RADIO KOSOVA E LIRË - Arkivi i dokumentacionit

  FILLIMI | LAJMET | HISTORIKU | DËSHMORËT | ANALIZA | INTERVISTA | KULTURA | TEMA HISTORIKE | PERSONALITETE | SPORT | TEKNOLOGJI | BOTIMET | GALERIA

















































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































Boris Tadiq: Deklarata e Nikoliqit kundėr Shqipėrisė ofenduese dhe katastrofale

Ish-kryetari i Serbisė, Boris Tadiq, vlerėson se deklarata e pasardhėsit tė tij, Tomislav Nikoliq, i cili ka thėnė se Shqipėrisė i duhen shekuj pėr t’u bėrė shtet normal, ėshtė deklaratė katastrofale dhe ofenduese, ndėrsa pėr incidentin gjatė lojės sė futbollit, nė stadiukim e Beogradit beson se do tė shėrbejė pėr tė mirė, pasi tė dy popujt do ta kuptojnė se vetėm bashkėpunimi  mes shteteve ia vlen. Deklarata e Nikoliqit ėshtė  njė filozofi politike, e cila nuk ėshtė fare e dobishme, jo vetėm pėr raportet tona ndėrnacionale, por edhe pėr vetė Serbinė. Mendoj se ėshtė shumė mė rėndėsi qė tė respektohet identiteti i tė tjerėve. Ne nė Ballkan kemi pasur konflikte edhe pėr faktin qė nuk e kemi respektuar identitetin e tjetrit, ka thėnė Tadiq nė njė intervistė pėr radion gjermane “Deutsche Welle”.


Postuar nga: Radio Kosova e lirë - www.radiokosovaelire.com

OJQ-tė kėrkojnė tė pezullohet libri, “Kriminalistika” i ish jugo-zyrtarit, Vesel Latifi

Organizatat joqeveritare, dhe Rrjeti i Grave tė Kosovės kanė nėnshkruar njė letėr tė hapur ku thonė se nė vend tė njė teksti arsimor, i cili do tė duhej tė kishte pėr qėllim edukimin e avokatėve, prokurorėve dhe gjyqtarėve tė ardhshėm tė Kosovės se si duhen trajtuar rastet e dhunės seksuale, teksti “Kriminalistika” i autorit, ish zyrtarit tė larrtė jugosllav,  Vesel Latifi i mėson studentėt tė mos i besojnė viktimave, t’i diskreditojnė akuzat dhe t’i paraqesin akuzueset si tė sėmura dhe fajtore. Nė letrėn e OJQ-ve thuhet se gjuha e pėrdorur nė njė kapitull tė kėtij libri, ėshtė mizogjiniste dhe ēnjerėzore ndaj viktimave tė dhunės seksuale, nė veēanti 2 paragrafėt e parė tė kapitullit, ku thuhet se gjoja viktimat e marrėdhėnieve seksuale me dhunė zakonisht janė femrat qė gėnjehen lehtė, te pakujdesshme, mendjelehta, dhe tė pėrdala, rrethana tė cilat sjellin me vete edhe njė situatė viktimogjene (sulmin ndaj tyre). Objekt dhunimi shpesh janė gratė e zhvilluara nė moshėn normale, kur ato janė tėrheqėse, por shpesh edhe vajzat 4-5 vjeēe, e edhe mė tė vogla, e anasjelltas, edhe gratė e moshuara.


Postuar nga: Radio Kosova e lirë - www.radiokosovaelire.com

RrGGK: Gjuha e tekstit tė “Kriminalistikės” ėshtė ēnjerėzore ndaj viktimave tė dhunės seksuale

Drejtuar autorit tė tekstit arsimor “Kriminalistika”, recensuesėve tė tekstit arsimor “Kriminalistika”, Kėshillit Botues, Dekanit tė Fakultetit Juridik, dhe Prorektores pėr Arsim nė Universitetin e Prishtinės:

 

Me anė tė kėsaj letre shprehim shqetėsimin tonė me tekstin arsimor “Kriminalistika” nga autori Vesel Latifi, veēanėrisht me Kreun 31.3 me titullin “Karakteristikat e Viktimave tė Marrėdhėnies Seksuale me Dhunė.”

 

 Ne tė poshtė-nėnshkruarit, konsiderojmė se gjuha e pėrdorur nė kėtė kapitull ėshtė mizogjiniste dhe ēnjerėzore ndaj viktimave tė dhunės seksuale, nė veēanti 2 paragrafėt e parė tė kapitullit, ku thuhet se:

 

 “Viktimat e marrėdhėnieve seksuale me dhunė zakonisht janė femrat qė gėnjehen lehtė, te pakujdesshme, mendjelehta, dhe tė pėrdalura, rrethanat tė tė cilat sjellin me vete edhe njė situatė viktimogjene (sulmin ndaj tyre). Objekt dhunimi shpesh janė gratė e zhvilluara nė moshen normale, kur ato jane tėrheqėse, por shpesh edhe vajzat 4-5 vjeēe, e edhe mė tė vogla, e anasjelltas, edhe gratė e moshuara.

 

 Ėshtė regjistruar rasti se ėshtė dhunuar gruaja 85 vjeēe.  Gjithashtu, njė numer i madh kallėzimesh ėshtė i rreme, i bėrė nga tė sėmurė psikopate, histerike, me sėmundje patologjike, etj. Motivet qė i shtyjnė, nė disa raste, femrat qė bėjnė kallėzime tė rreme, edhe kur janė normale, e kanė burimin te xhelozia, te mungesa e dashurisė nga njėra palė, te kapja nė flagrancė nga ana e saj, duke kryer akt seksual me vullnet dhe nga turpi flet per dhunė, te nxjerrja e pėrfitimeve materiale etj. ”

 

 Organizata Botėrore e Shėndetit e pėrkufizon dhunėn seksuale si:

 

 “...njė gamė veprimesh, nga dhuna verbale deri te penetrimi seksual i detyruar, dhe lloje tė ndryshme tė detyrimit, qė nga presioni shoqėror dhe intimidimi deri te dhuna fizike.

 

 Dhuna seksuale pėrfshinė, por nuk ėshtė e kufizuar nė:

 

·         pėrdhunim nė martesė apo nė lidhje romantike

 

·         pėrdhunim nga tė panjohur dhe tė njohur

 

·         ngacmim apo afrim seksual i padėshiruar (nė shkollė, nė punė, etj.)

 

·         pėrdhunim sistematik, skllavėri seksuale dhe forma tjera tė dhunės, tė cilat zakonisht pėrdoren nė konflikte tė armatosura (p.sh. shtatzania e detyruar)

 

·         abuzimi seksual i njerėzve me aftėsi tė kufizuara mendore apo fizike,

 

·         pėrdhunimi dhe abuzimi seksual i fėmijėve, dhe

 

·         format “zakonore” tė dhunės seksuale, sikur martesa e detyruar, bashkejėtesa dhe trashėgimia e gruas.”

 

 

 

Pėrkundėr qė teksti nuk i merr parasysh kėto forma tė dhunės seksuale, ai nuk pėrfshin as pėrkufizimet e Kodit Penal tė Kosovės.

 

Pėrkufizimi i viktimės “tipike” sipas profesorit Latifi ėshtė tejet problematik. Hulumtime serioze tė dhunės seksuale nė Kosovė dėshmojnė se gratė e tė gjitha moshave, etniciteteve, statuseve martesore dhe rajoneve tė ndryshme pėrjetojnė dhunė nė Kosovė, dhe shumica e tyre pėrjetojnė dhunėn nė baza gjinore (pėrfshirė dhunėn seksuale) nga partnerėt e tyre intim - se sa nga njė i panjohur. Kjo dhunė ka tendenca tė jetė pjesė e dhunės sė vazhdueshme (shih: RrGGK, “Hulumtim Kėrkimor mbi Nivelin e Dhunės nė Baza Gjinore nė Kosovė…”).

 

Viktima, thjesht, nuk mund tė pėrkufizohet sipas mendjelehtėsisė, pakujdesshmėrisė, pėrdalshmėrisė, dhe situatat “viktimogjene” qė sjell me vete. Dhuna seksuale ėshtė simptom i njė shoqėrie patriarkale, nė tė cilėn gratė konsiderohen inferiore dhe trupat e tyre pronė. Vlen tė shtohet se nė shoqėrinė kosovare ėshtė e pamundur tė paramendohet se viktima mund tė jetė edhe burrė, edhe djalė, edhe ēfarėdo individi tjetėr qė nuk pėrputhet me pėrkufizimin e ngushtė tė “viktimės” nė tekstin e Veselit. Viktimė mund tė jetė kushdo, e jo vetėm “gratė e zhvilluara nė moshėn normale.”

 

 Dhuna seksuale nuk ka tė bėjė vetėm me tėrheqjen seksuale apo epshin, por ka te bėjė me pabarazinė e rrėnjosur institucionale dhe shoqėrore. Kjo e fundit merr forma sikur dhuna seksuale, por edhe si mungesė e trashėgimisė, mungesė e mbrojtjes ligjore, mungesė e pėrfaqėsimit, dhe pėrqendrim i fuqisė te burrat.

 

 Pa burime dhe referenca kredibile, autori pergjithėson qė njė numėr i madh i kallėzimeve janė tė rrejshme, e jo vetėm tė rrejshme, por tė bėra nga “tė sėmurė psikopat, histerik, me sėmundje patologjike, etj”, si dhe gra qė thjesht gėnjejnė pėr shkak tė tradhtisė apo tė ndonjė pėrfitimi material. Lėnė anash qė histeria ėshtė term i diskredituar, ndėrsa sėmundjet s’mund tė jenė gjė tjetėr pos patologjike, njė qėndrim i tillė ndaj viktimave tė dhunės seksuale i dekurajon ato apo ata nga raportimi i dhunės tek institucionet pėrkatėse.

 

Nė fakt, supozohet se shumica e rasteve tė pėrdhunimit nė Kosovė, nuk raportohen tek organet e drejtėsisė, mu pėr shkak tė mosbesimit qė tregojnė institucionet dhe dėnimeve tė lehta qė iu shqiptohen abuzuesve (RrGGK, “Mė Shumė se Fjalė nė Letėr...”). Ndėrsa, pėrkundėr mosraportimit, mė shumė se gjysma e grave tė intervistuara thanė se “partnerėt e tyre i detyronin tė bėnin veprime seksuale tė cilat ato nuk i dėshironin” (RrGGK, “Hulumtim kėrkimor mbi nivelin e Dhunės…”). I njėjti hulumtim dokumenton se vetėm 13 nga 96 gjinekologėt e intervistuar nuk kishin parė asnjė rast tė dhunės seksuale tek pacientat e tyre.

Sipas Organizatės Botėrore tė Shėndetit, ka shumė arsye pse gratė nuk e raportojnė dhunėn seksuale, sikur: mungesa e mbėshtjetjes nga shoqėria dhe institucionet, turpi, frika nga hakmarrja, frika nga fajėsimi, frika nga mosbesmi, frika nga keqtrajtimi dhe leēitja shoqėrore. Nė njė shoqėri si ajo kosovare, ku gratė nuk kanė mbėshtetje as nė qendrat e ndihmės sociale qė kanė pėr obligim t’i ndihmojnė, ku strehimoret pėr gratė e abuzuara nuk kanė mjaft resurse materiale dhe njerėzore pėr t’i mbrojtur, ku policėt u sugjerojnė grave tė kthehen tek abuzuesi i tyre, ku vet familjet i heshtin rastet e dhunės, mosbesimi dhe kategorizimi i grave qė marrin guximin tė raportojnė abuzuesin e tyre sikur gėnjeshtare dhe tė sėmura psikologjike, nuk ėshtė asgjė pos mizor.

Institucionet e dijes janė tė pėrfshira drejtpėrsėdrejti nė krijimin e raporteve sociale tė cilat rezultojnė nė akte tė tilla dhune dhe stigmatizimin e viktimave tė kėsaj dhune. Shembull i riprodhimit tė kėtij qėndrimi mizor ndaj viktimave si fajtore pėr dhunėn qė pėrjetojnė ėshtė profesor Haki Demolli, i cili sė fundi ka dalė nė mbrojtje tė tekstit origjinal, duke thėnė se ėshtė qėndrim legjitim shkencor.

 Nė vend tė njė teksti arsimor, i cili do tė duhej tė kishte pėr qėllim edukimin e avokatėve, prokurorėve dhe gjyqtarėve tė ardhshėm tė Kosovės se si duhen trajtuar rastet e dhunės seksuale, teksti “Kriminalistika” i mėson tė mos i besojnė viktimave,  t’i diskreditojnė akuzat, dhe t’i paraqesin akuzueset si tė sėmura dhe fajtore.

Kėrkojmė nga Universiteti i Prishtinės urgjentisht tė largojė tekstin “Kriminalistika” nga planprogramet e Fakultetit Juridik; tė ndėrmarrė hartimin e strategjisė pėr pėrfshirje tė perspektivės kritike tė ēėshtjeve gjinore; dhe tė bėjė hulumtimin e thellė tė kurikulave dhe syllabuseve tė akredituara.

 

 Tė nėnshkruarit:

 

 Rrjeti i Grupeve tė Grave tė Kosovės (RrGGK)

Programi Universitar pėr Studime dhe Hulumtime Gjinore (Universiteti i Prishtinės)

 Alter Habitus - Instituti pėr Studime nė Shoqėri dhe Kulturė

 

Instituti GAP

 Qendra pėr Hulumtim, Dokumentim dhe Publikim

 Peer Educators Network (PEN)

 Iniciativa Kosovare pėr Stabilitet (IKS)

 Nisma e tė Rinjėve pėr tė Drejtat e Njeriut (YIHR)

 

Forumi pėr Iniciativa Qytetare (FIQ)

Community Development Fund - CDF Kosovo

 Instituti pėr Politika Zhvillimore - INDEP

 

Rrjeti i Grupeve tė Grave tė Kosovės - RrGGK

Mreža Žena Kosova - MŽK

Kosova Women’s Network - KWN

Hajdar Dushi C2, II/8

10 000 Prishtinė, Republika e Kosovės

+381 (0) 38 245 850

info@womensnetwork.org

www.womensnetwork.org

 

Prishtinė, 21 tetor 2014


Postuar nga: Radio Kosova e lirë - www.radiokosovaelire.com

Haradinaj: Zgjedhjet mbesin opsion i hapur

Deputeti nga radhėt e AAK-sė, Daut Haradinaj ka paralajmėruar se nėse kryetarja Jahjaga nuk i drejtohet Kushtetueses pėr tė kėrkuar sqarime shtesė rreth pikės 127 tė vendimit tė saj, atėherė opsion mbeten zgjedhjet. Nė njė prononcim pėr njė medium lokal, ai ka thėnė se partitė e Bllokut janė nė pritje tė veprimit nga ana e Jahjagės. “Si opsion t