vipa
vala
muqa 900
Fillimi / Kalendari kombetar / Radio Kosova e Lirë, Kalendari kombëtar – Gusht
Marrëveshja e Mukjes

Radio Kosova e Lirë, Kalendari kombëtar – Gusht

Më 1 gusht të vitit 1942 vdiq, Abdi Toptani, atdhetar, veprimtar i njohur i perudhës së Shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë. U lind në Tiranë në vitin  1864, në një familje të njohur atdhetare.  Studimet e larta i kreu në Stamboll.  Ishte në kontakt dhe vepronte me atdhetarin Murat Toptani. Ishte në mesin e intelektualëve shqiptarë që vepronin dhe përkrahnin alfabetin latin të gjuhës shqipe. Udhëhoqi forcat kryengritëse të Malësisë së Kurbinit dhe Shqipërisë së Mesme në kryengritjen e përgjithshme popullore të vitit 1912. Përkrahu Lëvizjen antizogiste dhe ishte në radhët e udhëheqësve  popullorë si Elez Isufi, Bajram Curri, Hasan Prishtina e të tjerë. Në vitin 1920 mori pjesë në Kongresin e Lushnjës dhe u zgjodh anëtar i Këshillit të Lartë. Ishte dënuar me vdekje nga regjimi i Zogut por u lirua.

 

Më 1 gusht të vitit 1937 ka vdekur Ndre Mjeda. U lind më 20 nëntor të vitit 1866 në Shkodër. Lindi në nga i ati Jak Zefi (Kryeziu) dhe ëma Luçije (Dominika) Thaçi. I ati ishte me origjinë nga Mirdita ndërsa e ëma nga Malcit e Pukës. Si i ri me intelekt të zhvilluar, i talentuar dhe studioz, tërhoqi vëmendjen e jezuitëve, të cilët menduan ta bënin prift. Në edukimin e tij patën ndikim shkrimtari jezuit Anton Xanoni (1863-1915) dhe poeti françeskan Leonardo de Martino (1830-1923)[2]. Ai vazhdoi më pas studimet fetare në Spanjë, Itali e Poloni[3]. Në fillim ndenji tre muaj në pranverë 1880 në fshatin Cossé-le-Vivien afër Lavalit në perëndim të Francës, kurse më pas ndoqi një kolegj në manastirin Kartuzian të Porta Coeli-t në veri të Valencias në Spanjë, ku studioi për letërsi.

Më 1883 e gjejmë në Kroaci, ku studion retorikë, latinisht dhe italisht në një institut jezuit në Kraljevica (ital. Porto Re) në bregdetin dalmat. Nga 1884 deri në fillim të vitit 1887 u stërvit në një kolegj që drejtohej atje nga Universiteti Gregorian i Romës, kurse më 1887 u transferua në një kolegj Gregorian tjetër në Kieri (Chieri), në juglindje të Torinos, ku ndenji deri në fund të atij viti. Në fillim dha mësim në një shkollë të lartë fetare në Kroaci.

Në këto vite Ndre Mjeda filloi të shkruajë poezi shqip, ndër to edhe vjershën melankolike mjaft të lexuar Vaji i bylbylit, botuar më 1887, në broshurën Scahiri Elierz (Poeti i nderuar), ku shpreh mallin për vendin e tij. Po e kësaj periudhe është vjersha Vorri i Skanderbegut. Tema e shqiptarit në mërgim, që e merr malli për atdheun nën zgjedhën turke, ishte më se e zakontë në letërsinë e Rilindjes, sidomos në dhjetëvjeçarin pas dështimit të Lidhjes së Prizrenit. Edhe shumë vjersha të tjera nga penda e tij u kushtohen temave të tilla kombëtare. Por në poezinë e Mjedës ndihet ndikimi jo vetëm i kulturës rilindëse të kohës, por edhe i mësuesit të tij Leonardo De Martino, poetit katolik shkodran, përmbledhja poetike e të cilit e përpunuar bukur me 442 faqe e në dy gjuhë L’Arpa di un italo-albanese (Harpa e një italo-shqiptari) kishte dalë në Venedik më 1881. Po aq ndihet në vargun e Mjedës edhe ndikimi i poetëve bashkëkohës të Italisë: atdhetarit Xhozue Karduçi (Giosuè Carducci, 1835-1907), medituesit Xhovani Paskoli (Giovanni Pascoli, 1855-1912), të ndjeshmit Gabriele D’Anuncio (Gabriele D’Annunzio, 1863-1938) si dhe i letërsisë latine të lashtësisë klasike.

Më 1908 në Kongresin e Manastirit bashkë me At Fishtën, Luigj Gurakuqin, Hilë Mosin dhe Mati Logorecin si përfaqsues i Shkodrës dhe variantit të karaktereve latine, u zgjodh anëtar i Komisionit për hartimin e alfabetit të njësuar të shqipes, ndërsa më 1916-1917 ishte anëtar i Komisia Letrare Shqipe. Në periudhën e hovit të lëvizjes demokratike (1920-1924) Ndre Mjeda mori pjesë në jetën politike të kohës dhe u zgjodh deputet. Pas dështimit të Revolucionit Demokratiko-borgjez u tërhoq nga jeta politike dhe punoi si prift i thjeshtë në Kukël. Nga viti 1930 qe mësues i gjuhës dhe letërsisë shqiptare në kolegjin jezuit në Shkodër, ku edhe vdiq më 1 gusht 1937.

 

Prej 1 deri më 3 gusht të vitit 1943  u mbajt “Mbledhja e Mukjës”, e cila kishte për qëllim bashkimin e të gjithë shqiptarëve në luftën Antifashiste Nacional Çlirimtare, një aleancë mes forcave të Ballit Kombëtar dhe forcave komuniste.

Delegacionet: Balli Kombëtar:

  1. Hasan Dosti
  2. Mit’hat Frashëri
  3. Thoma Orollogaj
  4. Skënder Muço
  5. Hysni Lepenica
  6. Isuf Luzaj
  7. Kadri Cakrani
  8. major Raif Fratari
  9. Nexhat Peshkëpija
  10. Halil Mëniku
  11. Ismail Petrela
  12. Vasil Andoni

Këshilli Nacional-Çlirimtar

  1. N.Kolonel Jahja Çaçi
  2. Myslim Peza
  3. Abaz Kupi
  4. Ymer Dishnica
  5. Mustafa Gjinishi
  6. Omer Nishani
  7. Sulo Bogdo
  8. Shefqet Beja
  9. Medar Shtylla
  10. Stefan
  11. Haki Stërmilli
  12. G. Nushi

Proklamata e Mbledhjes së Mukjes

Popull shqiptar!

Po bëhen afro 5 vjet që Italia fashiste ka pushtue vendin tonë të shtrenjtë dhe po mbjell kudo zi e mjerim. Barbarizma ka arritur kulmin. Në këto kohë të fundit ka djegë e ka shkatërrue fshatra e qytete dhe me një etje të tërbueme ka vra e ka therë burra e gra, djem e vajza, pleq e të rinj dhe fëmi të vegjël shqiptar që ende thithin qumështin e nënës… Komiteti për Shpëtimin e Shqipërisë, shprehje e gjallë e fuqive të kombit, paraqet këtë program:

  1. Luftë të përbashkët dhe të menjëhershme përbri aleatëve më të mëdhenj, Anglisë, SHBA dhe Bashkimit Sovjetik si dhe popujve të shtypur kundra pushtuesit barbar. 2. Luftë për një Shqipëri të pamvarme, luftë për zbatimin e parimit të njoftun botërisht e të garantuar nga Karta e Atllantikut të vetvendosjes së popujve për një Shqipëri etnike. 3. Luftë për një Shqipëri të lirë, demokratike e popullore.

Shqiptarë!

Nuk keni ç’të prisni ma. Armiku është akoma në vatrat tona.

Erdhi koha që të çohemi të gjithë të vegjël e të mëdhenj, burra e gra, intelektualë e patriotë qytetarë dhe katundarë dhe të rrokni armët për dëbimin sa më të shpejtë të pushtuesit të huaj nga toka e shenjtë shqiptare.

Ngrihuni të gjithë pra, betohuni rreth flamurit të Skënderbeut, bashkohuni rreth Komitetit për Shpëtimin e Shqipërisë dhe sulmoni në çdo vend e kënd, me armë e çdo mjet armikun pushtues, zgjidhni prangat e robërisë që i kini në duar afër 5 vjet dhe merrni gjakun e martirëve tanë që ditën të vdesin në fushën e nderit për lirinë e Shqipërisë. Dita e shpëtimit erdhi!

Jashtë armiku zaptues!

Rroftë Shqipëria e bashkueme në luftë kundër pushtuesit!

Rrofshin aleatët tanë të mëdhenj, Angli, Shtetet e Bashkueme e Bashkimi Sovjetik!

Rroftë Shqipëria e pavarme, demokratike popullore!

( Komiteti për shpëtimin e Shqipërisë )

Më 2 gusht të vitit 1949 ushtria greke kishte ndërmarrë një sulm frontal kundër Shqipërisë duke përdorur mbi 70 mijë forca të armatosura, 50 avionë, 80 tanke dhe një skalion artilerie me afro 400 topa gjuajtës, ndërsa në vijën e mbrojtjes së Shqipërisë tonë u mobilizuan direkt në luftime rreth 10 mijë ushtarë, ndërkohë që u mbajtën rezervë në gatishmëri rreth 30 mijë trupa pranë vijës greke të sulmit. Nga trupat greke mbeten  të vrarë në tokën shqiptare 300 ushtarë, 500 të plagosur dhe 270 robër. Sipas botimeve në shtyp, prej datës 2 gusht, deri në orën 12.00 të datës 15 gusht 1949, mbetën të vrarë 29 ushtarë dhe oficerë të ushtrisë shqiptarë dhe u plagosën 127 të tjerë.

Në mesin e të vrarëve më 2 gusht ishte edhe Memo Bejko, Hero i Popullit shqiptar, i cili u vra gjatë një ndeshjeje më forcat shoviniste greke në postën kufitare të Vidohovë.

Më 2 gusht të vitit 1924 lindi, Panajot Kanaçi, koreograf, mjeshtër baleti, pedagog. U lind në Delvinë. Studimet e larta për balet i ndoqi në Bashkim Sovjetik. Ka realizuar  baletet: Delina, Bija e peshkatarit, Shota dhe Azem Galica, Joniada etj. Vdiq në Tiranë më 14 korrik të vitit 1996.

Më 2 gusht të vitit 1997 vdiq Feim Ibrahimi, kompozitor, pedagog, Artist i Popullit. U lind në Gjirokastër më 26 tetor 1935.  Ka kompozuar  muzikën për shumë filma të Konostudios “Shqipëria e re”, si: “Ngadhënjim mbi Vdekjen”, “Balada Kurbinit Poema Simfonike, :Tërë Shqipëria është bashkuar”  etj.

 

Më 2 gusht të vitit  1998, ra në altarin e Atdheut dëshmori i UÇK-së, Rexhep Kadrijaj

 3 gusht  1859  lindi Filip Shiroka, poet, atdhetar, veprimtar. Shkollimin e kreu në Shkodër. Në vitin 1880 mërgim në Egjipt pastaj në Liban ku punoi inxhinier i hekurudhave.  Ka shkruar poezi dh i ka botuar në revistat: “Albania”, “Besa”, “Toska” etj. Ka  shkruar me pseudonimin Gegë Postriba. Përmbledhja e tij letrare  me titull: “Zani i zemrës” u botua në Tiranë, në vitin 1933, ku edhe qëndroi për pak kohë dhe nuk u kthye më. Ka vdekur në Bejrut në vitin 1935.

Më 3 gusht të vitit 1964, milicia dhe inspektorët e UDB-së arrestojnë, mësuesin atdhetar, Fazli Graiçevci. Pas dy javë torturash intensive, në burgun e Prishtinës, regjimi i kohës ia merr jetën mizorisht, më 17 gusht 1964,  veprimtarit, mësuesit dhe poetit, Fazli Graiçevci.

Mbytja të tortura e Fazli Graiçevcit,  mbytja po ashtu, në burg, një vit më parë e Shaban Shalës, qëndrimi i palëkundur dhe tejet militant i Adem Demaçit, gjatë gjykimi por edhe në vuajtje të dënimeve, vdekja nga pasojat e dhunës fizike që kishte ushtruar UDB-ja kundër mësuesit, Ejup Uka nga Dobraja, në fillim të vitit 1965,  vdekja nga pasojat e burgut e Hilmi Rakovicës, po ashtu mësues dhe poet, në vitin 1971, pak kohë pasi ishte liruar nga vuajtja e dënimit, degdisja dhe internimet e flamurtarëve të lirisë nëpër burgjet e Republikave jugosllave, kishin krijuar një atmosferë revolucionare jo vetëm në Kosovës por kudo në trojet shqiptare nën okupimin jugosllav.

Më 3 gusht të vitit  1998, ka rënë dëshmor, luftëtari, Afrim Gashi.  Po kështu më 3 gusht të vitit 1998, ka rënë dëshmore edhe  heroina e luftës së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës,  Azë Brahimaj.

 

Më 4 gusht  të vitit 1922, në qytetin e Shkodrës, lindi Loro Boriqi, fitbollisti i madh shqiptar. Ai rridhte nga një familje e vjetër shkodrane dhe shumë e njohur në qytetin e Shkodrës. Familja përbëhej nga gjashtë fëmijë, tre djem, Marku, Loro e Pjerini, si dhe nga tri vajza, Angjelina, Margarita dhe Klarinda. Loro Boriçi vdiq në vitin 1984, në moshën 62-vjeçare, që për një sportist mund të quhet vdekje e parakohshme. Loro vdiq nga një sëmundje e rëndë, ndonëse ishte në një moshë jo shumë të vjetër. Në sëmundjen e tij mund të ketë ndikuar shumë edhe gjendja e tij shpirtërore, por edhe cigaret e shumta që ai tymoste. Mund të bëhet fajtore gjendja shpirtërore, pasi Lorua ishte tip shumë i ndjeshëm dhe i përjetonte thellë si momentet e gëzimit, ashtu edhe ato të hidhërimit. Në fakt, për kurimin e tij jashtë vendit, gjë për të cilën në atë periudhë kërkohej leje speciale e rezervuar për shumë pak shqiptarë, ndërhyri vetë Ramiz Alia, i cili, si shkodran që ishte, dha urdhër që Loros t’i bëheshin të gjitha përkujdesjet e mundshme për përmirësimin e shëndetit. Por, megjithëse u dërgua jashtë për kurim, ai nuk mundi të shpëtonte dot.

Më 5 gusht të vitit 1923 ka vdekur pandeli Cale, atdhetar, veprimtar politik pjesëmarrës në formimin e Qeverisë së Parë Kombëtare të Ismail Qemelit më 28 nëntor 1912, ku edhe u emëruar ministër i Drejtësisë.  U lind më 28 mars të vitit 1874. Mori pjesë në mbledhjen e Bukureshtit  me Ismail Qemalin. Ishte pjesëmarrës  në të gjitha aktivitetet politike ndërkombëtare të Shqipërisë së kohës. Mori pjesë në luftën e Vlorës së vitit 1920. Ishte pjesëmarrës edhe në Kongresin e Lushnjës së po atij viti.

Më 6 gusht të vitit 1998 në frontet e luftës së UÇK-së kanë rënë dëshmorë:  Bashkim Leku dhe Jeton Terstena.

 

Më 7 gusht të vitit 1942 ra dëshmor i LANÇ-së,  Teli Ndini, Heroi i popullit. U lind në Shkodës në vitin 1921.

Më 7 gusht të vitit 1944  nga forcat fashiste gjermane, u ekzekua me varje, Fato Berberi, heroinë e popullit. U lind në Gjirokastër në vitin 1927.

Më 7 gusht të vitit 1949, bandat mercenare, diversante që hynin në Shqipëri nga Jugosllavia dhe Greqia,  vranë në pritë mësuesin e popullit dhe veprimtarin e rindërtimit të vendit, Bardhok Biba.  Me nismën e tij dhe përkrahjen e pushtetit popullor hapi shkollat shqipe në shumë fshatra të Mirditës.

Më 7 gusht të vitit 1994  bie dëshmor, Hasan Ramadani,  i lindur më 1 tetor të vitit 1948 në Albanik (ish-Shajkovc) të Podujevës, ishte pjesëtar i lëvizjeve çlirimtare që nga viti 1980. UDB-ja serbe i kishte rënë në gjurmë dhe e sulmoi në shtëpinë e tij, më 7 gusht të vitit 1994. Beteja ishte e pabarabartë, Hasan Ramadani rezistoi heroikisht në shtëpinë e tij, me të gjithë anëtarët e familjes. Kulla e rezistencës së këtij dëshmori është shndërruar në shtëpi-muze.

Më 7 gusht të vitit 1998, kanë rënë në altarin e Atdheut dëshmorët  e UÇK-së, Kapllan Ahmetaj, Mark Lleshi. 

 

Më 7 gusht të vitit 2001, në radhët e luftës së Ushtrisë Çlirimtare kombëtare kanë rënë dëshmorë:Lefter Koxhaj, Ndriqim Koxhaj  dhe Pajtim Roci.

Më 8 gusht të vitit 1827 lindi  Çesk Zadeja, kompozitor, pedagog, Artist i Popullit. Studimet i kreu në konservatorin, “Santa Çeçilia” në Romë. Më vonë studimet i vazhdoi edhe në Konservatorin e Moskës, në Bashkimin Sovjetik.  Fillimisht  ishte dirigjent i Ansamblit të Ushtrisë. Prej vitit 1957 drejtoi “Ansamblin e Këngëve dhe Valleve të Shqipërisë”. Është autor i shumë veprave muzikore., si muzikë skenike, muzikë filmi, muzikë dhome , muzikë për orkestër etj.

Më  8 gusht të vitit 1999 ka rënë dëshmori i UÇK-së,  Shkëlzen Zllanoga.

Më 9 gusht të vitit 1823 u vra,  luftëtari i njohur arvanitas, Marko Boçari. Ishte komandanti i Suliotëve i cili në vitin 1823 luftoi për mbrojtjen e Janinë nga forcat turke. U lind në krahinën e Sulit, tash në Greqi, në vitin 1790. U vra nga Kepedani i Mirditës. Leshi i Zi.

Më 9 gusht të vitit 1998 në ftontet e luftës së UÇK-së kanë rënë dëshmorë: Hysen Arifi,  Bashkim Emini, Sokol Sejfijaj, Nuhi Kelmendi…

 

Më 10 gusht të vitit 1865 lindi Zef Skiroi, poet publicist dhe mbledhës i folklorit të arbëreshëve të Italisë. I lind në enklavën arbëreshe në Piana. Kreu kolegjin arbëresh të Palermos. Studioi drejtësinë. Shkroi poemat: “Skëderbeu”. “Kruja”. Në vitin 1877 nxoi fletushëm “Fiamuri i Arbërit”. Me rastin e hapjes së kaderës së gjuhës shqipe në vitin 1900 në Napuli iu besua detyra e drejtuesit të saj.

Ka shkruar vepra nga jeta e arbëreshve të Italisë sikur ishte poema, “Mili e Hajdhia”, pastaj përmbledhjet folklorike “ Këngët popullore të Shqipërisë”, “Saga e këngëve popullore të arbëreshëve të Italisë”, e të tjera. Vdiq në Napuli në vitin 1927.

Më 10 ( ose 16) gusht të vitit 1882 u lind Risto Siliqi, atdhetar, poet, luftëtar i lirisë dhe publicist.

U lind  në Shkodër, i biri i Llazarit që ishte furrtar. Gjatë kësaj periudhe, ai shkoi me misione në Rumani e Bullgari, ku u shqua për fjalimet e tij të zjarrta patriotike. Në këtë kohë nisi të botonte edhe poezitë e para. Por shteti malazez nisi të dyshonte mbi veprimtarinë e tij, kështu që Ristoja për të humbur gjurmët hapi hotelin “Albania”, që në të vërtetë ishte një qendër bashkimi e patriotëve shqiptarë. Në një odë të tymosur përgatitej liria e Shqipërisë. Aty mblidheshin kohë pas kohe krerët e ndryshëm të asaj kohe si: Isa Boletini, Dedë Gjo Luli etj. që po përpiqeshin për një kryengritje, e cila do të fillonte në vitin 1910. Më vonë ai merr pjesë bashkë me Luigj Gurakuqin me Hilë Mosin në kryengritjen e Malësisë së Madhe dhe bëhet këngëtari i saj. Ishte anëtari i “Komitetit Shqiptar” që krijoi Kryengritjen e armatosur në vitin 1911. Mori pjesë në kuvendin e Gerçës së Kelmendit, dhe në hartimin e memorandumit të famshëm. Dallohet për trimëri ndër luftimet e ndryshme dhe gjatë kësaj kohe ai shkruan vjersha, ku paraqet përshtypjet e tij nga këto kryengritje. Shkruan dhe vepra patriotike e i boton ndër gazetat e ndryshme që shtypeshin jashtë atdheut, duke nxitur shqiptarët për liri. Konflikti ballkanik e gjen sërish në Cetinjë, ku vazhdonte veprimtarinë e tij të palodhur. Por kësaj here qeveria malazeze e dikton, prandaj vendos arrestimin e tij. Fatmirësisht Ristoja njoftohet në kohë nga një miku i shtëpisë së tij dhe arratiset në Kotorr. Gjyqi i Malit të zi, e gjykon në mungesë dhe e dënon me vdekje, duke e konsideruar të rrezikshëm për shtetin malazez.

Libri i tij “Pasqyra e ditëve të përgjakshme” ruhet sot në Muzeun Kombëtar, dhe përbën një vepër dokumentare-letrare, ku detajohen kryengritja e Kosovës e viti 1910 dhe ajo e Malësisë së Mbishkodrës në vitin  1911, paraqiten të dhëna për udhëheqësit e luftës, si Isa Boletini, Idriz Seferi, Dedë Gjo Luli etj. Ristoja i ka përshkruar këto luftëra me aq vërtetësi, pasi ishte vetë pjesëmarrës me armë në dorë duke luftuar kundër armiqve të shumtë të asaj kohe Vdiq më 1 maj të vitit 1936 në Shkodër.

Më 10 gusht të vitit 1998 në frontet e luftës së Ushtrisë Çlitimtare të Kosovës kanë rëndë dëshmor:  Bekim Berisha, Xheladin Kurtaj, Agim Bajrami Bedri Shala, Besnik Begunca, Elton Zherka, Permet Vula

Më 11 gusht të vitit 1860, në Shkodër  lindi Kolë Idromeno, piktor, fortogra e arkitekt. Vdiq më 12 dhjetor të vitit 1939. Kolë Idromeno ishte piktor, arkitekt, urbanist, fotograf, skenograf, siparist, muzikant, e kompozitor këngësh shkodrane. Gjithashtu ishte dhe fillimtari i shfaqjeve të para kinematografike në Shqipëri, 1919. Tablotë e tij më të njohura: Dasma shkodrane, Motra Tone, Malësor, Mati Kodhel etj.

Më  11 gusht të vitit  1998 kanë rënë dëshmorët e UÇK-së  Arton Hasanaj, Enver Halilaj, Gëzim Dervishaj, Halil Sejfijaj, Maxhun Qekaj,  Naim Nimanaj,  Orhan Halilaj

 

Më 12 gusht të vitit 1987 vdiq këngëtarja e mirënjohur shqiptare, Fatime Sokoli.

Lindi në Dragobi të Tropojës, më 18 qershor 1948, ishte këngëtare popullore e veriut, Artiste e Merituar. Ajo ishte vajza  e parë e Malësisë që mori për herë të parë çiftelinë në dorë dhe hyri me guxim në odën e burrave, e veshur si burrë dhe këndoi si burrë. Për afro 30 vjetësh në skena koncertesh e festivalesh, në lëndinat e bjeshkëve dhe gurët e bardhë të Valbonës, në oda burrash malësie e në skenat e disa vendeve të Evropës, qe kthyer në një simbol të Malësisë së Gjakovës. Ajo u shfaq si krijuese, instrumentiste e interpretuese virtuoze dhe origjinale, me zë të veçantë bjeshkor të shoqëruar me muzikalitet.

Më 12 gusht 2001, forcat sllavomaqedonase të sigurisë vranë dhjetë civilë shqiptare në këtë fshatin Luboten të Tetovës. Në mëngjes të 12 gushtit të vitit 2001 u zhvillua operacioni i ndërhyrjes së njësiteve policore – ushtarake në fshatin Luboten ku vranë dhjetë civilë shqiptarë, në mesin e tyre edhe fëmija 6 vjeçar Erxhan Aliu, si dhe Dalip Murati, Muharrem Ramadani, Memet Memeti, Rami Jusufi, Xhelal Bajrami, Kadri Jashari, Bajram Jashari, Sulejman Bajrami, Atulla Qaili. Në këtë aksion u dogjën 14 shtëpi të fshatit, ndërsa u arrestuan dhe keqtrajtuan mbi 100 banorë të tjerë të fshatit, me arsyetimin e operacionit se në fshat ishin të pranishëm pjesëtarë të UÇK-së.

Më  13 gusht të vitit 1980 vdiq Eqrem Çabej.  Lindi në Eshkishehir, në Turqi më  6 gusht të vitit 1908.

Ka qenë arsimtar, gjuhëtar dhe albanologu më i njohur  shqiptar i kohës sonë. ati ishte gjykatës i diplomuar në “Dar-ul-Hukuk” të Stambollit. Shkollimin fillor e kreu në shkollën qytetëse të vitin 1921 në Gjirokastër, nga ishte edhe prejardhja e familjes. Për të vazhduar studimet u dërgua në Austri. Para se të hynte në ndonjë shkollë, iu desh të qëndronte një vit pranë familjes Reinmyler, në St. Pölten afër Vjenës, për të mësuar gjermanishten.

Kreu gjimnazin në Klagenfurt (1923-1926), për shkollimin e lartë pati një fërkim me synimin që i ati i kishte vënë që të bëhej mjek. Por pas këmbënguljes për gjuhësinë, regjistrohet në Grac për vitin akademik 1927-1928 dhe pastaj kaloi në Vjenë (1930-1933), ku ndoqi mësimet e Paul Kretschmer, Karl Patsch, Nikolai Trubetzkoy dhe Norbert Jokl. Nën drejtimin e Joklit, Çabeji filloi të kishte interes të madh në zhvillimin historik të Gjuhës Shqipe. Në 1933, ai dorëzoi disertacionin e doktoraturës mbi Italoalbanische Studien (Studime Italo-Shqiptare).

Çabej u kthye në Shqipëri ku edhe punoi si mësues gjimnazi dhe nëndrejtor i konviktit “Malet Tona” në Shkodër (1934) ku dha letërsi shqipe. Në vitin shkollor 1935-’36 Çabej u transferua në shkollën Normale të Elbasanit, ku edhe atje ndenji një vit. Që andej u transferua në Ministrinë e Arsimit për t´u marrë me drejtimin e arsimit të mesëm. Me sa kuptohet nga qëndrimi i tij, ai nuk e kishte mirëpritur një emërim të tillë. Me një lutje më datë 17. 12. 1936, drejtuar Ministrisë së Arsimit, ai kërkon që për arsye shëndetësore të transferohet nga ai dikaster e të riemërohet si profesor i letërsisë në liceun e Tiranës. Kërkesë që nuk i plotësohet, duke e emëruar në Shkollën e Plotësimit Ushtarak. Me “çështjen Çabej“ u mor më në fund edhe Këshilli i Ministrave të asaj kohe, i cili vendosi që Çabej, pas mbarimit të Shkollës së Plotësimit Ushtarak, të transferohej si profesor në Gjirokastër. Më 1938-’39 e gjejmë përsëri arsimtar, kësaj radhe në Gjirokastër, ku vazhdoi të jepte mësimin e letërsisë të bashkërenduar me elemente të gjuhës shqipe[3].

Në vitin shkollor 1939-’40 Çabej u transferua në gjimnazin e Tiranës ku u ngarkua me drejtimin e shkollës. Më 1940 dërgohet në Romë nga min. i Arsimit Ernest Koliqi për të punuar mbi Atlasin Gjuhësor Shqiptar, i cili nuk u krye për arsye të ndryshimeve politike përgjatë Luftës së Dytë Botërore. Në shtator të 1943 u emëruar ministër  i Arsimit në qeverinë pro-italiane të Rexhep Mitrovicës, post të cilin nuk e pranoi. Më 25 janar 1944 i pushkatohet vëllai, Selaudini, nënprefekt i Malësisë së Gjakovës. Në Shqipëri u kthye vetëm pas korrikut 1944. Në 1947, ai u caktua anëtar i Institutit të Shkencave, instituti paraardhës i Universitetit të Tiranës. Nga 1952 deri më 1957, ai shërbeu si profesor i historisë së Shqipërisë dhe fonetikës historike. Në 1972, ai u bë anëtar themelues i Akademisë së Shkencave.

Universiteti i Gjirokastrës mban emrin “Eqrem Çabej”.

Më 13 gusht të vitit  1998 ka rënë në luftë për çlirimin e Kosovës nga robëria serbe, Arben Ahmetaj

 Më 14 gusht lindi Sterjo Spasse, romancier dhe tregimtar shqiptar. Sterjo shkollën fillore e kreu në Korçë, ndërsa shkollën Normale në Elbasan. Një kohë punoi si mësues. Më vonë vazhdoi studimet e larta për pedagogji në Firencë të Italisë dhe mandej për letërsi në Bashkimin Sovjetik. Mbas Çlirimit një kohë punoi në revistat pedagogjike dhe letrare : “shkolla e re”, “Arsimi popullor”, “Literatura jonë”, “nëntori”, etj. Ai punoi edhe pranë Lidhjes së Shkrimtarëve dhe të Artistëve të Shqipërisë. Ndërsa kohën e fundit e kaloi në Tiranë, si shkrimtar me profesion të lirë. Veprimtaria letrare e Sterjo Spasses është e shumëllojshme. Shkroi punime pedagogjike, tekste shkollore u muar me përkthime, shkroi artikuj të ndryshëm, monografi, tregime, romane etj. Veprimtaria e tij, sidomos ajo letrare zë fill që na vitet tridhjetë të shekullit të kaluar. Kjo ishte një periudhë në të cilën Sterjo Spasse u dallua me krijimet e veta, sidomos në fushën e tregimit dhe atë të romanit. Ai ka botuar katër përmbledhje tregimesh: “Kurorë rinie” (1934), “Në krahët e një femre” (1934), “Nusja pa duvak” (1944) dhe “Të fala nga fshati” (1958) si dhe dhjetë romane : “Pse ?” (1935), “Afërdita” (1944), “Ata nuk ishin vetëm” (1952), “Afërdita përsëri në fshat” (1954), “Buzë liqenit” (1965), “Zjarre…” (1972), “Zgjimi” (1973), “Pishtarë” (1975), “Ja vdekje ja liri” (1978), dhe “Kryengritësit” (1983).

Vdiq në Tiranë në vitin 1989.

 

Më 14 gusht të vitit 1916 lindi Gaspër Pali, pot lirik. Vdiq më 21 korrik të vitit 1942 në Shkodër.

Më 14 gusht të vitit  1998 ka rënë dëshmor, Shkëlzen Berisha

Më 15 gusht 1868, lindi Josif Bageri, arsimues, veprimtar i Rilindjes Kombëtare. Lindi në fshatin Reka e Epërme e Dibrës dhe ishte një ndër figurat më të shquara të Rilindjes sonë Kombëtare. Ai ishte poet me talent të rallë, prozator që shkroi shumë tregime (sidomos për fëmijë), gazetar dhe publicist si dhe atdhetar i flakët, i cili tërë jetën dhe veprën ia kushtoi çështjes kombëtare shqiptare.

Josif Bageri u lind në vitin 1870 në fshatin Nistorvë, i cili në atë kohë administrativisht i takonte sanxhakut të Dibrës, kurse tani – rrethi i Gostivarit. Në vendlindjen e tij e kaloi fëmijërinë dhe një pjesë të rinisë. Për shkak të rrethanave politike të asaj kohe Josif nuk pat mundësi të fillojë shkollimin në moshën e duhur. Leximin dhe shkrimin shqip e përvetësoi në Sofje në moshën 17 vjeçare. Atje jetoi si mërgimtar, ku për një kohë të gjatë punoi si këpucëtar. Krahas kësaj pune Josifi në Sofje, prej vitit 1887 u inkuadrua edhe në lëvizjen kombëtare shqiptare. Në këtë kohë, Sofja ishte e stërmbushur me atdhetarë, te cilët i ndiqte pushteti osman , për shkak të veprimtarisë së tyre. Më 1 janar te vititi 1893 ne Sofje u themelua shoqëria shqiptare “Dëshira”, ndërsa Josifi ishte njëri ndër themeluesit dhe aktivistët më të shquar të sajë. Kah fund i vitit 1899 shkoi në Stamboll për të vizituar poetin tonë të madh, Naim Frashërin, i cili ishte shumë i sëmurë dhe dergjej në shtrat. Takimi me Naimin i la mbresa të mëdha. Ndikimi i tij ishte jashtëzakonisht i madh tek Josifi, sa që pas vdekjes se Naimit shkroi edhe poezi për të.

Gjatë periudhës së viteve 1905 – 1907 Josifi ndihmoi shumë në përhapjen e arsimit shqip ndër masat popullore. Ishte luftëtar i denjë për gjuhën dhe shkollën shqipe dhe si rezultat i saj, në shtator të vitit 1908 në fshatin e tij të lindjes hapi edhe një shkollë shqipe. Në maj të vitit 1910, në Sofje fillon të botojë gazetën me titull “Shqypeja e Shqypnisë ”, e cila luajti një rol të madh në përhapjen e arsimit dhe në trajtimin e çështjes kombëtare. Pas Shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë, Bageri kthehet në Shqipëri dhe vendoset në Durrës. Atje qeveria e emëron redaktor të revistës “Ushtima e Krujës”. Në vitin 1915 , gjatë një udhëtimi të mundimshëm nga Durrësi për në Sofje, i lodhur e i rraskapitur fizikisht vdes në Prishtinë.

Josif Bageri punoi shumë për çështjen shqiptare. Punoi pa u lodhur, duke lënë pas shumë shkrime të botuara e të pabotuara; poezi e prozë, platoforma politike, artikuj, komente, reagime, klithje politike etj. Gjate veprimtarisë së tij pati një bashkpunim te ngushtë me dibranët: Said Najdenin e Jashar Erebarën, Atanas Albanin nga Reka e Epërme, me Nikolla Ivanajn, Luigj Gurakuqin dhe shumë atdhetar të tjerë.

Më 15 gusht të vitit 1998 ka rënë dëshmor në luftën e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, Remzi Ademaj. Ka qenë ndër prijatarët e parë të idesë së luftës së armatosur dhe komandant  i parë i Zonës së Vërrinit në kohën e luftës.

Më 16 gusht të vitit 1915 forcat serbe të Pashiqit, të cilat kishin pushtuar Shqipërinë, zunë rob dhe varën në litar kryengritësin, Haxhi Qamili. Ai u lind në Sharrë të Tiranës në vitin 1876.

Gjatë Luftërave Ballkanike 1912-1913 luftoi  në radhët e Batalionit “Erzeni”, kundër forcave serbe e malazeze që mbanin në rrethim Shkodrën. Pastaj luftoi kundër forcave të Prind Vidit dhe kundër Esad Pashë Toptanit, i cili me ndihmën e ushtarëve serbë e zuri dhe e varën në Durrës. Biografia e këtij kryengritësi ishte vlerësuar drejt gjatë kohës së regjimit komunist, por më vonë janë bërë përpjekje të panatyrshme që ai të paraqitet si bandit dhe përkrahësi i idesë për kthimin e Turqisë në Shqipëri.  Po ashtu i shihet për të madhe sepse kishte të fortë ndjenjen e përkatësisë fetare islame edhe pse nuk vrau njeri të besimit tjetër, por serbë e malazezë që vrisnin e masakronin shqiptarë  dhe që kishin vrarë qindra mijëra shqiptarë gjatë luftërave ballkanike e më vonë. Figura e Haxhi Qamilit me të metat por edhe veprën atdhetare duhet ta zënë vendin e merituar.

Më 17 gusht 1964 u mbyt në tortuta mësuesi atdhetar, Fazli Graiçevci

Fazli Graiçevci ( 1935 – 1964) një jetë e martirizuar në rrugën e lirisë

Jeta e shqiptarëve nën robërinë shekullore serbe, në vazhdimësi, në mënyrë sistematike është përcjellë me dhunë, vrasje, skamje, urrejtje, burgje, internime… Janë të shumta familjet shqiptare, të cilat u dhunuan dhe u ndëshkuan mizorisht nga sunduesit serbë e sllavë, për shkak të përpjekjeve të tyre për ta ruajtur dhe për ta zhvilluar identitetin kombëtar. Një familje e cila pati fatin e rëndë dhe tragjik, në përpjekje për mbijetesë ishte edhe ajo e  Xhemajl Graiçevcit nga fshati Sankoc i Drenicës. Ai me bashkëshorten e tij Sherifen, lindën e rritën bijtë e bijat:  Hamdiun, Fazliun, Nailen, Rrahimen, Mejremen, Hatixhen, Halimen  dhe Shehiden.

Fazli Graiçevci u lind në prill të vitit 1935, në fshatin Sankoc të Drenicës. Shkollën fillore e kreu në Komaran. Në vitin shkollor 1953/1954 u regjistrua në Shkollën Normale të Prishtinës. Në vitet e para kishte shok klase,  Rexhep Qosen, Ismail Dumoshin, Qamil Hasanin e normalistë të tjerë. Vitin e fundit të shkollës së mesme e kishte mbaruar në Prizren. Pas diplomimit ka dhënë mësim në shkollat e fshatrave: Kizharekë, Paklek e Doboshec.

Fazliu ishte i zgjuar në mësime, i afërt më shokë, në shumë raste edhe i heshtur, por kishte një botë të brendshme të pasur shpirtërore, të cilën qysh në rininë e hershme e shprehu dhe e manifestoi përmes poezisë.

Krahas angazhimit në punë, Fazliu, në komunikim me shokët e Normales dhe me shokë të tjerë të shkollave ku ka dhënë mësim, kishte zgjeruar gamen e angazhimeve dhe iu kishte kushtuar  çështjes kombëtare. Mbante kontakte me atdhetarët, Zeqir Gërvalla, Azem Beqiri, pastaj me veprimtarin e hershëm të çështjes kombëtare, Adem Demaçi e të tjerë. Ishte pjesëmarrës në mbledhjen e shtatorit të vitit 1963, ku u mor vendimi  dhe u themelua organizata e fshehtë atdhetare e quajtur, “Lëvizja Revolucionare për Bashkimin e Shqiptarëve“. Ideatori dhe zëdhënësi i LRBSH-së Adem Damaçi me bashkëmendimtarët e tij kishte përpiluar edhe programin e Lëvizjes dhe kishin nxjerrë edhe Statutin e organizatës. Në nenin e parë të Statutit, ishte përkufizuar qëllimi primar parësor i lëvizjes. Aty shkruhej:

Qëllimi i parë dhe i fundit i Lëvizjes sonë është sigurimi i së drejtës për vetëvendosje deri në shkëputje të viseve të banuara me shumicë shqiptarësh, që ende gjenden nën administrimin e Jugosllavisë. Qëllimi  ynë është çlirimi i krahinave shqiptare të aneksuara nga Jugosllavia dhe bashkimi i  këtyre krahinave me Amën e vet-Shqipërinë“. ( Selatin Novosella: “Fazli Graiçevci, Simbol i Flamurit, shtojcë e librit: “Gjethet e përgjakuna”, të autorit, Sinan Gashi, Prishtinë 1995 f. 72.)

Komiteti Revolucionar i Lëvizjes, më vonë kishte emëruar udhëheqësit e qyteteve dhe rajoneve, ndërsa Fazli Graiçevci ishte angazhuar për rajonin e Drenicës. Gjatë periudhës disa muajsh prej shtatorit të vitit 1963 e deri në gusht të vitit 1964, ai kishte vepruar pandërprerë në përhapjen e ideve atdhetare, çlirimtare, duke pasur për bazë obligimin që kishte marrë dhe që ia kishte ngarkuar  organizata. Duke qenë se vendosja dhe afishimi i  Flamurit Kombëtar shqiptar  ndalohej me ligjet e atëhershme të RSFJ-së, LRBSH-ja kishte marrë vendim që ai flamur të afishohej ilegalisht në vendet e caktuara. Anëtari i organizatës, Sabri Novosella, i cili kishte një punëtori  të rrobaqepësit   në shtëpinë e vetë, në Prishtinë, së bashku me vëllezërit ishte angazhuar në prodhimin dhe shpërndarjen e flamujve në vende të caktuara në qytet  por edhe në vendet që i mbulonte organizata. Fazliu me shokun e tij, Ruzhdi Jusufi, më 30 prill të vitit 1964  kishin vendosur Flamurin kombëtar, në majën e Goleshit, ku ndodheshin antenat transmetuese të  radiove dhe televizioneve të kohës.

Periudha maj qershor,korrik e atij viti ishte tepër e rëndë për Fazliun dhe të gjithë pjesëtarët e LRBSH-së.

Më 8 qershor të vitit 1964, organet e UDB-së arrestojnë ideatorin dhe kreun e Lëvizjes, Adem Damaçin me 13 bashkëveprimtarët e tij: Hazir Shala, Ahmet Haxhiu, Azem Beqiri, Selaudin Daci, Sabit Ratkoceri, Abdyl Lahu, Xhafer Mamuxhiku, Dibran Bajraktari, Sabri Novosella, Njazi Straja, Vezir Ukaj, Enver Mehmeti dhe Selman Berisha.  Arrestimet vazhdojnë edhe më 28 qershor, por edhe në muajin korrik, gusht e më vonë. Pesa dërrmuese e pjesëtarëve por edhe e simpatizantëve të LRBSH-së ishin arrestuar gjatë asaj vere. Më 3 gusht të atij viti Milicia dhe inspektorët e UDB-së arrestojnë edhe Fazli Graiçevcin. Pas dy javë torturash intensive, në burgun e Prishtinës, regjimi i kohës ia merr jetën mizorisht, veprimtarit, mësuesit dhe poetit, Fazli Graiçevci.  10 ditë më vonë,  më 29 të atij muaji, pasi regjimi kishte mbyllur dosjen e Fazli Graiçevcit, të vulosur me vdekje, fillon gjykimi kundër grupit të parë të LRBSH-së, në krye me Adem Demaçin. Gjykimi zgjat katër ditë ndërkohë që 12 pjesëtarët e grupit dënohen pre 9 deri në 15 vjet burg të rëndë. Dënohet edhe grupi i Hilmi Rakovicës e më vonë ishin dënuar edhe disa grupe të tjera, në shumë qytete të Kosovës, si në Mitrovicë, Pejë, Gjakovë, Gjilan, etj.

Pavarësisht dënimeve të rënda, maltretimeve dhe dhunës sistematike që ishte zhvilluar kundër pjesëtarëve të grupeve, LRBSH-ja do të mbetej vertebra për veprimtarë të tjerë të mëvonshëm, të cilët thirreshin në programin e kësaj organizate dhe të cilët në asnjë çast nuk e kishin ndërprerë veprimtarinë.

Mbytja të tortura e Fazli Graiçevcit,  mbytja po ashtu, në burg, një vit më parë e Shaban Shalës, qëndrimi i palëkundur dhe tejet militant i Adem Demaçit, gjatë gjykimi por edhe në vuajtje të dënimeve, vdekja nga pasojat e dhunës fizike që kishte ushtruar UDB-ja kundër mësuesit, Ejup Uka nga Dobraja, në fillim të vitit 1965,  vdekja nga pasojat e burgut e Hilmi Rakovicës, po ashtu mësues dhe poet, në vitin 1971, pak kohë pasi ishte liruar nga vuajtja e dënimit, degdisja dhe internimet e flamurtarëve të lirisë nëpër burgjet e Republikave jugosllave, kishin krijuar një atmosferë revolucionare jo vetëm në Kosovës por kudo në trojet shqiptare nën okupimin jugosllav.

Lëvizja tashmë kishte shtrirë ndikimin e frymëzimin një pjesën militante të rinisë revolucionare. Krerët më të lartë të regjimit, e kishin kuptuar me kohë se gjendja e tillë nuk mund  përballohej vetëm me dhunën dhe metodat represive, por krahas atyre metodave ata ishin detyruar të bënin disa lëshime në drejtim të pasurimit dhe përparimit të autonomisë së Kosovës. Lëshimet i atribuoheshin autoriteteve komuniste të vendit, ndërsa mijëra shqiptarë mbaheshin në burgje. Sapo liroheshin një palë, vazhdonte veprimtarinë grupi tjetër dhe kështu me radhë, në vitin 1968, 1981, 1989 e deri në vitin 2001, kur Serbia kishte liruar edhe të burgosurit e fundit politik, dy vite pas çlirimit të Kosovës nga Ushtria Çlirimtare e Kosovës dhe forcat ushtarake të Aleancës Veri-atlantike.

Mbytja mizore në burg e Fazli Graiçevcit, më 17 gusht 1964, përpjekjet e pasuksesshme që kishte ndërmarrë UDB-ja për ta fshehur krimin dhe për  ta paraqitur mbytjen si vdekje nga një sëmundje, kishte bërë që figura e mësuesit martir të marrë përmasa të një frymëzimi idealist mbarëkombëtar. Rapsodët popullorë i kishin kënduar këngë, poetët kishin thurur vargje, shkrimtarët rrëfime dhe krejt kjo kishte marrë dimensionin e një sage frymëzimi për brezat çlirimtarë.

Emri i Fazli Graiçevcit kishte qenë burim frymëzimi e edhe për sa e sa luftëtarë të UÇK-së, kishte qenë burim edhe për ish-nxënësit e tij si: u burgosuri politik dhe komandanti i UÇK-së në Drenicë, heroi i kombit,  Fehmi Lladrovci e shumë të tjerë.

Më 17 gusht 1942 u vra partizani militant, Misto Mame, i shpallur Heroi i Popullit.

 

Më 17 gusht të vitit 1998 ra trimërisht në Betejën e Loxhës,  Skënder Çeku, luftëtar i radhëve të para të UÇK-së dëshmor i kombit.

Më 18 gusht të vitit 1887 lindi Ferid Vokopola, klerik, atdhetar i njohur. U lind në Berat në një familje të njohur atdhetar dhe arsimore. Deputet në Kundin e Shqipërisë në vitin 1920. Vdiq në Durrës në vitin 1969.

Më 18 gusht të vitit 1998 kanë rënë dëshmorët e UÇK-së,  Agron Gjocaj dhe Basri Beqiri

 

Më 19 gusht të vitit 1998, ka rënë në luftime kundër forcave serbe, Bekim Bekteshi, dëshmor i kombit.

 

 

Më 20 gusht të vitit 1942 u vra Mihal Duri, i shpallur Hero i Popillit. U lind në Gjirokastër në vitin 1916. Me kohë ishte angazhuar në Lëvizjen punëtore dhe më pas iu bashkua partizanëve.

Më 21 gusht të vitit 1944 kanë rënë në pritë partizanët e njohur:  Ndoc Mazi, Naim Gjylbegu, Ahmet Haxhia, Ndoc Deda dhe Hydajet Lezha, të pesti të shpallur Heronj të Popullit. Ata kishin rënë në pritë të forcave pro-gjermani dhe meqë nuk ishin dorëzuar kishin rënë duke luftuat deri në fishekun e fundit.

Veprës heroike të këtyre partizanëve të rinj, shkrimtari Kolë Jakova ua ka kushtuar poemën “Heronjtë e Vigut”

Më 21 gusht të vitit 1998 ka rënë dëshmor,  Avni Saraçi, luftëtar i UÇK-së.

Më 22 gusht të vitit 1971 vdiq mësuesi i popullit,  Gjergj Canco. Ai u lind në Korçë vë vitin 1906. Ka dhënë ndihmë veçmas në  hartimin e plan-programeve mësimore.

Më 23 gusht të vitit 1932 ka vdekur Marigo Pozio, veprimtare e Lëvizjes Kombëtare për çlirimin e Shqipërisë. Është e njohur si vajza që e qëndisi flamurin kombëtar, të cilin e shpalosi në Vlroë Ismail Qemali më 28 nëntor të citit 1912.

U lind në Hoçisht të Korçës  më 19 shtator të vitit 1878. Ishte anëtare e klubit atdhetar “Labëria”. Në vitin 1921 drejtoi gazetën “Shpresa kombëtare”.

Më  23 gusht të vitit  1998, gjatë luftimeve të forcave të UÇK-së në Bllacë të Therandës ka rënë dëshmorë: Bislim Zekolli.  Po më 23 gusht 1998 ka rënë dëshmore Ganimete Gjylani, luftëtare e UÇK-së nga Baica e Elshanit.

 

 

Më 24 gusht të vitit 1913  doli numri i parë i gazetës: “Përlindja e Shqipërisë”, gazetë e cila mbështeti Qeverinë e Vlorës të udhëhequr nga Ismail Qemali. Ajo bënte thirrje për bashkimin e tokave shqiptare në një shtet të vetëm.

Më 24 gusht të vitit 1998,  në luftimet që u zhvilluan në vendin e quajtur “Bajraku i Luzhnicës”, në Rrafshnaltën e Drenicës, në luftë kundër forcave serbe kanë rënë dëshmorët: Gani Kastrati, Afrim Buqaj dhe Nuhi Mazreku.  Po më 24 gusht 1998   në Zonën e Pashtrikut, në malet e Rancës e Graiçevcit kanë rënë edhe dëshmorët: Esat Qarri,  Mehmet Lumi dhe Safet Kica.

 

Më 25 gusht të vitit 1942, doli  numri i parë i gazetës “Zëri i Popullit”  më vonë organ i Partisë Komuniste dhe i Partisë së Punës së Shqipërisë.

Më 25 gusht të vitit 1998, në vendin e quajtur Bajrak, në fshatin Luzhnicë, në luftime kundër forcave serbe, në përpjekje  për t’ i tërhequr trupat e dëshmorëve të rënë një ditë më parë,  ka rënë komandanti i Brigadës 121 i Zonës Operative të Pashtrikut, Ismet Jashari, i njohur si Komandant Kumanova. Po atë ditë në të njëjtin vend ka rënë duke luftuar kundër forcave serbe edhe luftëtari i UÇK-së, Habib Zogaj.

Më 26 gusht të vitit 1928 u krijua “Garda Kombëtare” e cila kishte për qëllim të mbronte personalitet e larta të Mbretërisë së shpallur nga Ahmet Zogu.

Më 26 gusht të vitit 1977  vdiq Zylyftar Veleshnja, atdhetar i shpallur, Heroi i Popullit.

U lind më më 15 gusht të vitit 1902 në Veleshnjë të Skraparit. Ishte sekterat i revolucionarit, Riza Cerova.  Mori pjesë në Qeverinë Demokratike borgjeze të Fan Nolit në vitin 1924. Gjatë luftës ishte Komandant i Çetës së Skraparit.

Më 26 gusht të vitit  1998 në frontet e luftës së UÇK-së kanë rënë dëshmorë: Besnik Krasniqi, Qemajl Rexhaj dhe Skender Kastrati.

Më 27 gusht të vitit 1910 lindi, Anjeza Bojaxhiu e njohur si “Nëna Tererzë”. U lind në Shkup, në një familje shqiptare.  Në moshën 18 vjeçare shkoi në Irlandë dhe u bë murgeshë.  Në vitin 1948 me miratim të Vatikanit u caktua misionare katolike në Kalkutë të Indisë ku ka qëndruar deri në vdekje, më 5 shtator të vitit 1997, Në dhjetor të vitit 1979 u laurua me çmimin  Nobel për paqe. Më 1985 iu dorëzua medalja Presidenciale e Lirisë nga kryetari amerikan, Ronald Regan.

Më  27 gusht të vitit  1998, në fshatin Açarevç të Drenicës ra dëshmor, Ismet Rrahmani

Më 28 gusht 1943, në Lepenicë të Vlorës  u vra Shyqri Alimerko, partizan, Hero i Popullit.

28 gusht të vitit  1998, ra në fushën e nderit, dëshmori i UÇK-së,  Nexhmedin Elshani. Po atë ditë kanë  rënë dëshmor edhe  Shaban Salihaj, Arben Salihaj, Milaim Isë Salihaj

 

Më 29 gusht të vitit 1911, në kohën e kryengritjeve shqiptare për çlirim nga Turqia, në Shkup, që ishte qendra e Vilajetit të Kosovës filloi botimi i gazetës: “Shkupi”, të cilën e drejtoi shkrimtari dhe publicisti,  Jashar Erebara. Gazeta mbrojti luftën e drejtë të shqiptarëve për çlirim  dhe bashkim kombëtar.

29 gusht të vitit  1998  ka rënë dëshmori i UÇK-së, Nazmi Gashi

Më 30 gusht të vitit 1943 u zhvillua Lufta e Reçit mes forcave fashiste italiane dhe forcave partizanëve të Batalionit “Perlat Rexhepi”. Forcat fashiste kishin pësuar humbje të mëdha.

Më 31 gusht të vitit 1968 përfundoi ndërtimi i hekurudhës Rogozhinë-Fier e gjatë 53 kilometra. Gjatësia e përgjithshme e rrugës Rogozhinë Fier është 88 kilometra.

Nuk konsiderojmë se në këtë Kalendar kemi përfshirë të gjitha personalitetet  me rëndësi kombëtare. Ftojmë të gjithë ata që duan të kontribuojnë në këtë drejtim,  të na dërgojnë të dhëna shtesë, ndonjë plotësim apo përmirësim,  lidhur me personalitete të tjera të njohura, në mënyrë që të begatohet Kalendari kombëtar për muajin shkurt.

Literatura:

Kalendari enciklopedik I, Tiranë, 1998.

Fjalori enciklopedik, Tiranë,  1985.

Arkivi I-II- III Radio-Kosova e lirë, Prishtinë 2009.

Feniksët e lirisë, 1-15  ( 2001 – 2015)

Hasan Hasani: Të pavdekshmit e Dukagjinit. Pejë 2002.

Hajrush Kurtaj: Shungullon Gryka e Kaçanikut. Kaçanik 2000.

Në kërkim të dijes dhe lirisë, studentë dëshmorë, ( Grup autorësh). Universiteti i Prishtinës, 2004.

Skënder Zhitia, Dëshmorët e UÇK-së në Llap. Pejë 2000.

Kalendari ditor i Radios-Kosova e Lirë.

Vikipedia, Internet.

Enciklopedia e lirë, internet.

 

Të dhënat për dëshmorët e rënë të UÇK-së, UÇPMB-së dhe Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare  nuk  janë të plota. Ato pritet  të plotësohen ndërkohë. Të gjithë ata që disponojnë të dhëna dhe dëshirojnë të bashkëpunojnë, mund të na kontaktojnë në [email protected]