mbpzhr
muqa 900
vala – old
vipa
driloni com
Fillimi / Kalendari kombetar / Radio Kosova e Lirë, Kalendari kombëtar – Janar
Radio Kosova e Lirë, Kalendari kombëtar - Janar

Radio Kosova e Lirë, Kalendari kombëtar – Janar

RKL: Janari muaji i veçantë i lindjeve e vdekjeve,  i rënieve e ngritjeve shqiptare

Kalendari kombëtar i shqiptarëve ka në mesin e vet, tre muaj të veçantë,  që lidhen me rëniet e ngritjet, me humbjet e fitoret, me lindje dhe vdekje të personaliteteve ndër më të njohurit, në historinë e kombit tonë.

Nëse Janari mund të përkufizohet si muaj i lindjeve dhe vdekjeve të personaliteteve të rëndësishme të kombit, Marsi është muaji që shënon kryengritjet, rëniet e ngritjet, ndërsa Nëntori është muaji i fitoreve historike. Krejt këto gjykime e konstatime janë relative, por  konsiderojmë se këta tre muaj janë muajt më karakteristikë të Kalendarit Kombëtar, duke u mbështetur në të dhënat që janë prezantuar në:

Në muajin janar kanë lindur dhe kanë vdekur këto personalitete me peshë  për kombin e Atdheun:

Më 1 janar 1702 u lind, Gjon Nikollë Kazazi, doktor i teologjisë, hulumtues i gjuhës dhe i traditës shqiptare.

Po më 1 janar 1920, u lind akademiku dhe gjuhëtari i shquar shqiptar, Shaban Demiraj.

Më 2 janar 1894  vdiq Gjergj Qiriazi, arsimues. Lindi në Manastir të Maqedonisë 18 tetor 1858.

Më 4 janar 1894, vdiq atdhetari, pedagogu e publicisti, Gjerasim Qiriazi.

Më 4 janar 1924  u lind aktori i madh i teatrit dhe filmit shqiptar, Kadri Roshi.

Më 4 janar 1928, e  lind këngëtari dhe artisti i popullit, Avni Mula.

Më 4 janar filloi transmetimin në zonat e luftës të UÇK-së Radio-Kosova e Lirë dhe Agjencia Kosovapress, dy institucionet informative të SHP të UÇK-së.

Më 5 janar 1951 vdiq , Dom Ndoc Nikaj, atdhetar, shkrimtar, publicist.

Më 5 janar 2013 vdiq, Shaban Shala i burgosur politik, epror i lartë i UÇK-TMK-së.

Më 6 janar 1882 lindi, Fan Noli, kolosi i shqiptarizmës, prift, politikan, burrë-shteti, poliglot, enciklopedist…

Më 6 janar 1920 lindi, Sandër Prosi njëri ndër aktorët më të njohur të kohës dhe të kombit.

Më 8 janar 1826 lindi,  Gavril Dara i Riu, shkrimtar i njohur arbëresh, përfaqësuesi i Romantizmit shqiptar

Më 10 janar 1913 lindi, Mehmet Shehu, luftëtar i Spanjës, komandant partizan, burrë-shteti, komunist.

Më 10 janar 1920 u vra atdhetari, Sali Nivica.

Më 10 janar 1944 u vra, Kajo Karafili, komandant partizan, heroi i popullit.

Më 12 janar 1862 lindi, Andon Zanoni, klerik, gjuhëtar, shkrimtar.

Më 13 janar 1993 vdiq, Ndrekë Luca artist i popullit, aktor i teatrit dhe i filmit.

Më 14 janar  1892 lindi, Kristaq Cipo, gjuhëtar, veprimtar i arsimit, studiues i gjuhës.

Më 15 janar  1864 u lind Isa Boletini.

Më 15 janar në  Reçak të Shtimes serbët vranë e masakruan 45 civilë shqiptarë, ranë 13 dëshmorë të UÇK-së.

(Atë ditë forcat ushtarake e policore serbe pasi kishin zënë dhe i kishin arrestuar banorët e fshatit kishin filluar edhe likuidimin dhe masakrimin mizor të tyre.  Atë ditë në Reçak barbaroidët serbë  vranë dhe masakruan barbarisht këta 45 shqiptarë të paarmatosur:

Banush Azemi, Ragip Bajrami, Halim Beqiri, Rizah Beqiri, Zenel Beqiri, Lutfi Bilalli, Ajet Emini, Bujar Hajrizi, Myfail Hajrizi, Skënder Halili, Haqif Hysena, Hajriz Ibrahimi, Hakip Imeri, Murtez Imeri, Nazmi Imeri, Mehë Ismajli, Muhamet Ismaji, Ahmet Jakupi, Eshref Jakupi, Hajriz Jakupi, Mehmet Jakupi, Xhelal Jakupi, Jashar Jashari, Raif Jashari, Shukri Jashari, Fatmir Limani, Nexhat Limani, Salih Limani, Bajram Mehmeti, Hanumshahe Mehmeti, Arif Metushi, Haki Metushi, Ahmet Mustafa, Asllan Mustafa, Muhamet Mustafa, Sadik Osmani, Jashar Salihu, Shukri Salihu, Bajrush Shabani Ahmet Smajli, Sheremet Syla, Shyqëri Syla, Bajram Xheladini, Njazi Zymeri.

Në përpjekje për ta mbrojtur popullatën e rrezikuar në mënyrë fatale nga barbarët serbë kanë rënë dëshmorë: Ali Beqa nga Pusteniku i Kaçnikut, Ismail Luma nga Kraishta e Lypjanit,  Mehmet Mustafa Shaqir Berisha,  Kadri Syla, Enver Rashiti, të gjithë nga Reçaku, Skënder Çarri nga Graiçevci, Nazim Kokallari nga Budakova dhe Sadik Mujota nga Mallapolci. Me rastin e rënies së Sadik Mujotës është vrarë  edhe bija e tij Hanëmshaheja 16-vjeçare.  Janë shpallur dëshmorë edhe të rënët e asaj dite: Hasan Bilalli, Sadik Osmani, Nexhat Ramadani dhe Ragip Bajrami.).

Më 17 janar 1468 vdiq,  Gjergj Kastrioti Skënderbeu, themeltari i Shqipërisë dhe shqiptarizmit.

Më 17 janar 1880 lindi, Ndoc Martini, piktor-grafist.

Më 17 janar 1982 u vranë në pritë nga UDB-ja, afër Shtutgartit në Gjermani atdhetarët: Jusuf Gërvalla, Kadri Zeka dhe Bardhosh Gërvalla.

Më  18 janar 1935 lindi, Pjetër Arbnori, i burgosur politik, shkrimtar, politikan.

Më 18 janar 1888,  u lind  Rexhep Mitrovica, veprimtar burrë-shteti në regjimin italo-shqiptar, diplomat.

Më 19 janar  1900 lindi, Skënder Luarasi, atdhetar, shkrimtar, përkthyes, arsimues.

Më 19 janar 1999, ra duke luftuar kundër forcave serbe në Reçak komandant, i Brigadës 162, Ahmet Kaçiku.

Më 20 janar 1925 vdiq, Hoxhë Kadri Prishtina, atdhetar, shkrimtar, politikan.

MË 21 janar 2006, vdiq veprimtari pacifist, shkrimtari dhe studiuesi, Ibrahim Rugova, kryetar i LDK-së.

Më 23 janar 1916 u vra në pritë, Isa Boletini, Robin Hudi i shqiptarëve, atdhetar, strateg ushtarak, hero i popullit.

Më 23 janar 1899 u mbajt Kuvendi kombëtar i Pejës në krye me Haxhi Zekën.

Më 24 janar 1844 lindi, Ismail Qemali, kryetari i parë i Shqipërisë së pavarur, politikan, burrë-shteti, diplomat, themelues i Pavarësisë.

Më 24 janar 1900, lindi, Kolë Mirdita, atdhetar, shkrimtar.

Më 24 janar 1909 vdiq, Halil Berzheshta, atdhetar veprimtar i Rilindjes kombëtare.

Më 24 janar 1926 vdiq, Sali Murati, atdhetar, hero i popullit.

Më 25 janar 1822 u vra, Ali Pashë Tepelena, sundimtar, politikan, kundërshtar i Perandorisë Osmane.

Më 26 janar 1989 vdiq, Vorea Ujko, (Domeniko Beliqi)  studiues arbresh i Kalabrisë.

MË 27 janar 1999 kanë rënë dëshmorët: Kasim Shala,  Driton Azemi,  Hamdi Berisha.

Më 28 janar 1896 lindi, Riza Cerova, revolucionar, nacional-demokrat, Heroi i popullit.

Më 28 janar 1936  lindi, Ismail Kadare, shkrimtar i njohur shqiptar.

Më 29 janar, forcat serbe masakruan 14 fshatarë në Rogovë të Hasit. Gjatë ditëve 27,28, dhe 29 janar kanë rënë 21  dëshmorët të UÇK-së, Agron Rama, Agim Zeneli, Sejdi Rama, Agush Gjocaj, Bahtiar Morina, Daut Kelmendi, Emrush Çetaj, Gaspër Karaqi, Gëzim Ademaj, Hamdi Berisha, Haxhi Kleçka, Ilir Merturi, Kasim Shala, Luan Smajli, Vëllezërit Memë e Prend Lleshi, Naim Dreshaj, Naim Gashi, Sahit Krasniqi, Valon Gashi dhe Vesel Avdyli.

Më 30 janar 1906  u formua Çeta atdhetare e Komitetit të Manastirit, në komandën e Çerçiz Topullit.

Më 31 janar lindi,  Spiro Çomora, shkrimtar komediograf.

Më 31 janar 1997, kanë rënë në një pritë të Policisë serbe dëshmorët e parë të UÇK-s-, Zahir Pajaziti, Edmond Hoxha dhe Hakif Zejnullau.

Janari përfshin lindjet apo vdekjet e disa personaliteteve të më njohura të kombit, si: Gjergj Kastrioti Skënderbeu, Ismail Qemali, Isa Boletini, Skënder Luarasi, Gavril Dara,  Kadri Prishtina, Kajo Karafili, Jusuf Gërvalla, Kadri Zeka, Bardhosh Gërvalla,  Ali Pashë Tepelena, Riza Cerova, Mehmet Shehu, Sandër Prosi, Kadri Roshi, Ismail Kadare, Ndrekë Luca, Pjetër Arbnori, Ibrahim Rugova,  Masakra e Reçakut, Ahmet Kaçiku, Shaban Shala,  etj.

Muaji janar përfshin 37 ngjarje, lindje, vdekje, zhvillime ndër më të rëndësishmet të historisë sonë kombëtare. 16 lindje, 19 vdekje, vrasje etj.

Nuk konsiderojmë se në këtë Kalendar kemi përfshirë të gjitha personalitetet  me rëndësi kombëtare. Ftojmë të gjithë ata që duan të kontribuojnë në këtë drejtim,  të na dërgojnë të dhëna shtesë, ndonjë plotësim apo përmirësim,  lidhur me personalitete të tjera të njohura, në mënyrë që të begatohet Kalendari kombëtar për muajin janar.

Literatura:

Kalendari enciklopedik I, Tiranë, 1998.

Fjalori enciklopedik, Tiranë,  1985.

Arkivi I-II- III Radio-Kosova e lirë, Prishtinë 2009.

Feniksët e lirisë, 1-15  ( 2001 – 2015)

Hasan Hasani: Të pavdekshmit e Dukagjinit. Pejë 2002.

Hajrush Kurtaj: Shungullon Gryka e Kaçanikut. Kaçanik 2000.

Në kërkim të dijes dhe lirisë, studentë dëshmorë, ( Grup autorësh). Universiteti i Prishtinës, 2004.

Skënder Zhitia, Dëshmorët e UÇK-së në Llap. Pejë 2000.

Kalendari ditor i Radios-Kosova e Lirë.

Vikipedia, Internet.

Enciklopedia e lirë, internet.

Vërejtje:

  1. Të dhënat shtesë të kalendarit do plotësohen nga dita në ditë dhe do të korrigjohen në vazhdimësi

 2. Të dhënat për dëshmorët e rënë të UÇK-së, UÇPMB-së dhe Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare nuk janë të plota. Ato pritet  të plotësohen ndërkohë. Të gjithë ata që disponojnë të dhëna dhe dëshirojnë të bashkëpunojnë, mund të na kontaktojnë në [email protected]

3. Mirëpresim çdo vërejtje, sugjerim, plotësim të faktuar e të dëshmuar.

 4. Ndalohet kopjimi, apo përvetësimi i të dhënave pa cituar burimin!