Isuf B.Bajrami: LEGJITIMITETI JURIDIK I VEPRIMIT TË SHBA-SË NË GROENLANDË (1951)

Tema të tjera...

Prof. Jeton Kelmendi PhD: KUR GËNJESHTRA ARRIN NË DESTINACION, E VËRTETA E HUMB RRUGËN

18/01/2026

Mr.Ali Hertica: Kuptoni të tashmen, filloni me të kaluarën në Kosovë

18/01/2026

Mergim Bekteshi: NJË JETË PËR ATDHEUN, Kujtim i Pashlyeshëm për Profesor Avdi Kelmendin

18/01/2026

Mr.Ali Hertica: Diktatura si produkt i demokracisë në shoqëri

16/01/2026

Ylli Mece: BALLI I KOMBIT KA QENË , NGELET E DO TË NGELET TURPI I KOMBIT!

16/01/2026

Mimoza Gjevori: Në një kaos të pa përshkruar, kohë lufte e trishtimi, të kërcënuar nga forcat serbe e me dhimbje e lëshuam Kosovën

15/01/2026

Kontestimi i fundit politik për veprimet e SHBA-së në Groenlandë ka ringjallur debat juridik mbi Marrëveshjen e Mbrojtjes SHBA–Danimarkë (1951) dhe rolin e shteteve të treta në sfidimin e marrëveshjeve dypalëshe. Ky shkrim argumenton se veprimet e SHBA-së janë juridikisht të ligjshme, duke u bazuar në vlefshmërinë e traktatit të vitit 1951, parimin e pëlqimit dhe të drejtën e vetëmbrojtjes. Kundërshtimet e shteteve europiane, edhe pse politikisht të forta, mungojnë në bazë juridike dhe nuk provojnë shkelje të detyrimeve ndërkombëtare.

1. Hyrje

Në 18 janar 2026, tetë shtete europiane Danimarka, Finlanda, Franca, Gjermania, Holanda, Norvegjia,Suedia dhe Britania lëshuan një deklaratë të përbashkët duke kritikuar masat e mundshme amerikane ndaj Danimarkës, përfshirë kërcënimet me tarifa, dhe duke shprehur solidaritet me Danimarkën dhe Groenlandën. Deklarata europiane argumenton se veprimet amerikane minojnë sovranitetin dhe stabilitetin në Arktik. Megjithatë, nga perspektiva e drejtës ndërkombëtare, këto pretendime janë problematike. Marrëveshja e vitit 1951 është ende e detyrueshme dhe ofron bazë ligjore për praninë amerikane në Groenlandë. Për më tepër, shtetet e treta nuk kanë të drejtë juridike të sfidojnë traktatin sipas parimit pacta tertiis.

1. Kuadri juridik
2. Marrëveshja e Mbrojtjes SHBA–Danimarkë (1951)

Marrëveshja e vitit 1951 është një traktat dypalësh mes SHBA-së dhe Danimarkës për të rregulluar interesat e mbrojtjes në Groenlandë dhe Atlantikun e Veriut. Si traktat, ajo udhëhiqet nga Konventa e Vjenës për të Drejtën e Traktateve (VCLT), e cila kodifikon parimin se traktatet janë të detyrueshme dhe duhet të zbatohen me mirëbesim (pacta sunt servanda).¹

Marrëveshja nuk është denoncuar ose e ndërprerë, ndaj mbetet e detyrueshme dhe ofron bazë të ligjshme për veprime të SHBA-së që janë në përputhje me dispozitat e saj.

1. Sovraniteti dhe pëlqimi

Sovraniteti nuk përjashton pëlqimin. E drejta ndërkombëtare e njeh që një shtet mund të lejojë prani ushtarake të huaj në territorin e tij përmes marrëveshjes. Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë (GJND) ka sqaruar se prania e forcave të huaja me pëlqimin e shtetit pritës nuk shkel sovranitetin.²

Groenlanda, megjithëse autonome, mbetet pjesë e Mbretërisë së Danimarkës, e cila mban kompetencën mbi politikën e jashtme dhe mbrojtjen.³ Prandaj, pëlqimi i Danimarkës është i mjaftueshëm juridikisht për praninë e SHBA-së.

1. Vetëmbrojtja

Neni 51 i Kartës së OKB-së njeh të drejtën e vetëmbrojtjes.⁴ Shtetet mund të ndërmarrin masa të nevojshme dhe proporcionale për të mbrojtur interesat e tyre të sigurisë. Rëndësia strategjike e Groenlandës dhe roli i saj në sistemet e paralajmërimit dhe sigurinë e Arktikut justifikon masa mbrojtëse nga SHBA-ja nën marrëveshjen e 1951.

III. Legjitimiteti i veprimeve të SHBA-së në Groenlandë

1. Mungesa e pushtimit apo aneksimit

SHBA nuk pretendon sovranitet mbi Groenlandën, as nuk kryen aneksim apo përdorim force kundër Danimarkës. Prandaj, nuk ka shkelje të nenit 2(4) të Kartës së OKB-së, i cili ndalon përdorimin e forcës kundër integritetit territorial ose pavarësisë politike të një shteti.⁵

1. Pëlqimi dhe sovraniteti

Siç u shpjegua, prania e SHBA-së bazohet në pëlqimin danez. Në Armed Activities on the Territory of the Congo, GJND konfirmoi se prania e huaj me pëlqim nuk shkel sovranitetin.⁶

1. Nevoja dhe proporcionaliteti

GJND ka përsëritur se vetëmbrojtja kërkon nevojë dhe proporcionalitet. Në Oil Platforms (2003), Gjykata theksoi se vetëmbrojtja duhet të lidhet me kërcënime reale dhe jo me spekulime.⁷

Duke pasur parasysh rëndësinë strategjike të Groenlandës, veprimet e SHBA-së në kuadër të marrëveshjes së 1951 mund të konsiderohen masa të nevojshme dhe proporcionale për mbrojtje.

1. Kundër-argumentet europiane dhe përgjigjet juridike
2. “Veprimet e SHBA-së minojnë sovranitetin danez”

Pretendimi europian: Prania dhe veprimet amerikane kërcënojnë sovranitetin e Danimarkës dhe autonominë e Groenlandës.

Përgjigja juridike: Sovraniteti nuk shkelet kur ekziston pëlqim. Siç e konfirmon GJND, prania ushtarake e huaj me pëlqimin e shtetit pritës nuk shkel sovranitetin.⁸ Kompetenca e Danimarkës për mbrojtjen dhe politikën e jashtme e mbështet këtë përfundim.⁹

1. “Arktiku është interes i përbashkët, jo çështje dypalëshe”

Pretendimi europian: Siguria në Arktik është interes i përbashkët dhe duhet të menaxhohet në mënyrë multilaterale.

Përgjigja juridike: Interesi i përbashkët nuk krijon të drejtë juridike për shtetet e treta për të ndërhyrë në traktatet dypalëshe. GJND në North Sea Continental Shelf theksoi se interesat e përbashkëta nuk zëvendësojnë pëlqimin juridik.¹⁰

1. “Kërcënimet me tarifa janë presion i paligjshëm”

Pretendimi europian: Tarifat janë presion ekonomik i paligjshëm dhe nxisin destabilizim.

Përgjigja juridike: Masat ekonomike, përfshirë tarifat, janë instrumente sovrane të politikës. Ato nuk janë automatikisht të paligjshme, përveç kur shkelin marrëveshje të veçanta ose kur përbëjnë ndërhyrje të paligjshme. Në Nicaragua, GJND dalloi ndërhyrjen e paligjshme kur masat ekonomike synojnë të detyrojnë një shtet për të ndryshuar sistemin politik.¹¹ Në Qatar v. UAE, Gjykata pranoi se masat ekonomike nuk janë të paligjshme në vetvete.¹²

1. “Vetëvendosja e Groenlandës po injorohet”

Pretendimi europian: Groenlanda nuk po merret parasysh dhe vetëvendosja e saj po anashkalohet.

Përgjigja juridike: Vetëvendosja nuk garanton automatikisht sovranitet të plotë ose shfuqizim të traktateve ekzistuese. Në Western Sahara, GJND sqaroi se vetëvendosja nuk e shfuqizon marrëveshjet ligjore ekzistuese.¹³ Autonomia e Groenlandës nuk ndryshon kompetencën e Danimarkës mbi mbrojtjen dhe politikën e jashtme.

1. “NATO kërkon unitet dhe koordinim”

Pretendimi europian: Anëtarësia në NATO nënkupton detyrë për koordinim dhe unitet strategjik.

Përgjigja juridike: NATO është një aleancë politike-ushtarake, jo burim i detyrimeve të pavarura juridike që tejkalojnë traktatet dypalëshe. NATO nuk kërkon që shtetet të pezullojnë marrëveshjet e mbrojtjes ose të konsultojnë palë të treta për zbatimin e tyre.

1. Konkluzioni

Nga perspektiva e së drejtës ndërkombëtare, veprimet e SHBA-së në Groenlandë janë të ligjshme. Marrëveshja e vitit 1951 është ende në fuqi, dhe pëlqimi i Danimarkës e bën praninë amerikane juridikisht të vlefshme. Kundërshtimi i shteteve europiane, megjithëse politikisht i rëndësishëm, nuk krijon një bazë juridike për të provuar shkelje. Parimi pacta tertiis e përjashton ndërhyrjen e palëve të treta në traktatet dypalëshe. Kërcënimet me tarifa nuk janë automatikisht të paligjshme, dhe vetëmbrojtja mbetet e njohur në Kartën e OKB-së.

Fusnota

1. Konventa e Vjenës për të Drejtën e Traktateve (1969), art. 26 (pacta sunt servanda).
2. GJND, Armed Activities on the Territory of the Congo (DR Congo v. Uganda) [2005] ICJ Rep 116, par. 154.
3. Self-Government Act of Greenland (2009).
4. Karta e Kombeve të Bashkuara (1945), art. 51.
5. Karta e Kombeve të Bashkuara (1945), art. 2(4).
6. GJND, Armed Activities on the Territory of the Congo (2005) ICJ Rep 116, par. 154.
7. GJND, Oil Platforms (Iran v. USA) [2003] ICJ Rep 161, pars. 51–60.
8. GJND, Armed Activities on the Territory of the Congo (2005) ICJ Rep 116, par. 154.
9. Self-Government Act of Greenland (2009).
10. GJND, North Sea Continental Shelf (Germany/Denmark; Germany/Netherlands) [1969] ICJ Rep 3, par. 74.
11. GJND, Military and Paramilitary Activities in and against Nicaragua (Nicaragua v. USA) [1986] ICJ Rep 14, par. 193.
12. GJND, Qatar v. United Arab Emirates (Provisional Measures) [2018] ICJ Rep 36.
13. GJND, Western Sahara (Advisory Opinion) [1975] ICJ Rep 12.

Vendi i Lekës;19.01.2026

THE LEGAL LEGITIMACY OF U.S. ACTIONS IN GREENLAND (1951)

The recent political controversy regarding U.S. actions in Greenland has reignited the legal debate on the 1951 U.S.–Denmark Defense Agreement and the role of third states in contesting bilateral treaties. This article argues that U.S. actions are legally justified under international law, based on the validity of the 1951 Agreement, the principle of consent, and the right of self-defense. The European states’ counter-arguments, while politically persuasive, lack legal standing and fail to establish a breach of international obligations.

1. Introduction

In 18 January 2026, eight European states Statement by Denmark, Finland, France, Germany, the Netherlands, Norway, Sweden and the United Kingdom  issued a joint statement criticizing potential U.S. measures against Denmark, including tariff threats, and declaring solidarity with Denmark and Greenland. The European statement argues that U.S. actions undermine transatlantic relations and threaten sovereignty and stability in the Arctic. However, from a strictly legal perspective, these claims are problematic. The 1951 U.S.–Denmark Defense Agreement remains binding and provides legal basis for U.S. presence in Greenland. Moreover, third states lack standing to challenge the treaty under the principle of pacta tertiis.

1. Legal Framework
2. The 1951 U.S.–Denmark Defense Agreement

The 1951 Agreement is a bilateral treaty concluded between the United States and Denmark to establish and regulate U.S. defense interests in Greenland and the North Atlantic. As a treaty, it is governed by the Vienna Convention on the Law of Treaties (VCLT), which codifies the principle that treaties are binding upon the parties and must be performed in good faith (pacta sunt servanda).¹

The Agreement has not been denounced or terminated. Consequently, it remains legally binding and provides a lawful basis for U.S. actions consistent with its terms.

1. Sovereignty and Consent

Sovereignty does not preclude consent. International law recognizes that a state may permit foreign military presence on its territory through agreement. The International Court of Justice (ICJ) has clarified that foreign military presence with the consent of the host state does not violate sovereignty.²

Greenland, while autonomous, remains part of the Kingdom of Denmark, which retains competence over foreign affairs and defense.³ Therefore, Denmark’s consent is legally sufficient for the U.S. presence.

1. Self-Defense

Article 51 of the UN Charter recognizes the inherent right of self-defense.⁴ States may take necessary and proportionate measures to protect their security interests. Greenland’s strategic location and its role in early warning systems and Arctic security justify defensive measures by the United States under the 1951 Agreement.

III. Legality of U.S. Actions in Greenland

1. Absence of Occupation or Annexation

The United States does not claim sovereignty over Greenland, nor does it engage in annexation or coercive use of force against Denmark. Therefore, there is no violation of Article 2(4) of the UN Charter, which prohibits the use of force against the territorial integrity or political independence of any state.⁵

1. Consent and Sovereignty

As previously noted, the U.S. presence is based on Danish consent. In Armed Activities on the Territory of the Congo, the ICJ confirmed that foreign presence with consent does not constitute a breach of sovereignty.⁶

1. Necessity and Proportionality

The ICJ has repeatedly held that self-defense requires necessity and proportionality. In Oil Platforms (2003), the Court emphasized that self-defense must be grounded in actual threats rather than hypothetical scenarios.⁷

Given Greenland’s strategic importance, U.S. actions under the 1951 Agreement can be considered necessary and proportionate defensive measures.

1. European Counter-Arguments and Legal Responses
2. “U.S. Actions Undermine Danish Sovereignty”

European claim: U.S. presence and actions threaten Danish sovereignty and Greenlandic autonomy.

Legal response: Sovereignty is not violated where consent exists. As the ICJ affirmed, foreign military presence with consent does not breach sovereignty.⁸ Denmark’s competence over defense and foreign affairs supports this conclusion.⁹

1. “The Arctic is a Collective Transatlantic Interest, Not a Bilateral Matter”

European claim: Arctic security is a shared interest requiring multilateral coordination, and U.S. unilateral actions are inappropriate.

Legal response: While Arctic security is a shared interest, shared interest does not create legal rights for third states to interfere with bilateral treaties. The ICJ in North Sea Continental Shelf emphasized that shared interests cannot substitute for legal consent.¹⁰

1. “Tariff Threats Constitute Illegal Coercion”

European claim: Tariff threats are unlawful pressure and undermine transatlantic relations.

Legal response: Economic measures, including tariffs, are generally lawful instruments of state policy unless they violate specific treaty obligations or constitute coercive intervention. The ICJ in Nicaragua distinguished between lawful economic pressure and unlawful intervention aimed at forcing political change.¹¹ In Qatar v. UAE, the Court recognized that economic measures are not per se illegal.¹²

1. “Greenland’s Self-Determination is Ignored”

European claim: Greenlandic autonomy and self-determination are being sidelined.

Legal response: Self-determination does not automatically confer full sovereignty or invalidate existing treaties. In Western Sahara, the ICJ clarified that self-determination does not nullify existing legal arrangements.¹³ Greenland’s autonomy does not alter Denmark’s competence over defense and foreign policy.

1. “NATO Requires Unity and Coordination”

European claim: NATO membership implies a duty of coordination and unity in strategic decisions.

Legal response: NATO is a political-military alliance, not a source of independent legal obligations that override bilateral treaties. NATO does not require states to suspend bilateral defense agreements or consult third parties on their implementation.

1. Conclusion

From a strictly legal perspective, U.S. actions in Greenland are legitimate under international law. The 1951 U.S.–Denmark Defense Agreement remains in force, and Denmark’s consent validates U.S. presence. The European states’ criticism, while politically significant, does not establish a legal breach. The principle of pacta tertiis precludes third-party interference in bilateral treaties. Economic threats, such as tariffs, are not inherently unlawful, and self-defense remains a recognized right under the UN Charter.

Thus, the European position reflects a political stance rather than a legally grounded claim under international law.

Footnotes

1. Vienna Convention on the Law of Treaties (1969), art. 26 (pacta sunt servanda).
2. ICJ, Armed Activities on the Territory of the Congo (Democratic Republic of the Congo v. Uganda) [2005] ICJ Rep 116, para. 154.
3. Self-Government Act of Greenland (2009).
4. Charter of the United Nations (1945), art. 51.
5. Charter of the United Nations (1945), art. 2(4).
6. ICJ, Armed Activities on the Territory of the Congo (2005) ICJ Rep 116, para. 154.
7. ICJ, Oil Platforms (Islamic Republic of Iran v. United States of America) [2003] ICJ Rep 161, paras. 51–60.
8. ICJ, Armed Activities on the Territory of the Congo (2005) ICJ Rep 116, para. 154.
9. Self-Government Act of Greenland (2009).
10. ICJ, North Sea Continental Shelf (Federal Republic of Germany/Denmark; Federal Republic of Germany/Netherlands) [1969] ICJ Rep 3, para. 74.
11. ICJ, Military and Paramilitary Activities in and against Nicaragua (Nicaragua v. United States of America) [1986] ICJ Rep 14, para. 193.
12. ICJ, Qatar v. United Arab Emirates (Provisional Measures) [2018] ICJ Rep 36.
13. ICJ, Western Sahara (Advisory Opinion) [1975] ICJ Rep 12.

The Land of Leka; 19.01.2026