Prof. dr. Sabit Syla: Nderimi ndaj veprës së atyre që luftojnë e vdesin për atdhe është kufiri që ndanë të mirën me të keqen

Fjala e dr. Prof. Sabit Sylës me rastin e zbulimit të pllakës së dëshmorit të NDSH-së, Isuf Muharremi, në fshatin Petrovë  të komunës së Stimes.

E nderuar familja Muharremi!

Në këtë dite feste te flamurit, në kuptim të vërtetë të fjalës, “liria nuk dhurohet por ajo fitohet”

Më lejoni që përmes kësaj thënie të vlerësoj lart dhe të nderoj aktin më sublim të shumë bijeve dhe bijave nga Kosova, por edhe nga viset tjera shqiptare, të cilët përgjatë dekadave, nuk kursyen as më të shtrenjtën për lirinë e vendit.

Në mendjet dhe zemrat tona do të mbetet përgjithmonë i freskët kujtimi për gjithë ata që luftuan e ranë për kauzën kombëtare, ndërsa sot ne shprehim një mirënjohje dhe respekt të thellë për dëshmorët e rënë në luftimet e verës së vitit 1946, në malet e Bilushës, kundër forcave të ushtrisë jugosllave. Andaj, jemi këtu, për të përkujtuar deshmorin e kësaj treve, Isuf Muharremi po njiherit edhe te gjithë bashkeluftetaret e tij. Pa gjakun e tyre nuk do të ekzistonte liria, as ardhmëria jonë. Qëndresa, sakrifica dhe guximi për të luftuar për ceshtjen kombetare bëri që ne, të jetojm e te punojme të lirë. Emri i ketij deshmori te shenjezuar, me ngritjen e kesaj pllake paraqet një simbolikë jo vetëm të zhvillimeve historike, por edhe një qëndrim ndaj një sfide me peshë historike të karakterit stoik e të luftës së vazhdueshme për çlirim kombëtar përgjatë brezave, pra një epokë të tërë përpjekjesh që rezultuan me lirinë që e gëzojmë sot.

Nderimi ndaj veprës së atyre që luftojnë e vdesin për atdheun është një kufi i qartë që ndanë të mirën me të keqen. Por as heronjet e as dëshmorët nuk kanë nevojë për përvjetorët e rënies, apo për akademi përkujtimore, as per pllaka perkujtimore, se ata kanë kryer detyrën ndaj atdheut e kombit. Por, ne, të gjallët dhe brezat që do të vijnë, kemi nevojë për ta! Andaj, duhet që të përulemi të gjithë, që kujtimi të mbetet i gjallë në kujtesën tonë dhe brezave të ardhshëm!

Te nderuar te pranishem,

Në mbarim të luftës se Dyte Boterore, Kosova u kthye në një poligon të vërtetë të ekzekutimeve, dhunimeve, burgosjeve individuale e kolektive nga forcat jugosllave. U pushkatuan e u burgosën dhe u dërguan në kampe, u izoluan, u shpërngulën për Turqi e shumë do të vriten jashtë kufijve të Kosovës. Nën Administrimin Ushtarak u mbajt edhe Sesioni i Këshillit Nacionalçlirimtar të Kosovës, i njohur si Kuvendi i Prizrenit, në korrik të vitit 1945. Në këtë kuvend u nënshkrua Rezoluta për bashkimin e Kosovës me Serbinë.

Situata e tillë e krijuar shkaktoi një indinjatë të thellë të gjithë popullsia shqiptare, pasi dhuna e terrori i ushtruar nga pushteti ushtarak serb koinçidoi me masakrat më çnjerëzore. Ne kunderpergjigje te ketij terrori, si dhe zgjidhjes sa me te drejte te ceshtjes shqiptare, Lëvizja Nacional Demokratike Shqiptare doli në skenën politike të Kosovës dhe të viseve të tjera etnike shqiptare për të luftuar me konsekuencë për jetësimin e idealeve të çlirimit dhe bashkimit kombëtar.

Gjyteza (Ish-Petrova), një fshat kodrinor-malor, ndonëse për nga numri i banorëve rreshtohet në mesin e fshatrave të vegjël të Kosovës e të rajonit të Shtimes per nga tradita atdhetare njihet si vatër e luftës për çlirim e bashkim kombëtar gjatë shekullit njëzetë, nxori figura të shquara të cilët me veprimtarinë e tyre në shërbim të vendit u përjetesuan në histori. Ne kete drejtim, vecojme Isuf Muharremin qe ishte pjesmarres i Kongresit te Lipovices, më 25 korrik të vitit 1946 e ne komitetet e rretheve në Shtime me rrethinë, kishte konsoliduar dhe zgjeruar radhët, e NDSH-se, se bashku me drejtues tjere. I perkushtuar ne rrugen e bashkimit kombetar e kunder ripushtimit jugosllave te Kosoves, bie në altarin e lirisë në malet e Bilushës, se bashku me shume bashkeluftetare tjere. në luftimet e datës 8 gusht të vitit 1946, kundër forcave të ushtrisë jugosllave

Një fjalë popullore thotë se “tradita vazhdon”! Tradita e atdhedashurisë dhe luftës për liri u trashëgua brez pas brezi. Një fat të tillë në fund të shekullit njëzetë e patën edhe nipat e familjes Muharremi. Me vullnet e entuziazëm me bashkeluftetare tjerë te këtij fshati kapën armët, duke u organizuar në radhet e UCK-se, e cila përfaqësonte vazhdimësinë e traditave patriotike e luftarake te çlirimit kombëtar, nen udhëheqjen e komandantit legjendar Adem Jashari,

Të nderuar te pranishem,

Ky shenjezim historik me ngritjen e kesaj pllake ka një rëndësi te veçantë në historinë e re shqiptare si një afirmim i fuqishëm i identitetit politik të Kosovës, për të nderuar dhe respektuar jo vetëm Isuf Muharremin, por një plejadë te tere luftëtaresh, bashkekohanike te tyre. E sot, përkujtimi është inspirim i mëtejshëm i përpjekjeve tona për plotësimin dhe jetësimin e idealeve të të parëve tanë. Andaj, Isuf Muharremi me bashkeluftetaret e tij vepruan ne një kohë shumë të rëndësishme te historisë sonë kombëtare e sot kujtojmë këtë 76 vjetor te rënies se tij, duke mbetur gjithmonë i gjallë kujtimi për ta.

I përjetshëm qoftë kujtimi, respekti e vlerësimi i kombit për ta!

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …