leoni

Ali Hertica

Ali Hertica: Filozofia sociale dhe politike e një shoqëri të drejtë

Sidoqoftë, disa filozofë pretendojnë se fundi i historisë është në të njëjtën kohë për shkak të fitores globale të liberalizmit. Në nivelin ekonomik, politik dhe shoqëror, liberalizimi në ditët e sotme mbizotëron se ndikimi i tij nuk do të humbasë më, kështu që pretendojnë këta filozofë. Ekonomikisht, tregu i lirë është i përhapur në të gjithë botën, i cili quhet “globalizim” – proces që është përshpejtuar me rënien e Murit të Berlinit në 1989, i cili shënon fundin e komunizmit. Ideja e inxhinierisë sociale të shoqërisë duket se është braktisur përfundimisht. Tregu i lirë është para së gjithash parimi i renditjes i shoqërisë, i cili madje zbatohet për atë që ne e quajmë sektor kolektiv. Prandaj, shteti i mirëqenies duket se po kthehet.Prandaj, ekziston një marrëdhënie në ndryshim midis ekonomisë dhe politikës, kështu që çështja e një arsyetimi etik të kësaj marrëdhënie duhet të bëhet përsëri. Kjo është para së gjithash një pyetje që ngrihet në filozofinë shoqërore. Në nivelin politik, fitorja e liberalizmit reflektohet në institucionalizimin e demokracisë, me të drejtat dhe liritë e lidhura politike dhe civile për qytetarët. Në nivelin shoqëror, mund të flitet për rritjen e sekularizmit, individualizimin dhe emancipimin. Filozofia shoqërore gjithashtu i kushton vëmendje të gjerë aspekteve normative të politikës dhe ekonomisë.Praktika e shtetit të mirëqenies ka sjellë vitet e fundit në një shoqëri më të orientuar drejt tregut. Fjalë kyçe në këtë kontekst janë ‘privatizimi’ dhe ‘çregjistrimi’. Gjithnjë e më shumë ekziston një ekonomi e tregut të lirë, brenda së cilës individualizmi mbretëron suprem. Tregu i lirë vlerësohet gjerësisht si parimi më efikas i renditjes në shoqëri. Sidoqoftë, pyetja është nëse ky është gjithashtu parimi më i dëshirueshëm nga një këndvështrim etik. Megjithë liberalizimin e tregut, ndikimi i qeverisë në ekonomi dhe shoqëri mbetet i madh, kompani duhet të merret me legjislacion dhe rregullore të gjera, dhe qytetarët dhe konsumatorët janë gjithashtu të ndikuar nga qeveria. Ekonomia është pra gjithnjë një ekonomi politike, e cila kërkon gjithashtu një qasje etike brenda liberalizmit. Filozofia shoqërore merret pikërisht me këtë marrëdhënie midis politikës, ekonomisë dhe etikës.

Ndikimi i liberalizmit tregohet më tej nga theksimi në lirinë dhe përgjegjësinë e individit. Sidoqoftë, kjo liri vjen në kurriz të barazisë, sigurisht aty ku kjo liri nuk kufizohet. Një treg i lirë që funksionon pa shumë ndërhyrje shtetërore çon në këtë mënyrë drejt ndryshimeve më të mëdha socio-ekonomike midis qytetarëve. Prosperiteti është rritur jashtëzakonisht shumë në dekadat e fundit, por vetëm një pjesë relativisht e vogël e popullsisë ka qenë në gjendje të përfitojë nga ajo. Kjo është arsyeja pse kërkesa për një ekuilibër të drejtë midis lirisë dhe barazisë ka një rëndësi të madhe. Kjo marrëdhënie midis lirisë, barazisë dhe drejtësisë është një temë tjetër qendrore e filozofisë shoqërore.,Një kritikë e dëgjuar shpesh për liberalizmin dhe individualizmin e lidhur është se njerëzit në ditët e sotme nuk kanë më një sens të qytetarisë ose një sens të bashkësisë. Kjo kritikë, pjesërisht nga komunistët, duket se shpreh një dëshirë për një lloj shoqërie më tradicionale, brenda së cilës komunitetet kanë përparësi. Kështu që rreziku i individualizmit mund të shmanget. Mungesa e një sensi të qytetarisë ose ndjenja e bashkësisë mund të, në një afat më të gjatë, të çojë në një rënie të demokracisë. Në këtë kontekst, si duhet të mendohet shoqëria, dikush mund të pyesë: si një koleksion i lirshëm i individëve, si një yjor i bashkësive, ose kryesisht si diçka e mbajtur së bashku nga shteti? Marrëdhënia midis individit, komunitetit dhe shtetit është gjithashtu një temë thelbësore e kërkimit social-filozofik…..

Kontrolloni gjithashtu

Mehmet Bislimi: Çmendi e çoroditur e opozitës në Shqipëri

Edhe sot për të satën herë, Partia Demokratike e Shqipërisë, në krye me të çmendurit …