Mr. Lulzim A. Beqiri: Pse po reklamohen produktet serbe në Kosovë

Lulzim Beqiri: Pse lejohet përdorimi i dinarit të Serbisë në Kosovë

Dinari i Serbisë po lejohet të përdoret si valutë këmbimi në Republikën e Kosovës. Shumë qytetarë serbë ende blerjet e tyre i bëjnë në dinar nga Serbia, duke marrë për bazë situatën politike në veri atje edhe mund të kuptohet përdorimi i dinarit si rezultat i mos shtrirjes së sovranitetit të te gjitha institucionet e pjesës veriore, por dinari serb po përdoret më të madhe edhe në lokalitete tjera të banuara me shumicë shqiptare.

 Në Kushtetutën e Republikës së Kosovës, Kapitulli I, neni 11 thuhet:

Në Republikën e Kosovës si mjet i vlefshëm pagese përdoret një valutë e vetme e që është euro, prandaj qeveria e vendit duhet të ndaloj përdorimin e dinarit serb i cili po del të jetë lirshëm i përdorshëm në territorin e Kosovës, kjo është shkelje e Kushtetutës së Kosovës, për çudi as Banka Qendrore e Kosovës si autoritet i rregullimit të tregut nuk ka ndërmarr as edhe një masë deri më tani.

Përdorimi i valutave tjera në kundërshtim me kushtetutën e vendit rrënon sistemin financiar në shtetin tonë, është veprimtari ilegale dhe si e tillë ajo duhet të sekuestrohet në momentin që organet e shtetit e hasin në territorin e Republikës së Kosovës.

Shitblerjet me dinar serb sidomos në enklava me shumicë serbe është përditshmëri, ky akt anti kushtetues nxitë ekonomin informale sepse këto mjete nuk raportohen në ATK, nuk  raportohen edhe në institucione tjera, duke kryer vepër penale ikje nga tatimi, dhe kjo duhet të jetë alarm për institucionet e Kosovës.

Përdorimi i dinarit serb i shkakton miliona euro dëme shtetit të Kosovës, ekonomia e zezë ka shtri rrënjët në disa enklava, Serbia po vazhdon të paguaj paga në dinar për strukturat paralele, të gjitha transaksionet krehën në dinar madje për çudi edhe në disa lokalitete me shumicë shqiptare tregtaret po e pranojnë dinarin serb si mjet i shitjes duke shkelur Kushtetutën e vendit të vet,  dhe kjo është tepër shqetësuese, prandaj i ftojë organet kompetente ATK, inspektoratin e tregut, krimet ekonomike, policin e shtetit që të ndërmarrin masa emergjente në zbatim të kushtetutës por edhe në luftim të kontrabandës krimit të organizuar përmes përdorimit të dinarit serb.

Si qytetar i vendit si tatimpagues njëherësh edhe si njohës i fushës së ekonomisë i bëj thirrje organeve kompetente, sidomos Bankës Qendrore të Republikës së Kosovës, Administratës Tatimore, krimeve ekonomike, inteligjencës financiare, qeverisë së Kosovës, Kuvendit të Republikës e mekanizmave tjerë vendimmarrës që të ushtrojnë të drejtën dhe obligimin kushtetues që të vejnë rregull në tregun financiar, menjëherë të ndalojnë përdorimin e valutave të huaja në territorin e vendit.

Administrata Tatimore e Kosovës duhet të rrisë inspektimin në enklavat serbe, dhe të gjitha bizneset që bien ndesh me rregullat të paralajmërohen për pasojat ndëshkimore sipas legjislacionit kosovar, nuk ka askush imunitet që ti ikë tatimit, secili biznes duhet të regjistrohet pranë organit kompetent siç është ARBK, dhe të operojë sipas ligjit për administratën tatimore, duke i paguar tatimet shtetit sepse ky është detyrim ligjor pa u diskriminua askush.

Banka Qendrore e Kosovës duhet ta luaj rolin e saj kushtetues si rregullator i tregut financiar në vend, Banka Qendrore vepron në pajtim me parimin e ekonomisë së tregut të hapur me konkurrencë të lirë, duke favorizuar shpërndarjen efikase të resurseve.

Banka Qendrore e Republikës së Kosovës (BQK) ka përgjegjësi ekskluzive për licencimin/regjistrimin, rregullimin dhe mbikëqyrjen e institucioneve financiare: banka, sigurues, fonde pensionale, institucione mikrofinanciare, institucione financiare jobankare, ndërmjetësues në sigurime, trajtues të dëmeve si dhe subjekteve tjera juridike që ushtrojnë veprimtari financiare siç përcaktohet me legjislacionin në fuqi në Republikën në Kosovës.

Me qëllim të nxitjes së sistemeve të sigurta  dhe efikase të pagesave, BQK-ja ka tri role kryesore në sistemin e pagesave:

Roli Operacional – Ofron infrastrukturën për kliringun dhe shlyerjen e pagesave ndërbankare; administron dhe operon një sistem hibrid (SPN – Sistemi i Pagesave Ndërbankare) për kliring dhe shlyerje të pagesave me vlera të mëdha dhe të vogla.

Roli Mbikëqyrës – Përcakton rregullat dhe procedurat, vendos standardet për të nxitur dhe mbështetur një sistem pagesash të sigurt, efikas për procesimin e pagesave dhe, vlerëson sistemet kundrejt standardeve të vendosura; dhe

Roli i Katalizatorit – Nxit dhe promovon efikasitetin dhe sigurinë në përdorimin e instrumenteve të pagesave dhe të sistemeve të pagesave.

Edhe Kuvendi i Kosovës duhet të luaj rolin kushtetues dhe të kërkojë nga organet kompetente zbatimin e ligjit në tërë territorin e Kosovës, të kërkojë nga këto organe të ndalojë përdorimin e dinarit serb, kjo si nevojë e luftimit të ekonomisë informale, luftimin e terrorizmit, shmangien e tatimit.

Përdorimi i dinari serb po i mbështet aktet terroriste në territorin e Kosovës, kriminel të paguar nga ana e Serbisë po paguhen me dinar për të sulmuar organet e rendit, policin e Kosovës, forcat paqeruajtëse KFOR, policin e Eulex-it e zyrtaret shtetëror të Kosovës, andaj kjo valutë duhet të ndalohet.

Ditë më parë qeveria kishte marrë vendim për shpalljen e dy organizatave kriminale si organizata terroriste, këto organizata kriminale po operojnë me pagesë nga Serbia, dhe kjo pagesë po ju bëhet me dinar në shuma tejet të larta.

Kosova ka ligje që e sanksionojnë drejtpërdrejt terrorizmin dhe duhet vepruar menjëherë.

 

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …