RKL

RKL: Ekzibicione të rëndomta të Thaçit, apo akrobacione për të mbijetuar politikisht?

Deklaratat e papritura politike të kryetarit të Kosovës, Hashim Thaçi, vazhdimisht janë pritur me “këmbët e para”, në radhë të parë për karakterin sensacional të tyre, për qëndrime të luhatura, të pamatura, shpeshherë edhe skandaloze.

Edhe kësaj radhe, deklaratat e tij kontroverse lidhur me shkëmbimin e territoreve, apo “korrigjimin” e kufijve, pastaj me idenë për bashkimin e tri komunave të Kosovës Lindore me ëmën, tash për tash janë vetëm deklarata konfuze, të cilat janë komentuar gjerë e gjatë dhe duket se ky ka qenë edhe karremi i Thaçit, në një kohë kur e ka kuptuar mirëfilli se nuk mund t’ ia “lidhë kryet” dialogut me Serbinë,  pa e marrë paraprakisht pëlqimin e shumicës në vend, dhe jo vetëm të koalicionit qeveritar, i cili edhe e ka rikonfirmuar  në postin e kryetarit. Në deklarimet e fundit duket se Thaçi më shumë ka bërë ekzibicione politike, me qëllim  për ta parë reagimin e opinionit, sesa deklarata serioze, të cilat do të duhej të kishin një mbështetje të fortë, apo një qëndrim të peshuar.

I mësuar tashmë me atë thënien e Makiavelit se “deklarata e një politikani vlen deri në kumtimin e deklaratës vijuese”, Thaçi manovron për mrekulli me qasje e ide ndër më të ndryshmet dhe më kontroverset, duke mos marrë fare para sysh se ç’ ka thënë më parë po për të njëjtin problem apo çështje.

Të gjithëve u kujtohet se Thaçi ishte pozicionuar kundër gjashtë pikave të Ban Ki Moonit për Kosovën, përnjëherë pas Shpalljes së pavarësisë së Kosovës 10 vjet më parë. Fillimisht nuk kishte përkrahur marrjen e kompetencave të EULEX-it në veri të Kosovës, pastaj ishte pajtuar me EULEX-in dhe e kishte lavdëruar si mision të jashtëzakonshëm. Kishte kundërshtuar me forcë raportin antishqiptar të Dik Martit, madje kishte kërcënuar  se do të publikonte listën e dëshmitarëve të mbrojtur të Hagës, por ishte tërhequr nga të gjitha. Më vonë kishte marrë pozitë të fortë për votimin me çdo kusht, në Kuvend, të themelimit të Gjykatës Speciale kundër UÇK-së, për ta kundërshtuar disa vite më vonë, madje duke shtuar se marrëveshja ishte bërë me një pazar politik, të cilin e kishte shpërfillë BE-ja.

Thaçi kishte kërkuar që shndërrimi i FSK-së në Ushtri të Kosovës të bëhej me ligj paraprak, meqë serbët, duke u mbështetur në pakon e Ahtisarit kanë të drejtë ta stopojnë jo vetëm ligjin për krijimin e ushtrisë, por  edhe një numër të madh të ligjeve që i përkasin vendit. Pak më vonë u tërhoq nga propozimi dhe deklaroi publikisht se Ushtria do të bëhet vetëm me ndërrime të kushtetutës dhe në pajtim me serbët.

Jo vetëm kaq dhe jo vetëm këto kontroversa i ka shprehur, Hashim Thaçi gjatë karrierës së tij të derisotme në krye të Qeverisë dhe në krye të Shtetit. Janë të shumta dhe kësaj radhe nuk do t i numërojmë…

Nga këto kontroversa hetohet fare mirë se kryetari i Kosovës, Hashim Thaçi, është krejtësisht i varur nga diplomacia evropiane e Brukselit dhe ajo amerikane dhe kjo nuk është diçka e fshehtë, edhe pse Thaçi, gjithnjë me eufemizëm, këtë ndikim, apo arbitrim  e quan “bashkëpunim me partnerët”,  me të cilët “ai” paska krijuar edhe  Shtetin e Kosovës.

Deklaratat e fundit për bashkimin e Medvegjës, Bunajocit e Preshevës me Kosovën dhe për korrigjim të kufijve, pa përmendur se çka do të marrë Serbia në kompensim për këtë, janë deklarata të papërgjegjshme, sepse të gjithë e dinë se në pazarin politik me Thaçin, Serbia po përpiqet të marrë sa më shumë që është e mundur dhe mjerisht do të marrë me bisedime ato që i ka humbur gjatë luftës.

Thaçi nga ideja për korrigjimin, doli hapur edhe me idenë e bashkimit të këtyre tri komunave me Kosovë. Po të ndodhte ky bashkim paqësor, pa ia bërë tapi Serbisë veriun, të cilin ajo e administron qe 19 vjet, me struktura paralele, kjo do  të ishte fitorja e tij më e madhe, por edhe fitore në plan kombëtar. Mjerisht, Thaçi e di fare mirë se kjo nuk do të ndodh, sepse kjo nuk ndodhi as me luftën e UÇPMB-së, me gjakun e derdhur të dëshmorëve, të cilin e deformuan  dhe e tradhtuan krerët e saj në bashkëpunim me politikanët e Kosovës së asaj kohe.

Në fund të fundit, ndërrimi  i tri komunave të veriut të Kosovës, me shumicë serbe, pa Mitrovicën e veriut, Trepçën  e Ujmanin, do të ishte në interes të madh në radhë të parë për shqiptarët e asaj pjese historike të Kosovës, të cilët deri tani kanë qenë humbësit më të mëdhenj dhe më të keqtrajtuarit, duke përjashtuar çamët. Bashkimi i Kosovës Lindore, me ëmën, të ishte ngjarja më e madhe historike pas shpalljes së Pavarësisë së Kosovës, sidomos nëse kjo bëhet në mënyrë paqësore, duke ruajtur pjesën kryesore të veriut.

Por kjo nuk besoj se do të ndodh edhe për faktin se në rastin tonë, në shkizmën tonë politike aplikohet maksima reaksionare, “për inati të resë me vdektë djali”.  Urrejtja që shpreh Thaçi për kundërshtarët politikë nuk aspak më e butë se urrejtja që shprehin kundërshtarët kundër tij. Shumë syresh edhe po të besojnë se një ndërrim i tillë i territoreve mund të ndodh nuk do ta përkrahin  për inat të Thaçit.

Akrobacionet politike të kryetarit të Kosovës, Hashim Thaçi, natyrisht se nuk prodhojnë seriozitet të duhur të nivelit institucional dhe mbase pikërisht për këtë, deklaratat e tij, në të shumtën e rasteve kontroverse, inatçore, mujshare e krekosëse nuk merren me seriozitet nga diplomatët e huaj, të cilët janë mësuar me “Yes-Ok-ejet” e tij dhe nuk iu bëjnë përshtypje. Ajo që ata duan dhe kërkojnë nga Thaçi është firmosja e vendimeve të BE-së, dhe në këtë firmosje Thaçi ka treguar vetëm fleksibilitet e partneritet të vazhdueshëm dhe të pandërprerë.

Deklaratat e tjera i ka bërë dhe i bën për konsum ditor, për hulumtim të opinionit, mbase edhe për argëtim. Thaçi ende është i ri dhe ka nevojë për të gjitha. Kundërshtarët, të cilët nuk janë treguar të aftë, as unikë që t’ ia tregojnë vendin dhe në këtë drejtim, nuk kanë pse ankohen, sepse kanë qenë të barabartë në lojë, por nuk kanë arritur ta mundin, pavarësisht se “loja” ka qenë fer apo mashtrim. Por, po ashtu  shumë nga kundërshtarët e tij, përveç nga radhët e Vetëvendosjes, kanë vepruar sipas asaj maksimës së njohur serbe: Nëse nuk arrin ta mundësh kundërshtarin, atëherë bashkohu me të! (Ako ne mozes da ga pobedjujes, onda mu se pridruzi).

Thaçi ka treguar sukses në ngritjen politike të tij, në radhë të parë sepse ka pasur përkrahjen e faktorit ndërkombëtarë dhe kjo nuk ka si mohohet, por  po kështu nuk mund të mohohet edhe fakti se ai ka sens dhe inteligjencë për vënien në jetë të  asaj thënies latine: “përçaj dhe sundo”! (Divide et impera!)   Po tekefundit, cili është ai të cilin e ka joshur politika deri në verbëri dhe nuk është shërbyer, apo nuk shërbehet me këtë porosi të kësaj maksime latine.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …