KEK
Fillimi / Kultura / Victoria Milescu: MAGJIA E ATDHEUT TË DYFISHTË

Victoria Milescu: MAGJIA E ATDHEUT TË DYFISHTË

 


Baki Ymeri, shqiptar për nga babai dhe rumun për nga mamaja, i lindur në Shipkovicë të Tetovës, ka kryer Gjuhën dhe Letërsinë Shqipe në Fakultetin e Filozofisë pranë Universitetit të Kosovës në Prishtinë, ndërsa në Rumani është i njohur si përkthyes, poet dygjuhësh dhe kryeredaktor i revistës Shqiptari. Ka përkthyer në gjuhën shqipe mbi 50 poetë, prozatorë dhe eseistë rumunë, ndërsa si poet në gjuhën rumune shquhet përmes një asimilimi të përsosur të kësaj gjuhe në të cilën shkruan një poezi të ndjeshme, të rrjedhshme, me infleksione popullore të një hijeshie të rrallë.
Libri i tij, Lumina Dardaniei “Drita e Dardanisë” ( botoi Muzeu i Letërsisë Rumune, Bukuresht, 2004, 104 f.) është një vëllim me poezi dashurie që buron nga një shpirt i zjarrtë e i vrullshëm, i joshur nga butësia e femrës, i kapshëm nga magjia e saj, por edhe i rrëmbyer nga bukuria e natyrës, që mban jehonat e një historie të gërshetuar me elemente piktoreske dhe dramatike. Dardania, ish/provincë iliriane e banuar në lashtësi me dardanë (Kosova e sotme), konfigurohet si një hapësirë e mbrujtur me një shenjtëri të veçantë, të cilën poeti e pikturon dhe konzervon nën aspektin e një lirizmi të dridhshëm.
Magjia e poezisë së Baki Ymerit na vjen si një dhunti e veçantë e shprehjes me një çiltërsi të hijshme, të hapur e transparente, dhe assesi si një “eksploatim” semantik i mbyllur. Vargjet kanë një erotizëm plot shend e verë. Shëmbëlltyrat e një ndjeshmërie të mëndafshtë hiperbolizojnë objektin e dashurisë që zgjon admirimin e një mrekullie të veçantë: “Nëpër Parajsë duke rendur/ Duke zbritur/ Mbi qilimin e erës/ Gjinjtë e saj dridheshin/ Dallgët e tyre më qëllonin/ Dhe për toke më rrëzonin” (Këngë popullore). Dashuria ka këtu një shkëlqim të mahnitshëm. Ajo është gjenerator i energjive të mbara: “E dashur,/ Eja të bëhemi fqinjët e dritës!/ Ti as që e di/ Se përballë teje/ Gjenden rafte/ Bibliotekash të ndritura./ Eja! Të pëshpërita,/ Hapi këto libra të lashta/ Dhe lermë/ Të ta përkëdhel trofenë! (Fqinjët e dritës).
Vërehet këtu një infuzion i çliruar elementesh folklorike që vijnë nga një lashtësi fabulare, nga përrallat e kulturës popullore, nga një e shkuar heroike e përjetësuar në kujtesën afektive, përzierja e së cilës e pronëson artin poetik të krijuesit: “E tejkaloj vetveten duke ecur./ Duke marrë frymë dëgjoj/ Një tringëllimë yjesh/ Që më rrah në tëmtha/ Dhe zgjohem duke murmuruar:/ Jemi vëllezër/ Që nga kohët antike:/ Përherë të mashtruar,/ Të plaçkitur e të plagosur./ Nënat tona ditë për ditë/ Përpilopjnë një fjalor trako-tragjik/ Me barëra mjekuese/ Derisa unë/ Flas me vetveten/ Për demokracinë e erërave,/ Për prita armike/ Dhe kështjella të fundosura.” (Ars poetica).
Biografia e autorit është gurrë e poezisë së tij, burim i një autenticiteti dramatik që thellohet sipas përmasave të njohjes, të vetëdijësimit të rrënjëve: «Sa herë që gruaja duke psherëtirë/ E shprehte në gjuhën amtare një mall/ Arnauti i saj, i thoshte: Në gjuhën tënde më ka kapluar malli/ A po dëgjon: Të dua në gjuhën tënde!».
Baki Ymeri është një poet i botës moderne, por nuk mund t’i harrojë apo mohojë rrënjët nga të cilat poezia e tij e shkëput lëngun e përmbushur me vitalitet të përbujshëm. (Botuar në revistën Sud dhe librin Bucuriile triste / Gëzimet e trishtme, Editura Do-Minosr, Bukuresht, 2008)

Kontrolloni gjithashtu

Isuf Ismaili: Në kujtim të atdhedashësit, humanistit e veprimtarit të shquar, shokut tonë të dashur, Skënder Ibishi

Isuf Ismaili: Gjuha shqipe pasuri e krenari shqiptare

Rëndësia e mësimit të gjuhës shqipe është jo vetëm e madhe, por e domosdoshme për ...