Isuf Bajrami: LETËR E HAPUR DREJTUAR PRESIDENTIT TË REPUBLIKËS SË SHQIPËRISË, SH.T.Z. BAJRAM BEGAJ

Thirrje urgjente për mbrojtjen e qytetarëve, ndalimin e dhunës, respektimin e Kushtetutës dhe ruajtjen e dinjitetit kombëtar I nderuar zoti President i Republikës së Shqipërisë, Sh.T.Z. Bajram Begaj, Po ju drejtohem publikisht, jo vetëm si qytetar i shqetësuar për zhvillimet në Shqipëri, por edhe si njeri që beson se dinjiteti i një kombi matet me mënyrën se si mbrohen fëmijët e tij, si trajtohen të rinjtë e tij dhe si respektohet zëri i qytetarëve të tij. Shqipëria nuk është pronë e askujt. Ajo është atdheu i një populli që ka vuajtur, ka sakrifikuar dhe ka luftuar ndër breza për liri, dinjitet dhe të drejtën për të vendosur vetë për të ardhmen e tij. Prandaj, kur shoqëria përballet me tensione, kur qytetarët ngrenë zërin për shqetësimet e tyre dhe kur raportohen raste të dhunës fizike ndaj nxënësve, studentëve apo qytetarëve, heshtja institucionale nuk duhet të jetë përgjigjja. Kur preket dinjiteti i qytetarit, preket vetë dinjiteti i shtetit. Kur rrezikohet siguria e të rinjve, vihet në provë përgjegjësia e të gjitha institucioneve. Zoti President, Ju jeni kreu i shtetit dhe një përfaqësues i rëndësishëm i unitetit të popullit shqiptar. Në një moment kur besimi i qytetarëve te institucionet mund të vihet në sprovë, vendi ka nevojë për qetësi, maturi, përgjegjësi dhe veprim institucional në përputhje me Kushtetutën. Nuk mjafton që qytetarëve t’u kërkohet të ruajnë qetësinë. Edhe institucionet duhet të dëshmojnë vetëpërmbajtje, profesionalizëm dhe respekt të plotë për të drejtat themelore të njeriut. Askush nuk duhet të jetë mbi ligjin. Asnjë pushtet politik, asnjë uniformë dhe asnjë autoritet shtetëror nuk mund të justifikojë dhunën e paligjshme ndaj qytetarëve. I. DHUNA NDAJ NXËNËSVE, STUDENTËVE DHE QYTETARËVE DUHET TË HETOHET Zoti President, Nëse nxënës, studentë apo qytetarë janë përballur me dhunë fizike nga persona që ushtrojnë autoritet shtetëror, atëherë kemi të bëjmë me një çështje që kërkon vëmendje të menjëhershme, hetim të paanshëm dhe përgjegjësi ligjore. Fëmijët tanë duhet të rriten me besimin se shteti i mbron, jo me frikën se mund t’i dhunojë. Studentët tanë duhet ta shohin Shqipërinë si vendin ku idetë shprehen lirisht, ku mendimi ndryshe respektohet dhe ku e ardhmja ndërtohet përmes dijes, jo përmes frikës. Qytetarët tanë duhet të jenë të lirë të shprehin pakënaqësitë, të protestojnë paqësisht dhe të kërkojnë llogari nga pushteti, pa u frikësuar nga ndëshkimi për shkak të mendimit të tyre. Për këtë arsye, ju kërkoj të bëni thirrje publike për: Hetimin e shpejtë, të pavarur dhe transparent të çdo rasti të raportuar të dhunës fizike ndaj nxënësve, studentëve dhe qytetarëve. Identifikimin e personave përgjegjës, kur ekzistojnë prova për shkelje të ligjit, dhe vënien e tyre para drejtësisë. Mbrojtjen e të miturve dhe të personave të lënduar, si dhe garantimin e qasjes së tyre në ndihmë mjekësore dhe juridike. Respektimin e së drejtës për protestë paqësore dhe ndalimin e çdo përdorimi të tepruar, arbitrar apo të pajustifikuar të forcës. Ruajtjen e provave, përfshirë pamjet filmike dhe dokumentacionin zyrtar, në mënyrë që hetimet të mos pengohen dhe përgjegjësitë të mos mbeten të paqarta. Nuk mund të ndërtohet një shtet i fortë duke frikësuar qytetarët. Shteti është i fortë kur drejtësia funksionon, kur ligji zbatohet për të gjithë dhe kur edhe njeriu më i pambrojtur ndihet i sigurt. II. PRESIDENT, KËRKOHET VIGJILENCË DHE VEPRIM INSTITUCIONAL I MENJËHERSHËM Zoti President, Në momente tensioni shoqëror dhe politik, përgjegjësia e institucioneve nuk është të thellojnë ndarjet, por të parandalojnë përshkallëzimin, të mbrojnë jetën dhe të garantojnë rendin kushtetues. Prandaj, ju bëj thirrje të ushtroni kompetencat tuaja kushtetuese dhe të kërkoni nga institucionet përgjegjëse informacion të qartë mbi situatën, masat e marra për mbrojtjen e qytetarëve dhe mënyrën se si po garantohet respektimi i të drejtave themelore. Nevojiten masa urgjente dhe konkrete: Vlerësim i menjëhershëm i situatës së sigurisë dhe i rrezikut për qytetarët, veçanërisht për nxënësit, studentët dhe personat e mitur. Udhëzime të qarta për zbatimin e ligjit nga strukturat policore, me theks te proporcionaliteti, vetëpërmbajtja dhe mbrojtja e jetës. Monitorim i pavarur i sjelljes së forcave të rendit gjatë tubimeve dhe protestave. Komunikim transparent me publikun, për të shmangur panikun, dezinformimin dhe përhapjen e pretendimeve të pakonfirmuara. Bashkëpunim ndërmjet institucioneve kushtetuese për uljen e tensioneve dhe zgjidhjen paqësore të mosmarrëveshjeve. Ju kërkoj që zëri i Presidencës të dëgjohet qartë në mbrojtje të qytetarit dhe të parimeve kushtetuese. Presidenti nuk duhet të jetë burim përplasjesh, por një institucion që ndihmon në ruajtjen e unitetit, stabilitetit dhe besimit te shteti. III. PRETENDIMET PËR PRANINË E PERSONELIT TË HUAJ NË STRUKTURAT POLICORE DUHET TË SQAROHEN Zoti President, Një shqetësim tjetër që kërkon vëmendje është pretendimi se persona ose trupa të huaja mund të jenë të pranishëm brenda strukturave policore dhe të përfshihen në veprime që lidhen me menaxhimin e situatës politike në vend. E kuptoj rëndësinë dhe ndjeshmërinë e një pretendimi të tillë. Pikërisht për këtë arsye, ai nuk duhet as të shpërfillet dhe as të shpallet i vërtetë pa prova. Siguria kombëtare nuk mbrohet me thashetheme, por as me heshtje përballë pyetjeve legjitime të qytetarëve. Ajo mbrohet me transparencë, ligjshmëri dhe përgjegjësi institucionale. Nëse ka bashkëpunim me personel të huaj në fushën e sigurisë, publiku duhet të informohet, brenda kufijve që lejon ligji, për natyrën, bazën ligjore, mandatin dhe kufijtë e këtij bashkëpunimi. Nëse ekzistojnë prova se persona të huaj kanë ushtruar kompetenca policore pa autorizimin e nevojshëm, kanë marrë pjesë në përdorim të paligjshëm të forcës apo kanë vepruar jashtë mandatit të tyre, këto pretendime duhet të hetohen nga organet kompetente. Për këtë arsye, ju kërkoj: Të kërkoni sqarime zyrtare nga institucionet kompetente lidhur me pretendimet për praninë dhe veprimtarinë e personelit të huaj në strukturat e sigurisë. Të verifikohet nëse ekziston ndonjë marrëveshje, autorizim ose mandat ligjor për një prani të tillë dhe cilat janë kompetencat përkatëse. Të garantohet se asnjë person, vendas apo i huaj, nuk mund të ushtrojë kompetenca policore në territorin e Shqipërisë jashtë bazës ligjore dhe autorizimeve përkatëse. Të hetohet çdo provë konkrete për ndërhyrje të paligjshme, përdorim të tepruar të forcës apo veprime që cenojnë të drejtat e qytetarëve. Nëse një prani e tillë nuk ekziston, institucionet duhet ta sqarojnë këtë publikisht, në mënyrë të besueshme. Nëse ekziston, qytetarët meritojnë të dinë bazën ligjore dhe kufijtë e saj. Në një shtet sovran, bashkëpunimi ndërkombëtar duhet të jetë në shërbim të ligjit dhe sigurisë së qytetarëve, jo në kundërshtim me të drejtat e tyre. Shqipëria është një shtet sovran. Çdo bashkëpunim ndërkombëtar duhet të respektojë sovranitetin e saj, Kushtetutën dhe të drejtat e njeriut. IV. TË DREJTAT E NJERIUT NUK JANË PRIVILEGJ, POR DETYRIM I SHTETIT Zoti President, Shqipëria është palë e Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut dhe ka detyrimin të respektojë garancitë e saj. Neni 2 mbron të drejtën për jetën. Neni 3 ndalon torturën dhe trajtimin çnjerëzor ose poshtërues. Neni 10 mbron lirinë e shprehjes, ndërsa neni 11 garanton lirinë e tubimit paqësor dhe të organizimit. Këto të drejta nuk janë fjalë të shkruara vetëm për dokumentet diplomatike. Ato janë garanci që duhet të kenë kuptim në jetën e përditshme të çdo qytetari. Edhe kur autoritetet përballen me protesta të vështira, tensione politike apo situata të ndërlikuara të rendit publik, çdo ndërhyrje duhet të ketë bazë ligjore, të jetë e nevojshme dhe proporcionale. Kërkesa për rend nuk mund të shndërrohet në justifikim për cenimin arbitrar të të drejtave themelore. Po kështu, e drejta për protestë nuk e përjashton detyrimin e secilit për të respektuar ligjin dhe për të mos ushtruar dhunë. Pikërisht ky ekuilibër është themeli i një shteti demokratik: liri pa dhunë, rend pa arbitraritet dhe drejtësi pa dallime politike. Ju kërkoj, zoti President, që në çdo komunikim dhe veprim institucional të theksoni se standardet kushtetuese dhe ndërkombëtare për të drejtat e njeriut duhet të zbatohen ndaj çdo qytetari, pa dallim bindjesh, përkatësie apo qëndrimi politik. V. SHQIPËRIA KA NEVOJË PËR PAJTIM KOMBËTAR, JO PËR PËRÇARJE Të nderuar bashkëkombës, Shqipëria nuk është vetëm një hartë, një institucion apo një pushtet i përkohshëm. Shqipëria është gjuha që na bashkon, historia që na lidh, sakrificat që na kanë sjellë deri këtu dhe shpresa që u kemi borxh fëmijëve tanë. Për këtë atdhe kanë sakrifikuar breza të tërë. Për të kanë vuajtur prindërit dhe gjyshërit tanë. Për një të ardhme më të mirë kanë ëndërruar ata që nuk patën mundësinë ta shihnin Shqipërinë ashtu siç e dëshironin. Prandaj, asnjë mosmarrëveshje politike nuk duhet të jetë më e rëndësishme se jeta e një të riu. Asnjë interes partiak nuk duhet të qëndrojë mbi dinjitetin e qytetarit. Asnjë institucion nuk duhet ta harrojë se pushteti ushtrohet në emër të popullit dhe brenda kufijve të ligjit. Nuk duhet të lejojmë që zemërimi të kthehet në urrejtje, që dallimet politike të shndërrohen në armiqësi kombëtare apo që qytetarët të humbasin besimin se problemet mund të zgjidhen në mënyrë paqësore. Kërkimi i së vërtetës, kërkesa për drejtësi dhe mbrojtja e të drejtave nuk janë akte armiqësie ndaj atdheut. Përkundrazi, ato janë shprehje e përgjegjësisë qytetare ndaj tij. Atdheu nuk mbrohet duke heshtur përballë padrejtësisë. Atë e mbrojmë duke kërkuar të vërtetën, duke respektuar ligjin dhe duke mos lejuar që dhuna të bëhet gjuhë e marrëdhënieve mes shtetit dhe qytetarit. Le të jemi të bashkuar në mbrojtjen e fëmijëve tanë, në respektimin e studentëve tanë, në garantimin e sigurisë së qytetarëve dhe në kërkesën që çdo institucion të përmbushë detyrimet e veta. Le të kërkojmë drejtësi pa hakmarrje, përgjegjësi pa urrejtje dhe ndryshim pa dhunë. Sepse kombi ynë ka nevojë për qytetarë të lirë, institucione të përgjegjshme dhe një shtet ku askush të mos ndihet i pambrojtur përballë pushtetit. VI. THIRRJE PUBLIKE PËR PRESIDENTIN E REPUBLIKËS I nderuar zoti President, Bajram Begaj, Në emër të shqetësimit qytetar dhe të parimeve të shtetit të së drejtës, ju drejtoj këto kërkesa: 1. Të reagoni publikisht ndaj çdo raportimi të besueshëm për dhunë ndaj nxënësve, studentëve dhe qytetarëve, duke kërkuar hetime të pavarura dhe përgjegjësi ligjore. 2. Të përdorni kompetencat tuaja kushtetuese për të nxitur bashkëpunimin institucional, uljen e tensioneve dhe mbrojtjen e të drejtave themelore. 3. Të kërkoni transparencë nga institucionet kompetente lidhur me pretendimet për praninë dhe veprimtarinë e personelit të huaj në strukturat e sigurisë së Shqipërisë. 4. Të bëni thirrje për masa të menjëhershme parandaluese, me qëllim shmangien e përshkallëzimit të dhunës dhe garantimin e sigurisë së qytetarëve. 5. Të kërkoni që çdo person që ushtron kompetenca policore të veprojë vetëm në përputhje me ligjin dhe me standardet kombëtare e ndërkombëtare për të drejtat e njeriut. 6. Të nxisni transparencën institucionale dhe mbikëqyrjen e pavarur të veprimeve të strukturave të rendit, në mënyrë që çdo shkelje e provuar të hetohet dhe çdo përgjegjësi të përcaktohet sipas ligjit. 7. Të inkurajoni dialogun ndërmjet institucioneve dhe shoqërisë, duke mbrojtur të drejtën e qytetarëve për të shprehur paqësisht shqetësimet dhe kërkesat e tyre. Këto kërkesa nuk synojnë të zëvendësojnë institucionet e drejtësisë dhe as të paragjykojnë përgjegjësinë e ndonjë personi. Ato synojnë të sigurojnë që institucionet të veprojnë në kohë, në mënyrë të ligjshme dhe me përgjegjshmëri ndaj publikut. Sepse kur lind dyshimi për shkelje të të drejtave, përgjigjja e një shteti demokratik duhet të jetë hetimi, transparenca dhe drejtësia. Jo frika. Jo heshtja. Jo pandëshkueshmëria. EPILOG: ATDHEU ËSHTË MBI ÇDO PUSHTET TË PËRKOHSHËM Zoti President, Historia e Shqipërisë na mëson se pushtetet vijnë e ikin, qeveritë ndryshojnë dhe politikanët largohen nga skena publike, por populli mbetet. Mbeten nënat që presin fëmijët e tyre në shtëpi. Mbeten prindërit që duan t’i shohin të rinjtë të arsimuar dhe të sigurt. Mbeten studentët që ëndërrojnë një të ardhme me dinjitet. Mbeten qytetarët që kërkojnë të jetojnë në një vend ku ligji nuk njeh të privilegjuar. Asnjë pushtet nuk është i përjetshëm. Asnjë interes politik nuk mund të jetë mbi interesin e kombit. Dhe asnjë shtet nuk mund të quhet vërtet i fortë nëse qytetarët e tij jetojnë me frikën se zëri i tyre mund t’i vërë në rrezik. Prandaj, ju bëj thirrje të veproni me përgjegjësi, me maturi dhe me vendosmëri brenda kufijve të Kushtetutës. Le të dëshmojmë se Shqipëria është një vend ku qytetari respektohet, ku fëmijët mbrohen, ku studentët dëgjohen dhe ku çdo pretendim për shkelje të ligjit trajtohet seriozisht. Le të dëshmojmë se patriotizmi nuk është thjesht një fjalë që shqiptohet në ceremoni, por një përgjegjësi e përditshme për të mbrojtur lirinë, dinjitetin, drejtësinë dhe të ardhmen e vendit. Shqipëria ka nevojë për qetësi, por jo për qetësi të imponuar nga frika. Ka nevojë për rend, por jo për rend që shkel të drejtat. Ka nevojë për institucione të forta, por mbi të gjitha për institucione që i shërbejnë popullit dhe i nënshtrohen ligjit. Në fund, historia nuk do të na pyesë se sa të fortë ishim përballë njëri-tjetrit, por sa të drejtë ishim ndaj njëri-tjetrit. Ajo do të na pyesë nëse i mbrojtëm fëmijët tanë, nëse e respektuam dinjitetin e qytetarëve dhe nëse patëm guximin të kërkonim të vërtetën pa braktisur paqen. Ky është momenti për vigjilencë qytetare, përgjegjësi institucionale dhe veprim të ligjshëm. Ky është momenti për ta vendosur interesin kombëtar mbi çdo interes të ngushtë politik. Dhe ky është momenti për të dëshmuar se Shqipëria u përket qytetarëve të saj, se sovraniteti i saj ushtrohet në përputhje me Kushtetutën dhe se dinjiteti i njeriut nuk negociohet. Me respekt për institucionin e Presidentit të Republikës, me shqetësim të thellë për të drejtat e qytetarëve dhe me besim te drejtësia, paqja dhe dinjiteti kombëtar. Rroftë Shqipëria! Rroftë liria dhe dinjiteti i qytetarëve shqiptarë! Qoftë ligji mbi çdo pushtet dhe drejtësia mbi çdo interes! Me respekt,Isuf B.Bajrami Një qytetar i shqetësuar për Shqipërinë, për të rinjtë e saj dhe për të ardhmen e kombit shqiptar. Vendi i Lekës,16.10.2026