B. Mahmuti: Pengesa për anëtarësimin e Kosovës në UNESCO-Rezultat i Luftës së Ftohtë

          Mobilizimi për dhe kundër anëtarësimit të Kosovës në Institucionin e Specializuar të Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Edukim, Shkencë dhe Kulturë , që në botë njihet me akronimin në gjuhën angleze UNESCO, tejkalon konfrontimet e diplomacisë shqiptare (Shqipëri-Kosovë) me atë serbe. Që nga momenti kur Republika e Shqipërisë shtroi kërkesën për anëtarësimin e Kosovës në UNESCO lufta diplomatike mori përmasat e një lufte ku përplaseshin “shpatat” e diplomacive të shteteve të demokracive perëndimore me ato të sistemeve diktatoriale. Lufta e ftohtë, që u rikthye në skenën politike ndërkombëtare me ardhjen e Vlladimir Putinit në kyre të Rusisë, është e një intensiteti të fuqishëm dhe global. Në kuadër të kontekstit të kësaj lufte të përmasave ndërkombëtare edhe pozicionimi është ndërkombëtar. Prandaj lufta për dhe kundër anëtarësimit të Kosovës në UNESCO nuk mund të shihet e shkëputur nga rasti i agresionit rus kundër Ukrainës dhe aneksimit të Krimesë, përpjekjeve për të mbajtur Asadin në pushtet dhe shumë ndërhyrje tjera analogjike të shkeljes flagrante të së drejtës ndërkombëtare. 


           Mjafton t’i hedhim një sy cilësdo situatë në cilindo kontinent ku zhvillohen konfrontimet përmes luftës së  “ftohtë” dhe asaj të “nxehtë” do të shohim rreshtimin e shteteve të njëjta në njërin nga dy “blloqet”.


Mjafton t’i hedhim një sy listës së shteteve që votuan kundër anëtarësimit të Kosovës në UNESCO për të parë se përkrah Serbisë që kreu gjenocid në Kosovë, Bosnje dhe Kroaci rreshtohen Rusia despotike e Putinit, Bjellorusia e diktatorit Llukaçenko, Koreja e Veriut e Kim Jong-Un-it, Siria e Bashar el Asadit, Kuba e Kastrove, Zimbaveja e Robert Mugabes, mbretër, emirë, princa dhe diktatorë të përkatësive të ndryshme kombëtare, fetare, politike e ideologjike por që kanë si emërues të përbashkët shtypjen e popujve dhe shkeljen e të drejtave të njeriut.


           Në kontekst të kësaj lufte globale diplomacia shqiptare është mjaft e suksesshme sepse në mbështetje të saj ka demokracitë perëndimore. Rreshtimi përkrah këtyre demokracive është fitorja më e madhe e Kosovës, edhe pse munguan disa vota që të realizohej qëllimi i angazhimeve diplomatike. Për diplomacinë shqiptare lufta vazhdon. Madje edhe me intensitet më të madh. Angazhimi intensiv diplomatik duhet të orientohet në drejtim të shteteve që abstenuan sepse aty mund të gjenden aleatët e nevojshëm. Sidomos në mesin e shteteve që e kanë njohur Kosovën si shtet  të pavarur.


          Raporti i forcave për anëtarësimin e Kosovës në institucionet ndërkombëtare është i përkohshëm. Despotët dhe diktatorët penguan anëtarësimin e Kosovës në Institucionin e Specializuar të Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Edukim, Shkencë dhe Kulturë. Por një gjë është e sigurt: despotizmi dhe diktaturat nuk kanë të ardhme. Kosova dhe shqiptarët në përgjithësi e kanë të qartë rrugën e vet: edukimin, shkencën dhe kulturën e kanë orientuar drejt vlerave euro-atlantike.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …