Rasim Kicina

Bashkim Musliu: Rasim Kiçina burim frymëzimi për brezat

(Në shenjë të përkujtimit të 22 vjetorit të përjetësisë)

Kur shkruajmë për heronjtë, edhe kur gjuha është himnizuese, jo rrallë, nuk mund ta shprehim dhe shpërfaqim në plotni madhështinë e veprës dhe të flijimit të Tyre. E vepra e Rasim Kiçinës ishtë e tillë: madhështore.

Ishte fillimi i vitit 1988. UÇK-ja kishte filluar të shfaqej si më shpesh në Drenicë. Me disa moshatar të lagjes kishim dalë në malet e rrethinës së fshatit Likoc. Papritur u takuam me tre ushtarë. Ata po bisedonin, ndërkaq na panë. Njëri prej tyre na u afrua dhe m’u drejtua “Bashkim a nuk po më njeh a? E shikova, por nuk arrija të kujtohesha se ku e kisha takuar. Si për t’u shfajësuar i thashë se fajet i ka uniforma. Jam vëllau i Dastanit – më tha.

Menjëherë m’u kujtua se ishim takuar edhe më parë në prani të Dastanit, të cilin e kisha shok që nga koha e shkollës së mesme. Unë isha nxënës, ndërsa ai student në Fakultetin Teknik në Mirtrovicë.

A dini ta përdorni këtë armë (në dorë kishte një mirtaloz që më dukej shumë i madh) – na pyeti. Jo – u përgjigjëm njëzëri. Atëherë hajde mblidhuni të gjithë dhe mësohuni se si përdoret – na tha Rasimi.

U mblodhëm rreth tij. Me durim dhe me qetësi filloi të na shpjegonte dhe të demonstronte se si përdorej mitralozi. Kështu Ai u bë pamja e Ushtrisë Çlirimtare për ne.

Rasimi kishte trup mesatar dhe mjaft të bëshëm. Fiziku i tij premtonte se do të kishte një jetë të gjatë dhe të shëndetshme. Pamja e tij fliste për karakterin e njeriut të qetë nga jashtë, por shpërthyes nga brenda; fliste për një djalë të ri që karakterizohej nga vullneti i pathyeshëm, nga vendosmëria e palëkundur, nga fjala që i zinte vend; fliste për njeriun që i kishte mirëformuar botëkuptimin dhe botëpërjetimin për jetën; fliste për luftëtarin që e kishte të qartë se të mos rrezikosh do të thotë të rrezikosh më së shumti; për luftëtarin që për asnjë çmim nuk do të hiqte dorë nga misioni i tij: lufta e vazhdueshme deri në fitoren e lirisë.

Dhe, pa mëdyshje, Rasimi ishte i bindur se rruga e lirisë kalonte nga gryka e pushkës. E gryka e pushkës bëhej grykë topi në dorën e tij.

Rasim Kiçina përveç se ishte aty ku kriste pushka e lirisë u angazhua në formimin dhe konsolidimin e pikave dhe strukturës së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës; u angazhua për sjelljen e armëve në Kosovë (ishte disa herë në Shqipëri me qëllim të armatosjes dhe rritjes së UÇK-së) dhe, ç ’është me shumë rëndësi, ishte frymëzim për ushtarët. Prania e tij në beteja i frymëzonte dhe i trimëronte luftëtarët e lirisë.

Me emrin e Rasim Kiçinës lidhet një prej aksioneve më të njohura që bëri bujë dhe që lidhet me fillimet e luftës: beteja te gjashtë lisat, ku ai kishte rol të veçantë; me emrin e tij lidhet organizimi dhe strukturimi i UÇK-së; me emrin e tij lidhen shumë beteja (betejat në  Llapushnik, Baicë, Abri, Rezallë etj. etj.); me emrin e tij lidhet figura e komandantit të rreptë në beteja dhe të dashur me ushtarët; me emrin e tij lidhet përkushtimi, trimëria dhe vendosmëria e çlirimtarit.

Rasim Kiçina ishte prej më të rinjëve në moshë emri i të cilit ishte dhe është burim frymëzimi. Ai, në ditët e fundit të luftës, në agun e lirisë u flijua për atdhe. Rënia e Tij, si rrallëherë, kishte pikëlluar ushtarët si dhe të gjithë ata që e kishin njohur ose kishin dëgjuar për të bëmat e tij.

Gjeneralnënkolonel Rasim Kiçinës i është akorduar urdhëri “Hero i Kosovës”. Në këtë shkrim që lidhet me njëzet e dy vjetorin e rënies së tij (30 maj 1999) disa paragrafë fillojnë me emrin e tij pa ia theksuar gradën apo shpalljen Hero i Kosovës, sepse emri i tij është përtej gradës apo shpalljes hero; sepse emri i tij është burim frymëzimi; sepse emri i Tij do të jetojë në jetë të jetëve. Do të jetojë në emra të shkollave, në emra të rrugëve; do të jetojë në faqet më të ndritshme të historisë.

Më 30 maj 1999 listës së personaliteteve të pavdekshme të atdheut iu shtua edhe një emër: RASIM KIÇINA.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …