Jakup Krasniqi

Jakup Krasniqi: Nga cilat fjalë fyese u “pastruan” tekstet e Historisë së popullit shqiptar?

Dje (13. 9. 2016) mediat tona e dhanë një lajm sipas të cilit “librat e historisë janë pastruar nga termat fyes apo urrejtës.” Pas kësaj që u tha do të duhej të saktësohej se cilat paskan qenë fjalet fyese që janë përdorur në shkencën e historisë, të cilat më pas janë bartur edhe në tekstet mësimore të historisë për nxënēsitë e shkollës fillore dhe të mesme. Madje a vlen ky  pastrim për të gjitha tekstet që merren me shkrimin e historisë si shkencë, apo vetëm me tekstet mësimore të historisë për nxënës deri në moshë 14-15-vjeçare. Nëse është kështu si u tha, kush e mori atë vendim? Cili forum shkencor e mori vendimin për atë fshisë pastrimi? Për cilat fjalë fyese bëhet fjalë? Me cilat fjalë të buta e skofiare u zëvendësuan fjalët fyese? Për kë ishin fyese? Cili forum shkencor e bëri vlerësimin? Kur dhe ku është mbajtur ai forum? Palën e Kosovës kush e përfaqësoi dhe kush e autorizoi atë nivel përfaqësimi?

Gjithashtu nuk u tregua as kundër kujt ishin drejtuar ato fjalë “fyese”? Ndaj cilit pushtues kishte më shumë fjalë “fyese”? Më shumë fjalë të tilla kishte ndaj pushtimit Osman apo pushtimit të egër serbo-jugosllav? Madje, mos është pastruar edhe fjala pushtues dhe i egër? Për asnjë nga këto pyetje që u thanë, Ministria e Arsimit nuk jep përgjigje. Këta të Ministrisë së Arsimit thanë diçka shumë interesante: “Ne duhet ta shkruajmë historinë tonë te re”! Thua se historia jonë është e fillon pas qershorit të vitit 1999?! Pra, historia fillon me ne! Kjo do të thosh të jesh pa histori! Fazat tjera ose t’i pastrojmë si të na thonë ose t’i harrojmë. Mbase dhe t’i hijeshojmë e himnizojmë. Vetëm periudhat pas pavarësisë së Shqipërisë (pas Luftës së Dytë Botërore) e te Kosovës (pas lirisë 1999 e pavarësisënse 17 shkurtit 2008), le t’i nxijmë më fjalët më denigruese e fyese. Pasi për fyerjet që ia bëjmë njëri-tjetrit askush nga jashtë nuk na kërkon llogari, as që na kërkohet që t’i heqim nga fjalori ato fjalë. Një pyetje tjetër është më se e domosdoshme: A është marrë vendimi njëanshmërisht nga Kosova, apo kjo ka ardhur nga ndonjë forum i historianëve të Evropës Juglindore apo i vendeve të Ilirikut (Ballkanit)?

Pasi edhe në tekstet e historisë të popujve të tjerë të Ilirikut (Ballkanit), ka jo pak fjalë fyese për shqiptarët! Apo mos edhe kjo çështje shkencore e arsimore u vendos në Bisedimet e Brukselit? Konsideroj që opinioni ynë shkencor dhe arsimor duhet të njoftohet në detale se cila fjalë u eliminuan dhe me cilat fjalë të reja u “pasurua” shkenca jonë! Për këto cështje që u thanë është e domosdoshme të kemi një reagim profesional nga Institutët shkencore (Albanologjik dhe ai i Historisë) dhe Akademia e Shkencave e Arteve të Kososvës, por edhe profesoret e Universitetit të Prishtinës, sidomos ata të departamentit të historisë.

Historia duhet të mësohet ashti si është, pa ritushime politike.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …