akp deri me 5 maj
MIT
Airport Adem Jashari
mbpzhr 2018
kek
valamobile
Fillimi / Kultura / Albert Z. Zoli: Në rrugët e Athinës, ku gjallon kënga shqiptare
Albert Z. Zoli: Në rrugët e Athinës, ku gjallon kënga shqiptare

Albert Z. Zoli: Në rrugët e Athinës, ku gjallon kënga shqiptare

“… Arat po i lënë e po marrin kurbetin, ca mallkojnë tokën, ca mallkojnë Shtetin

 Atë ditë Athina mu duk si Tirana. Kudo ndeshja vetëm shqiptarë… Ja më tej…Ndesha një orkestër të vogël me katër  vetë. Këndojnë dhe u  bien veglave  muzikore, duke i  rënë  cep më  cep  lagjeve  të  Athinës. Por  më shpesh i  gjen  nën këmbët  e Akropolit  e  në  lagjen “Plaka”, ku i gjetëm edhe ne  për  herë  të  parë …

Sa i  dëgjuam, menduam  se ishte  ndonjë kasetë  me  këngët e njohura përmetare. Së bashku me  një  shokun  tim, i afruam  këmbët  andej  nga  vinte ëmbëlsia  e  atyre  këngëve…

Ata  të katërt ishin pranë  murit  të një ndërtese. Të katër  esmerë, nga ata stërnipërit  e muzikantëve, që solli Pirroja  i madh nga Egjipti, që në Përmet  e gjetkë u  bënë djep- kënge. Sikur ishin vëllezër ngjanin. Klarinetisti ishte pak më i shkurtër …U binin veglave dhe këndonin  sic bëjnë grupet e herëshme përmetare, sidomos ai më famozi, grupi i Laver  Bariut. Ia kishin marrë vënçe një kënge  të vjetër, sikur të ishin në  grykën  e Këlcyrës e jo në këmbët  e Akropolit:

“Në qivur të shtrinë,

Të veshën si nuse.

Sa hije të kishin,

Të shkretat baluke!

Rreth këngës grumbulloheshin  e grumbulloheshin  shqiptarë e turistë  të ardhur  ‘pranë bukurisë  greke…Ne dëgjonim si pa  marrë frymë  e  ata këndonin :

“…Te gorica plakë,

Po ta bëjnë  varrë.

Pleqtë  po  rrëmojnë …

Beqarët po qajnë …

Edhe ne na mori  kënga  dhe thoshim nëpër  buzë :

“Pleqtë  po  rrëmojnë/Beqarët  po qajnë …

Disa turistë nordikë, kështu dukeshin nga trupat  e gjatë  e nga tiparet e theksuara  të bardha, sic i  themi ne shqiptarët “të shpëlarë”, hodhën disa monedha në kapakun e violinës dhe ngatërruan disa fjalë, që donin të thoshoshin, “tjetër..tjetër”

Aq donin ezmerët:

 “…Kishe  dalë e rrije, afër trëndafilit,

Të digjej jeleku, nga zjarret e gjirit…”..Ah..zjarret…

Bravoo, bravoo!-folën dy nga “të shpëlarët”…

Neve sa nuk bëheshim me  krahë nga gëzimi  e krenaria. Në ato çaste

mu kujtua një thënie e një filozofi: “ Popujt që kanë këngë të bukura, kanë të ardhme …” E kujtova këtë thënie  dhe psherëtiva. “Ku është e ardhmja  e këtijë populli  këngëbukur si i yni?!!…” dhe shoh me keqardhje bashkëatdhetarët  e mi të ikur tufa-tufa, nëpër udhët e botës…. Dhe këngëtarët derdhnin  shpirtin e tyre në këngë  për të kënaqur zotërinjtë  portë më portë  e lagje më  lagje. Dhe ata si ta kishin  lexuar  dhimbjen time, ia morën një këngë tjetër: Një këngë të dhimbëshme  kurbeti:

 “…Ç’ka që s’mbin bari në qafë ?

Nga lotët  që derdhnin gratë !

Marrin rrugën e kurbetit

Dhe s’e  dimë c’vjen prej detit ?

Rruga jonë, dreq o rrugë,

Zgjatet për një  copë bukë…”

Një vogëlushe  u lëshua nga dora e nënës  dhe i dhuroi një trëndafil  të kuq  atij me  klarinetë që po e magjepste me këtë kënge. Klarinetisti e vuri karafilin  diku, aty nga qante klarineta dhe filloi sërish:

“…Djemtë e burrat tanë, shpirt e zemër vrarë,

Arat po i lënë  pa i hedhur farë.

Arat po i lenë  po marrin kurbetin,

Ca mallkojnë tokën, ca mallkojnë shtetin…”

Ikëm me dhimbjen e gëzimit, që na kish mbushur  shpirtin dhe na derdhej  si kënga  pambarim e katër esmerve. Puna për  bukën e  buka për të jetuar ! Buka e artit është dhe një mesazh Shqipërie, për vendasit dhe kulturën ku ata jetojnë.

Albert Zholi: Më varrosni me shami në kokë

Kosta iku  nga Leshnica  në  nëntor   të 1944-ës. Shumë u thanë  për të e për familjen  që la pas, për nënën, vëllezërit  e motrat. Të ikurit e linin  të keqen  prapa e ajo  s’u  shqitej gjithë  jetën. Mbetej aty, tek dera e shtëpisë  e si  guri i  portës peshonte  në  qafën e të gjithëve.

“ Deri në vitin 1960-të Kosta punoi në  Greqi,  pastaj shkoi në Amerikë. Lidhja e parë  me njerëzit  e shtëpisë  u bë  pas 50-vjetësh. Ai dërgoi  letër  e numrin  e telefonit. Por ajo letër ishte shumë  vonë për nënën  e  tij. Edhe të  mbeturit  e  tjerë  të  familjes  në  kohën  e eksodit  masiv e  lanë  Leshnicën e  u vendosën  në Greqi.

Kur  babai  e mori në  telefon  xhaxhanë  në Amerikë, isha shumë kurioz t’i dëgjoja  zënë,  tregon  nipi i  tij. Asnjëherë  nuk  e kisha  parë në  sy, veç e  përfytyroja. Edhe babai kishte “ një  jetë  pa e parë “, siç thoshte ai kur binte fjala  për xhaxha Kostën… “Dua zotin  Kosta” foli  babai  në  greqisht. “ Unë  jam” u përgjigj zëri tjetër  nga larg. Babai e humbi fare. Iu lidh  gjuha  dhe s’dinte ç’të  fliste. Vetëm lotë  i  rridhnin  nga  sytë … Edhe  unë  lotoja  pranë  tij. Edhe  xhaxhai vetëm dy  fjalë tha “ Ku  je  o vëlla Llambi ?!…” dhe përtypte  lotët  edhe  ai. Pastaj  ndërruan  ca  fjalë, sa  mund  të  flasësh  në  telefon. Kur  ke aq shumë  për  të thënë  nuk  flet  dot. Pa le pastaj që  litarët e  mallit  të  zënë  fytin.

Dhe  nipi i  Kostës së ikur  më tregoi  edhe  diçka, që  nuk  mund  ta  harroi  gjithë  jetën :

“…Në vitin  1953, kur xhaxhai ishte akoma në Greqi, kish kaluar  kufirin  dhe  kish  ardhur  në fshat. Donte të  takonte  nënën dhe ne  të tjerët. Edhe  për udhët edhe për pemët  e kishte  marrë malli, siç na  shkruante në letër. “E vura kokën  në  torbë  për të  parë edhe një  herë  nënën.” na  shkruante xhaxhai. Ishte  tetor  kur  erdhi. Në të  errur, që  të  mos e shihte  njeri  e ta spiunonin  pastaj. Plot  dy orë e gjysëm u  mbërthye  pas gardhit të shtëpisë  e priste. Nuk guxonte të hynte e  nuk donte të  ikte  pa parë  nënën. Rrinte e priste. Kur  nëna doli  rastësisht  në oborr, gjoksi  iu  shqye  nga të  hedhurat  e zemrës. Gati  t’i hidhej  në qafë  e  të  mos  e  lëshonte  më, por nuk mundi  të  lëvizte  nga  vendi, sikur  dikush e kish mbërthyer  me  perona  magjie. Donte  t’i  fliste, por  fryma  nuk  i  bëhej  dot  zë sikur  një  rrjetë merimange kish  rënë  mbi  çerdhen e fjalëve  dhe  merimanga  shumëkëmbëshe  i  gëlltiste  fjalët e tijë  në  heshtje, pa  përtypje  dhëmbësh.

Donte  t’i dëgjonte  nënës  zërin, atë   zë të ngrohtë, që  delte  nga  fundi i  shpirtit  të saj, por  ajo  dic  bënte  në  oborr  e  nuk  fliste  asnjë  fjalë, sikur  fjalët  t’i kishin  ikur  bashkë  me djalin  matanë  kufirit  në ato  udhë  kurbeti. Dhe   fati  e kish lënë  edhe  pa Kostën  edhe  pa fjalët  e saj.

Vetëm katër  metra  larg  nënës  ishte  ai  dhe  i  dukej  vetja  më larg  se kurrë. Më  larg. Më larg se  gjithë  mendimet  që  kish  tjerrur  në  vite. Nëna  diç  mori në kamaren  aty  jashtë  derëes  dhe  u  fiut  brenda  për  të  mos dalë më.

Ai mbeti edhe  ca ashtu, i  mbërthyer  pas gardhit, pastaj hyri  në  oborr  e  vendosi  në kamaren  pranë  derës  një  pako  të vogël  ku mes të  tjerash  ishte  një  shami  e  zezë  dhe  një  kuti  me kafe  të  bluar.

Kur  i  gjeti  nëna të nesërmen  pa gdhirë, i puthi  e qau  me  lot  nëne. I  miriste  dhe  lotonte. Kështu bënte  deri  sa  vdiq. Vdiq  e malluar  e  me shpirt  të   djegur . I puthte  e lotonte  fshehur. Vetëm  unë e shihja, por  nuk i  tregova  askujt. Kur  do  vdiste  nëna  e la  me gojën  e saj: “… Kur  të  më  varrosni  më  vini  në kokë  këtë  shami  dhe  e nxorri  nga  gjiri  ku  e  mbante  prej  vitesh. Edhe kafenë  e  eksodhit  e  keni  në  sënduqin  tim”!

Kontrolloni gjithashtu

Monumenti Nënë Shqipëri

Kadri Rexha: NË SHQIPËRI KEMI NJË NËNË

(Çast me këngën “Kur ta kthyem moj Kosovë shpinën”) Me rastin e 34-vjetorit të vdekjes ...