Radio Kosova e Lirë Radio-Kosova e Lirë, Radio e luftës çlirimtare, paqes dhe bashkimit kombëtar, Zëri i lirisë, besnikja e pavarësisë dhe e bashkimit të shqiptarëve.
Tema të tjera...
Po e filloj me një citat nga prof. Ahmet Qeriqi babi im: Reçaku, në këtë ditë dimri zbardhet si zog feniksi, me plot dinjitet e krenari, me kujtim e mos-harrim për më të dashurit, me besë-betimin e ruajtjes me çdo kusht dhe me çdo çmim të lirisë e pavarësisë, pa çka se kriminelët nuk janë dënuar, nuk e kanë marrë dënimin dhe nuk janë penduar për krimet, nuk kanë kërkuar falje dhe nuk do të kërkojnë kurrë, sepse ëndrra dhe aspirata e tyre për gjak, për krim, për dhunë, është pjesë e ADN-së së tyre të gjakosur, që ka masakruar jo vetëm në Kosovë po kudo, në Ballkan, në Kroaci, në Bosnje në Hercegovinë… Ëndrra e tyre është bota e tyre e pështirosur, është Sodoma e Serbia të dyja bashkë, të lidhura përjetësisht në barbari, dhunë e mizori. Përfundon citati…..
“Reçaku: Zëri që nuk u hesht”
Reçaku nuk është thjesht një fshat. Reçaku nuk është thjesht një vend në hartë. Reçaku është një britmë që nuk u hesht kurrë, një plagë e hapur në ndërgjegjen njerëzore, një provë e dhimbshme e asaj që ndodh kur e vërteta përpiqet të fshihet bashkë me viktimat.
Më 15 janar 1999, një dimër i acartë e shndërroi një fshat të vogël të Kosovës në një skenë të tmerrshme. Bij, prindër, burra, pleq, u vranë jo si pjesë e një beteje, por si objekt i një plani të ftohtë dhe të qëllimshëm terrori. Në ato orë të errëta, jo vetëm trupat, por edhe e vërteta ishte nën kërcënim. Por në këtë heshtje që kërkonte të mbulonte çdo britmë, pati një zë që nuk pushoi kurrë. Radio Kosova e Lirë u bë dritë në errësirën e tmerrshme, një zë që nuk mund të shuhet, një zë që refuzoi të heshtë përpara dhimbjes dhe padrejtësisë.
Zëri i drejtësisë dhe kujtesës – Zëri që doli nga rrethimi
Radio Kosova e Lirë nuk ishte thjesht një radio. Ajo nuk transmetonte nga studio të qeta, të mbrojtura, të largëta nga rreziku. Ajo transmetonte nga zemra e luftës, nga rrethimi, nga rreziku i drejtpërdrejtë. Në ato ditë kur propaganda serbe përpiqej të deformonte çdo copë të realitetit, RKL, transmetonte të vërtetën që shkonte përtej fjalëve: civilë u vranë, fshati po gjakosej, dhuna kishte mbërthyer çdo cep të jetës. Ky zë nuk kërkonte mëshirë, kërkonte drejtësi, kërkonte që e vërteta të mbijetonte. Dhe pikërisht kjo e bëri RKL-në, të fuqishme, të pamposhtur dhe të domosdoshme. Në ato minuta kur të gjithë përpiqeshin të heshtnin, zëri i saj u bë përkujtim, u bë thirrje, u bë protestë kundër harresës që kërcënonte të fshinte çdo gjurmë të dhimbjes.
Por RKL nuk ndalonte vetëm në raportim. Ajo dokumentonte dhimbjen, emrat e viktimave, historitë e tyre, ekzistencën e tyre të shkelur, duke i kthyer ato nga statistika të thjeshta në kujtesë kolektive. Çdo rrëfim i mbijetuarit, çdo fjalë e një familjeje të thyer, çdo përpjekje për të fshehur krimin, të gjitha u regjistruan dhe u bënë pjesë e një arkivi moral, një dëshmi që sot është shtylla më e fortë e së vërtetës për Reçakun. Në një kohë kur kufomat rrezikonin të zhdukeshin, kur heshtja kishte për qëllim të mbulonte krimin, fjala e lirë u bë një mjet që nuk mund të shuhej. Ajo ishte zëri i viktimave që nuk mund të vdesin në heshtje.
Nga zëri lokal në ndërgjegje ndërkombëtare
Kur diplomati amerikan William Walker e quajti Reçakun “masakër” dhe “krim kundër njerëzimit”, Radio Kosova e Lirë e bëri këtë deklaratë jehonë të vazhdueshme, duke e kthyer atë në mesazh që prekte ndërgjegjen e botës. Fjala e saj kaloi kufijtë e Kosovës, u përhap në diasporë dhe arriti tek mediat ndërkombëtare, duke transformuar një krim që synohej të mbetej i fshehur në pikë kthese të ndërgjegjes globale. Një fshat i vogël u bë simbol i dhimbjes, simbol i padrejtësisë që nuk mund të injorohej, dhe paralajmërim për ndërhyrjen humanitare që duhej të vinte.
Kontributi i Radio Kosovës së Lirë në dokumentim dhe raportim:
Radio Kosova e Lirë ka luajtur një rol kyç në ekspozimin ndërkombëtar të Masakrës së Reçakut, duke siguruar raportime të drejtpërdrejta dhe dëshmi faktike mbi atë që u konsiderua një krim kundër njerëzimit. Përmes mbulimit të ngjarjes dhe transmetimit të informacioneve të verifikuara, RKL bëri të mundur që bota të informohej mbi përmasat e mizorisë së kryer nga forcat serbe të sigurimit dhe Ushtrisë Jugosllave. Deklaratat dhe vlerësimi i shefit të verifikuesve ndërkombëtarë të OSBE-së, William Walker, që e përshkroi ngjarjen si “më trishtuese në jetën e tij” dhe si “krim kundër njerëzimit”, pasqyronte rëndësinë e informacionit të shpërndarë nga RKL.
Në këtë mënyrë, RKL jo vetëm që dokumentoi ngjarjet për publikun brenda Kosovës dhe dhe jashtë saj, por gjithashtu kontribuoi në krijimin e një perceptimi global mbi natyrën e krimit, duke evidentuar shkeljet e armëpushimit dhe dhunën e ushtruar ndaj civilëve, përfshirë ekzekutimin e 45 personave, përfshirë gra, fëmijë dhe të moshuar. Përmes raportimit të detajuar, përfshirë dëshmitë e William Walker dhe raportet e ekspertëve kriminalistik, Radio Kosova e Lirë siguroi informacion që mbështeti fushatat ndërkombëtare të të drejtave të njeriut dhe kërkimin e përgjegjësisë penale për autorët e Masakrës.
Përhapja ndërkombëtare dhe impakti diplomatik:
Raportimi i RKL ndikoi drejtpërdrejt në reagimin ndërkombëtar, duke nxitur deklarata të qarta politike dhe diplomatike. Kryesuesi i misionit të OSBE-së, William Walker, ishte vendimtar në mbledhjen dhe verifikimin e dëshmive në terren, ku ai përjetoi drejtpërdrejt tmerrin dhe brutalitetin e ngjarjes. Ndërkohë, mediat ndërkombëtare, përfshirë Le Monde, Le Figaro, The Times, BBC, Radio B-92, dhe gazetat gjermane si Die Welt, Frankfurter Allgemeine Zeitung, Der Spiegel, Süddeutsche Zeitung, dhe Tageszeitung, raportimet e RKL-së, dhe dëshmia kryesore e ambasadorit Walker, krijuan një konsensus ndërkombëtar mbi natyrën kriminale të Masakrës së Reçakut dhe nevojën për veprime të menjëhershme.
Ky ekspozim ndërkombëtar ndikoi në veprime diplomatike dhe politike, përfshirë letërkëmbimin e ministrit gjerman të Jashtëm Joschka Fischer me presidentin jugosllav Milosheviq, kërkesat e NATO-s, dhe Bashkimit Evropian për hetime të paanshme dhe për mbikëqyrje ndërkombëtare, si dhe mobilizimin e organizatave ndërkombëtare për të kërkuar përgjegjësinë e autorëve. RKL, duke siguruar një zë të pavarur dhe të besueshëm në hapësirën mediatike, u bë një urë lidhëse midis ngjarjeve lokale dhe vëmendjes globale, duke ndihmuar në afirmimin e të drejtave të shqiptarëve dhe në ngritjen e vetëdijes ndërkombëtare për krimet e luftës. Kështu, kontributi i Radio Kosovës së Lirë në ekspozimin e Masakrës së Reçakut mbetet një shembull i rëndësishëm në ndriçimin e realiteteve të dhimbshme dhe në mobilizimin e komunitetit ndërkombëtar për drejtësi.
Përballja me mohimin
Edhe pasi armët pushuan së kërcënuari, Reçaku nuk pushoi së vdekuri, këtë herë përmes mohimit, relativizimit dhe propagandës. Gënjeshtra u bë forma më e re e dhunës, një dhunë që kërkonte të shuante kujtesën dhe të zhdukte historinë. Por Radio Kosova e Lirë nuk u tërhoq. Ajo qëndroi si mur përballë harresës, duke rikthyer vazhdimisht faktet dhe dokumentet, duke mbrojtur të vërtetën me çdo fjalë që dilte në eter. Kontributi i prof. Ahmet Qeriqit ishte jetik; ai kuptoi se pa kujtesë nuk ka drejtësi dhe pa dokumentim nuk ka histori, dhe pa zë, e vërteta mund të zhdukej përgjithmonë. Puna e tij, nuk ndaloi pas këtij momenti. Për 26 vite radhazi, nuk pushoi së shkruari, dokumentuari dhe argumentuari, duke i dhënë zë çdo heroi dhe dëshmori të masakrës dhe të luftës që vijoi në mbrojtje të viktimave. Ai përjetësoi historinë jo vetëm të 45 civilëve të ekzekutuar më 15 janar, por edhe të atyre që ranë më vonë në beteja, duke mbrojtur dhe duke u bërë vetë dëshmitarë i çmimit të lirisë.
Kujtesa si akt rezistence
Andaj, çdo përvjetor i Reçakut i pasqyruar nga RKL nuk është thjesht një përkujtim, por një akt rezistence morale, një betim se viktimat nuk do të harrohen dhe se krimi nuk do të amnistohet. Çdo raport, çdo emër, çdo histori e regjistruar është një thirrje që shoqëria jonë ta ruajë ndërgjegjen e saj, të mos lejojë që dhimbja e Reçakut të shuhej në heshtje. RKL nuk e lejon që Reçaku të mbetet një datë kalendarike; ajo e mban atë gjallë si kujtesë, si britmë, si një shkëndijë që ndriçon errësirën e harresës.
Përfundim – Zëri që nuk mund të shuhet
Radio Kosova e Lirë nuk e shpëtoi Reçakun nga masakra. Ajo nuk ndali dhimbjen, nuk ndali krimin, por ndali gënjeshtrën. Dhe ndonjëherë, kjo është forma më e lartë e drejtësisë që historia mund të lejojë.
Reçaku na kujton se e vërteta mund të vonohet, por nuk mund të varroset. Ajo mund të shtyhet, mund të përballet me mohime dhe indiferencë, por nuk mund të shuhet. Dhe sa kohë që ekziston Radio Kosova e Lirë, kjo e vërtetë do të ketë zë, një zë të pathyeshëm, të fuqishëm, një zë që bën që dhimbja dhe kujtesa e Reçakut të jetojnë jo vetëm në memorien tonë, por në ndërgjegjen e gjithë botës.
Përmes një paraleleje të fuqishme mund të themi se William Walker dhe Ahmet Qeriqi, ndonëse në mënyra krejtësisht të ndryshme, shërbyen si dy shtylla kryesore të ndërgjegjësimit ndërkombëtar për Reçakun. Walker dha një konfirmim diplomatik dhe ndërkombëtar, duke e shndërruar masakrën në një çështje të njohur globalisht. Profesor Qeriqi, përmes Radios Kosova e Lirë, dokumentoi, përjetësoi dhe shpërndau historinë e viktimave, duke i dhënë jetë kujtimit të tyre dhe duke ruajtur të vërtetën e asaj që ndodhi. Një zë e bëri botën të dëgjojë; tjetri e bëri botën të ndjejë dhe të mos harrojë.
Pra, duke shikuar pas, vëmë re se ndikimi i RKL-së, dhe i profesor Ahmet Qeriqit nuk ishte vetëm lokal, por edhe ndërkombëtar. Ai shërbeu si një urë ndërmjet viktimave të heshtura dhe botës që mund të ndikojë mbi drejtësinë, ndërkohë që zëri i Walker shërbeu si katalizator që i dha përmasa diplomatike tragjedisë. Pa këtë kombinim të veçantë, masakra e Reçakut mund të ishte thjesht një histori e harruar e dhimbjes; me ta, ajo u shndërrua në simbol të së vërtetës dhe të drejtësisë së ndërkombëtarizuar.
Në këtë mënyrë, William Walker dhe Ahmet Qeriqi nuk janë thjesht dëshmitarë të Reçakut, por protagonistë të një historie të madhe. Njëri me fjalën dhe statusin e tij ndërkombëtar, tjetri me pendën dhe mikrofonin e tij, dy njerëz të ndryshëm që bashkë arritën të shpërndajnë një mesazh universal: dhimbja, padrejtësia dhe sakrifica e njerëzve të Reçakut nuk mund të harrohen.
Dhe një të vërtet: kur u shfaq dokumentari “Saga e Reçakut” me autor profesor Ahmet Qeriqi, ambasadori William Walker deklaroi se dëshironte ta takonte autorin, duke pohuar se në gjithë kohën që ndodhej në Kosovë ndër vite, askush nuk i kishte dhënë kaq shumë informacion të saktë dhe të detajuar sa ky dokumentar. Ai në atë kohë, gjatë prezantimit në akademi, i bëri thirrje kreut shtetëror dhe politik që dokumentari të përkthehej patjetër në gjuhët: anglisht, serbisht, frëngjisht, gjermanisht e italisht, dhe u zotua se do ta shpërndante në mediat më të njohura botërore.
Por, fatkeqësisht, kjo thirrje pati përballë veshë të shurdhër… Dhe mundësitë e televizionit Dielli nuk ishin, e as nuk janë hë për hë të mjaftueshme për një hap kaq të madh. Prandaj, edhe sot, pas më shumë se dy dekadash, ne e përsërisim këtë thirrje: le të dëgjohet mesazhi i “Sagës së Reçakut”, të përkthehet, të shpërndahet dhe të arrijë ndërkombëtarisht, për hir të gjakut të derdhur dhe kujtimit të të rënëve. Faleminderit
