Blerim Muriqi

Blerim Muriqi: LDK – PËRTEJ MOSVOTIMIT DERI NË ASHTIN E FUNDIT

Në Kosovë, përçudnimi, përtej të qenurit modë, është shndërruar në mënyrë jetese. Është e natyrshme që në shoqëritë me kriza të thella të rrënohen muret morale. Në vazhdën e mendimit të Émile Durkheim-it për anominë – gjendjen kur normat morale dobësohen në kohë krizash ekonomike e shoqërore – mund të thuhet se shpërbërja e rendit normativ sjell pikërisht këtë rrëshqitje: një shoqëri që humb busullën morale.
Pyetja që lind natyrshëm është: çfarë u shpërbë në LDK nga rregulli normativ? Përgjigjja ironike do të ishte: asgjë. Sepse ajo, në thelb, nuk arriti kurrë të ndërtojë një rend të konsoliduar normativ; jetoi për vite nën diktatin e një tabuje të vetme – “Ai i di të gjitha” – kultit të Rugovës, i cili u shndërrua në mburojë dhe njëkohësisht në pengesë për ndërtimin e brendshëm.
Hapat e fundit drejt majës partiake, që shpesh e kapërcejnë arsyen, ngjajnë me thënien popullore: “kafshata e madhe pa pak marre nuk hahet”. Kjo shpreh jo vetëm etjen për pushtet, por një ekzistencializëm të shtrembëruar politik, ku mbijetesa në skenën e madhe bëhet qëllim në vetvete. Në këtë kuptim, ambicia për majën partiake, përtej çdo çmimi, merr trajta që ngjajnë me një pragmatizëm brutal të tipit saliberishian: pushteti si qëllim, jo si mjet.
Në filozofinë e Nietzsche-s, maja arrihet përmes kapërcimit të vetvetes, përmes aktit krijues dhe tejkalimit të frikës. Por LDK-ja, e mbetur peng e arsyes së ftohtë dhe e diskursit të “vrasjeve politike” të pasluftës, nuk arriti të prodhojë atë akt krijues që do ta çlironte nga hija e vet. Ajo nuk e realizoi kapërcimin e vetvetes; mbeti në rrethin e justifikimit dhe viktimizimit.
Historia e re e Kosovës nuk mund të kuptohet pa peshën që ka pasur LDK-ja si realitet politik dhe si fenomen shoqëror. Një lëvizje popullore që në vitet më të vështira dhe njëkohësisht të mbrapshta për Kosovën u mor peng nga një projekt i shërbimit sekret serb, sikur e thotë Mehmet Kraja te “Vitet e humbura”, dhe nuk ia doli asnjëherë të dilte nga ato duar të liga. Thyerja e madhe që solli konflikti i gjeneratave në LDK përqartësoi fundin e kësaj ngrehine pa bosht, e cila deri atëherë kishte një mbështjellës të forte, rugovizmin, nën të cilin, në mungesë të pushtimit serb, ajo vegjetoi. Viktimizimi, ky kafaz i projektuar për shqiptarët në Francuska 7 të Beogradit për faktor homogjenizimi të masave në shërbim të manipulimit dhe përdorimit, pas çlirimit u tkurr në dimensionin imagjinar të luftës civile, por në opinion u dha si pasojë reale, me çka në terrenin politik prodhoi rezultate të ndjeshme, të cilat prej dekadash thuhet se diktohen nga BIA dhe KOS-i serb përmes një dore të fshehtë, por tepër dhe përherë të pushtetshme.
Rënia e madhe e LDK-së i ka frikësuar liderët e rinj të saj, të cilët, nën efektin e frikës për fatin e tyre, edhe pse në pakohën e gjësë, u rikapën te “vrasjet politike” pa i parë gjërat në sy. Elektorati i LDK-së është po aq shqiptar sa edhe ata që po e ndiejnë padrejtësinë e Hagës. Ai bashkëndjen përdhosjen që Dhomat e Specializuara po ia bëjnë vendit tonë dhe Luftës sonë Çlirimtare, lirisë sonë. Ai elektorat ka dashur një shtëpi politike shqiptare, në të cilën ka besuar se përfaqëson identitetin e tij shqiptar e moral. Dhe sot, kur e kupton sa e fëlliqur është ajo nga brenda dhe sa i tradhtuar është ai si elektorat e si shqiptar, padyshim që do të rrjedhë drejt një besimi të ri, në kërkim të vetvetes, atje ku do të ndihet i plotësuar. Rritja e beftë e LVV-së këtë shpjegim ka.
Serbia ka investuar shumë dhe po investon në vazhdimësi, sikur thuhet edhe nga oponenca në Serbi, për destabilizimin e Kosovës dhe paraqitjen e saj para bashkësisë ndërkombëtare si një shtet i pabëshëm. Radikalizimi islamik brenda shoqërisë sonë dhe goditja e imazhit të UÇK-së, duke e kriminalizuar atë me deklarata të kurdisura, janë dy shtyllat ku Serbia e ka fokusuar objektivin e saj përmes agjenturave të veta. Vrasjet politike, që janë gjetje e saj, duhet të hetohen së pari në gjirin e saj. Zërat e zhurmshëm e të pandalshëm, nëse rezultojnë argatë të Serbisë, duhet të ndiqen nga organet ligjzbatuese. Ata mund të kenë qenë edhe shtrati nga ku shërbimet serbe kanë realizuar goditjet.
Kjo dorë përherë e fortë brenda LDK-së e ka përdorur këtë shtëpi të madhe të besimit popullor për ta vënë përballë çlirimtarëve. Kontributet e kësaj dore në goditjen e tyre me të bëmat e saj kanë bërë që shoqëria jonë të jetojë në tension të përhershëm. Këtë fitore Serbia nuk ka si ta humbë, andaj e mban të gjallë guximin e kësaj tradhtie përmes zërave zhurmues e linçues, duke e fshehur mirë nën siglën e partisë ikonë.
Mosvotimi i Rezolutës për mbështetjen e ish-krerëve të UÇK-së në Hagë nga këto mbetje në LDK nuk është vullnet i elektoratit të saj, ani pse mund të ketë zëra të pavetëdijshëm apo të shitur te shërbimi për Serbinë. Ky mosvotim duhet të shihet në optikën e fajit ndaj Kosovës që mban kjo dorë e fshehur dhe përherë e fortë brenda LDK-së, e cila po përpiqet që, bashkë me elektoratin që po rrjedh drejt Vetëvendosjes, të gjejë strehë të re. Por Vetëvendosja, me votimin e rezolutës, ua bëri me dije se nuk do ta ndjekë atë rrugë, duke u bërë kështu shtëpi e sigurt për elektoratin e pafajshëm të LDK-së.
Kjo dorë e fshehur, përherë e pushtetshme brenda LDK-së, do të mbetet me ashtin e fundit të Serbisë në dorë, sepse nuk do të ketë kujt t’ia shtrojë në sofër. Braktisja e elektoratit është edhe thirrje e madhe për drejtësinë që të fokusohet te kjo dorë e pushtetshme, për të mësuar të vërtetën për vrasjet e pasluftës – jo vetëm për atë listë të ngushtë që tundet herë pas here, por për një listë më të gjerë, ndoshta me shifra që shkojnë përtej disa qindrave.
LDK – përmes mosvotimit – po shkon drejt ashtit të fundit, i cili do t’i mbetet në fyt pikërisht asaj dore të fshehtë, përherë të fortë, zgjatjes serbe.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …