Drejtësia nuk mund të negociohet, por as diplomacia nuk duhet të bllokohet
Çfarë i mbetet Kosovës nëse Milan Radoiçiq dënohet në Serbi?
Pyetja që shtrohet ka rëndësi të veçantë politike, juridike dhe diplomatike, sepse prek një çështje themelore:
A mund të konsiderohet e përmbushur kërkesa e Kosovës për përgjegjësi ndaj Milan Radoiçiqit vetëm nëse ai dënohet nga gjykatat e Serbisë, apo Kosova duhet të kërkojë edhe dorëzimin dhe vënien e tij në dispozicion të drejtësisë?
Në këtë analizë duhet të dallojmë tri çështje:
- A) Përgjegjësinë penale të Radoiçiqit.
- B) Përgjegjësinë e Serbisë për trajtimin e rastit.
- C) Përgjegjësinë e BE-së për të garantuar që dialogu të mos shndërrohet në proces ku kërkesat e Kosovës mbeten pa u realizuar.
Së pari, një dënim në Serbi nuk është domosdoshmërisht i barabartë me drejtësi të plotë për Kosovën.
A e zëvendëson dënimi në Serbi kërkesën e Kosovës?
Këtu qëndron nyja kryesore e çështjes.
Formalizimin e Marrëveshjes së Ohrit me nënshkrime.
Tërheqjen e letrës së ish-kryeministres serbe Ana Brnabiq drejtuar BE-së.
Dorëzimin e Milan Radoiçiqit dhe grupit të tij te autoritetet gjyqësore të Kosovës.
Këtë e konfirmoi publikisht edhe përfaqësuesi i atëhershëm i BE-së, Josep Borrell. Pra, dorëzimi ishte kusht i paraqitur nga pala kosovare për angazhimin në takimin e nivelit të lartë, jo një kusht i veçantë juridik i vendosur formalisht nga BE-ja.
Nëse Serbia e dënon Radoiçiqin, ajo mund të pretendojë se e ka përmbushur kërkesën ndërkombëtare për përgjegjësi penale. Por Kosova ka të drejtë të parashtrojë pyetje:
Për cilat vepra konkrete është dënuar?
A është dënuar për organizimin dhe udhëheqjen e sulmit në Banjskë?
A janë hetuar financuesit dhe organizatorët e tjerë?
A është shqyrtuar përgjegjësia e mundshme institucionale?
A është vendimi përfundimtar dhe a po zbatohet dënimi?
Një dënim formal, pa hetim të plotë dhe pa transparencë, nuk do të duhej të konsiderohej automatikisht përmbushje e drejtësisë.
Deri tani, Kosova ka përdorur mosndëshkimin e Radoiçiqit si argument për mungesën e vullnetit të Serbisë për të vendosur drejtësi.
Nëse ai dënohet, Beogradi mund ta përdorë këtë si dëshmi se institucionet e tij kanë vepruar.
Kosova nuk do të mund të mbështetet vetëm në faktin se ai gjendet në Serbi dhe nuk i është dorëzuar Kosovës.
Sulmi ka ndodhur në territorin e Kosovës dhe ndaj Policisë së Kosovës. Për këtë arsye, institucionet kosovare kanë interes dhe bazë juridike për të vazhduar procedurat e tyre sipas legjislacionit të Kosovës.
Një procedurë në Serbi nuk duhet të trajtohet si zëvendësim automatik i procedurës kosovare. Duhet shqyrtuar edhe çështja e kompetencës, bashkëpunimit juridik dhe parimit që askush të mos gjykohet dy herë për të njëjtat vepra penale. Argument diplomatik:
Të kërkojë që BE-ja të vlerësojë jo vetëm ekzistencën e një dënimi, por edhe cilësinë, seriozitetin dhe zbatimin e tij.
Bashkëpunim ndërkombëtar: Të kërkojë shkëmbim të provave, dëshmive, ekspertizave dhe të dhënave për personat e përfshirë.
Përgjegjësi më të gjerë:
Të mos e kufizojë çështjen vetëm te Radoiçiqi, por të kërkojë zbardhjen e plotë të organizimit të sulmit.
Në këtë mënyrë, Kosova mund ta zhvendosë debatin nga kërkesa e vetme për dorëzimin e një personi në kërkesën për drejtësi të plotë për Banjskën.
Hetim të plotë për të gjithë pjesëmarrësit dhe organizatorët.
Bashkëpunim të drejtpërdrejtë ndërmjet institucioneve të drejtësisë.
Garanci që çështja e Banjskës të mos mbyllet politikisht.
Trajtim të barabartë të përgjegjësive të të dyja palëve në dialog.
Të kërkojë që BE-ja të vlerësojë përmbajtjen e procesit ndërkombëtar
Të angazhojë SHBA-në, -në dhe partnerët tjerë Institucional
Të vazhdojë procedurat gjyqësore në Kosovë
Politika të mos e lidhë tërë procesin e normalizimit vetëm me fatin e një personi Një fakt që duhet pasur parasysh
Sipas raportimit të Radio Evropa e Lirë të 12 tetorit 2026, hetimi në Serbi ndaj Radoiçiqit vazhdonte ende. Sipas të njëjtit raport, nuk ishte ngritur aktakuzë për sulmin në Banjskë. Ndërkohë, Parlamenti Evropian në rezolutën e tij të vitit 2025 kishte shprehur shqetësim për mungesën e ndjekjes penale të përgjegjësve.
Pra, skenari që po analizojmë është hipotetik dhe jo një zhvillim i konfirmuar deri në këtë datë.
Kosova nuk e kundërshton drejtësinë, pavarësisht se ku zhvillohet ajo. Por drejtësia nuk mund të jetë vetëm një aktgjykim formal, i cili i shërben mbylljes politike të një çështjeje të rëndë. Sulmi në Banjskë ka ndodhur në territorin e Kosovës, ndaj institucioneve të saj dhe me pasoja tragjike për jetën e një polici. Prandaj, Kosova ka të drejtë të kërkojë zbardhjen e plotë të rastit, përgjegjësinë individuale dhe institucionale aty ku provohet, si dhe bashkëpunimin e Serbisë me drejtësinë kosovare.
Mendimi përfundimtar: Kosova duhet të përgatitet për këtë skenar që tani, me një strategji të përbashkët juridike dhe diplomatike. Nuk duhet të mbetet peng i një kushti të vetëm, por as të heqë dorë nga kërkesa për drejtësi. “
Radio Kosova e Lirë Radio-Kosova e Lirë, Radio e luftës çlirimtare, paqes dhe bashkimit kombëtar, Zëri i lirisë, besnikja e pavarësisë dhe e bashkimit të shqiptarëve.
