Fjala e Fadil Begut komandant i UÇK, bashkëluftëtar i Zahir Pajazitit në 15-vjetorin e Pavarësisë së Kosovës

Fadil Begu: Rasti Radoiçiq dhe sfida diplomatike e Kosovës

Drejtësia nuk mund të negociohet, por as diplomacia nuk duhet të bllokohet

 Çfarë i mbetet Kosovës nëse Milan Radoiçiq dënohet në Serbi?

Pyetja që shtrohet ka rëndësi të veçantë politike, juridike dhe diplomatike, sepse prek një çështje themelore:

 A mund të konsiderohet e përmbushur kërkesa e Kosovës për përgjegjësi ndaj Milan Radoiçiqit vetëm nëse ai dënohet nga gjykatat e Serbisë, apo Kosova duhet të kërkojë edhe dorëzimin dhe vënien e tij në dispozicion të drejtësisë?

Në këtë analizë duhet të dallojmë tri çështje:

  1. A) Përgjegjësinë penale të Radoiçiqit.
  2. B) Përgjegjësinë e Serbisë për trajtimin e rastit.
  3. C) Përgjegjësinë e BE-së për të garantuar që dialogu të mos shndërrohet në proces ku kërkesat e Kosovës mbeten pa u realizuar.

Së pari, një dënim në Serbi nuk është domosdoshmërisht i barabartë me drejtësi të plotë për Kosovën.

A e zëvendëson dënimi në Serbi kërkesën e Kosovës?

Këtu qëndron nyja kryesore e çështjes.

Formalizimin e Marrëveshjes së Ohrit me nënshkrime.

Tërheqjen e letrës së ish-kryeministres serbe Ana Brnabiq drejtuar BE-së.

Dorëzimin e Milan Radoiçiqit dhe grupit të tij te autoritetet gjyqësore të Kosovës.

Këtë e konfirmoi publikisht edhe përfaqësuesi i atëhershëm i BE-së, Josep Borrell. Pra, dorëzimi ishte kusht i paraqitur nga pala kosovare për angazhimin në takimin e nivelit të lartë, jo një kusht i veçantë juridik i vendosur formalisht nga BE-ja.

Nëse Serbia e dënon Radoiçiqin, ajo mund të pretendojë se e ka përmbushur kërkesën ndërkombëtare për përgjegjësi penale. Por Kosova ka të drejtë të parashtrojë pyetje:

Për cilat vepra konkrete është dënuar?

A është dënuar për organizimin dhe udhëheqjen e sulmit në Banjskë?

A janë hetuar financuesit dhe organizatorët e tjerë?

A është shqyrtuar përgjegjësia e mundshme institucionale?

A është vendimi përfundimtar dhe a po zbatohet dënimi?

Një dënim formal, pa hetim të plotë dhe pa transparencë, nuk do të duhej të konsiderohej automatikisht përmbushje e drejtësisë.

Deri tani, Kosova ka përdorur mosndëshkimin e Radoiçiqit si argument për mungesën e vullnetit të Serbisë për të vendosur drejtësi.

Nëse ai dënohet, Beogradi mund ta përdorë këtë si dëshmi se institucionet e tij kanë vepruar.

Kosova nuk do të mund të mbështetet vetëm në faktin se ai gjendet në Serbi dhe nuk i është dorëzuar Kosovës.

Sulmi ka ndodhur në territorin e Kosovës dhe ndaj Policisë së Kosovës. Për këtë arsye, institucionet kosovare kanë interes dhe bazë juridike për të vazhduar procedurat e tyre sipas legjislacionit të Kosovës.

Një procedurë në Serbi nuk duhet të trajtohet si zëvendësim automatik i procedurës kosovare. Duhet shqyrtuar edhe çështja e kompetencës, bashkëpunimit juridik dhe parimit që askush të mos gjykohet dy herë për të njëjtat vepra penale. Argument diplomatik:

Të kërkojë që BE-ja të vlerësojë jo vetëm ekzistencën e një dënimi, por edhe cilësinë, seriozitetin dhe zbatimin e tij.

 Bashkëpunim ndërkombëtar: Të kërkojë shkëmbim të provave, dëshmive, ekspertizave dhe të dhënave për personat e përfshirë.

Përgjegjësi më të gjerë:

 Të mos e kufizojë çështjen vetëm te Radoiçiqi, por të kërkojë zbardhjen e plotë të organizimit të sulmit.

Në këtë mënyrë, Kosova mund ta zhvendosë debatin nga kërkesa e vetme për dorëzimin e një personi në kërkesën për drejtësi të plotë për Banjskën.

Hetim të plotë për të gjithë pjesëmarrësit dhe organizatorët.

Bashkëpunim të drejtpërdrejtë ndërmjet institucioneve të drejtësisë.

Garanci që çështja e Banjskës të mos mbyllet politikisht.

Trajtim të barabartë të përgjegjësive të të dyja palëve në dialog.

Të kërkojë që BE-ja të vlerësojë përmbajtjen e procesit  ndërkombëtar

Të angazhojë SHBA-në,  -në dhe partnerët tjerë Institucional

 Të vazhdojë procedurat gjyqësore në Kosovë

Politika të mos e lidhë tërë procesin e normalizimit vetëm me fatin e një personi Një fakt që duhet pasur parasysh

Sipas raportimit të Radio Evropa e Lirë të 12 tetorit 2026, hetimi në Serbi ndaj Radoiçiqit vazhdonte ende. Sipas të njëjtit raport, nuk ishte ngritur aktakuzë për sulmin në Banjskë. Ndërkohë, Parlamenti Evropian në rezolutën e tij të vitit 2025 kishte shprehur shqetësim për mungesën e ndjekjes penale të përgjegjësve.

Pra, skenari që po analizojmë është hipotetik dhe jo një zhvillim i konfirmuar deri në këtë datë.

Kosova nuk e kundërshton drejtësinë, pavarësisht se ku zhvillohet ajo. Por drejtësia nuk mund të jetë vetëm një aktgjykim formal, i cili i shërben mbylljes politike të një çështjeje të rëndë. Sulmi në Banjskë ka ndodhur në territorin e Kosovës, ndaj institucioneve të saj dhe me pasoja tragjike për jetën e një polici. Prandaj, Kosova ka të drejtë të kërkojë zbardhjen e plotë të rastit, përgjegjësinë individuale dhe institucionale aty ku provohet, si dhe bashkëpunimin e Serbisë me drejtësinë kosovare.

Mendimi përfundimtar: Kosova duhet të përgatitet për këtë skenar që tani, me një strategji të përbashkët juridike dhe diplomatike. Nuk duhet të mbetet peng i një kushti të vetëm, por as të heqë dorë nga kërkesa për drejtësi. “

Kontrolloni gjithashtu

Nga “Epopeja shqiptare” tek “Epopeja e Epirit të Veriut”, çfarë ndryshoi në gjuhën e presidentit grek

Është tashmë traditë që pas paradave ushtarake të 28 Tetorit në Selanik, festa kombëtare e …