Radio Kosova e Lirë

Fjalët e pamatura, të pa perceptuara si duhet, janë bërë model i disa zyrtarëve aktualë, jo vetëm kur flasin por edhe kur shkruajnë

1.

Fjalët e pamatura, të pa perceptuara me vend, janë bërë model i zyrtarëve aktualë,  jo vetëm kur flasin por edhe kur shkruajnë, sepse  e kanë fjalorin tepër të kufizuar, me fjalë e shprehje nuk e përfillin gjuhën letrare, ose thjesht nuk e njohin atë, pasi disponojnë një sasi të kufizuar fjalësh e shprehjesh, në komunikim, një varfëri e cila tregon nivelin e pamjaftueshëm arsimor, pavarësisht diplomave që mund të kenë…

Është e turpshme, e pamatur tërësisht kur përdorët  folja “u përlanë”, për njerëzit, derisa ajo përdorët për qentë, për kafshët. Njerëzit zihen kacafytën, rrihen, vriten për nuk përlahen si qentë. Nuk thuhet kot, në mënyrë poshtëruese,  “po përlahen sikur qentë”.  Përlahen deshtë, qetë, buajt e të përgjithësisht kafshët  të butat dhe të egrat.

Gjuha shqipe është shumë e pasur me sinonime, por ato janë të padëgjuara për disa zyrtarë të “stilit” ça pa bon,  ça po shkrun, ça po han. Ça osht ai…

Të thuhet se “Albin Kurti dhe Ana Brnabiq” u përlanë pak, thjesht është një nonsens që nuk dëgjohet nga çdo kush, sidomos jo kur i drejtohesh nënës së një të zhdukuri, për t’ i treguar se qenka bërë pune e madhe për të pagjeturit  që janë përlarë, Kurti me Bernabiqin.

(Kurti osht tu u kthy… Besoj që sot pasdite kthehet. Aeroplanin kushedi qysh e ka pasë prej Sllovenisë… Ishte atje pak.. U përla pak me kryeministren”, i thotë Konjufca nënës që ende nuk di asgjë për djalin e saj dhe anëtarë të tjerë të familjes së gjerë që forcat serbe ia morën gjatë luftës. Ekspress 30. 8. 2023)

2.

Fjalët e keqinterpretuara, të manipuluara për qëllime politike

 

Një deklaratë hipotetike, e segmentuar në trajtën kushyore  e sekretarit  të OVL-UÇK-së,  Faton Klinaku, aktualisht edhe ushtrues detyre i kësaj organizate, i cili ka shkruar se  “më parë e vras Albin Kurtin sesa ia lëshoj rrugën e iku nga Kosova”,  ka ngjallur shumë reagime nga militantët e Vetëvendosjes tij, të cilët madje kërkojnë që ai të arrestohet.

Fjalia, “Më parë e vras Albin Kurtin, sesa ia lëshoj rrugën e iku nga Kosova”,  nënkupton trajtën e pakryer të foljes “vras”,  në kuptimin logjik  “më parë do ta vrisja”  e thënë të trajtën kushtore dhe nuk paraqet kurrëfarë kërcënimi. Po të ishte thënë,  Do ta vras, do të mund të trajtohej si kërcënim. Është për keqardhje, kur shumë juristë e avokatë nuk kanë njohuri të duhura gjuhësore dhe për pasojë nuk arrijnë ta shënjestrojnë si duhet ecencën e kuptimit të fjalës së thënë, sikur në fjalinë e shprehur nga Faton Klinaku: “Më parë e vras Albin Kurtin sesa ia lëshoj rrugën e iku nga Kosova”.

Sot, ushtruesi i detyrës së kryetarit të Organizatës së Veteranëve të Luftës së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës  Faton Klinaku, ka reaguar sërish lidhur me një konstatim hipotetik që kishte kumtuar ditë më parë. Pas statusit të mëhershëm, i cili ishte cilësuar si kërcenim për vrasjen e kryeministrit Kurti, ai ka përmendur një thënie popullore. Klinaku ka shkruar:  “Koncentrohuni, mos folni budallallëqe! Thënie popullore: Kur them ‘E pres dorën e nuk vjedh!’. A mos e kam kërcënuar dorën time!? I kërkoj falje publikut të gjerë që e kam vlerësuar aq lart një njeri,  që nuk e meriton vlerësimin tim”, ka shkruar Klinaku. (RKL)

 

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …