Ruzhdi Jashari

Ruzhdi Jashari: Sa më parë Kosova me Ushtri dhe Ballkani në BE, “Nesër është vonë”

Marrëdhëniet Perëndim-Rusi, grusht-shteti në Turqi, marrëdhëniet Turqi-Perëndim si dhe luftërat në Siri  Irak e Afganistan. Sulmet e “moratajes së zezë” vetëvrasëse të ISIS-it që po marrin jetë njerëzish të pafajshëm, në emër të “Allahut e Kalifatit”, në Lindje të mesme dhe kudo në shtetet e lira demokratike, po prodhojnë kriza të nivelit ndërkombëtar. Ndërsa në rajonin “tampon zonë” të Ballkanit Perëndimor të gjitha lëvizjet për: “konsolidime e rikonsolidime”, “prishje ekuilibrash” e “ekspansion interesash strategjike të fuqive përtej Ballkanit”, e veçmas atyre ruse, po përpiqen të krijojnë realitete të reja, për tregimin e muskujve kundrejt fuqive rivale të BE-së, ShBA-së dhe Mbretërisë së Bashkuar. Ballkani i lidhur ngushtë me vlerat demokratike perëndimore, rrezikon që të futet në krizë të re, për faktin e një ngadalësie veprimi dhe një oportunizmi të Perëndimit karshi Serbisë, përmes së cilës Rusia po synon ta hap një krizë të ngjashme me atë të Krimesë në Ukrainë.

 Shembujt e veprimeve aneksuese të Rusisë në Krime, për kontroll mbi Detin e Zi, ngjallja e ëndrrave të vjetra për kontrolle e qarkullim ushtarak të flotës ruse, përmes Bosforit kundrejt Mesdheut, për pika ushtarake ruse në Adriatik dhe ndërlidhja e tyre përmes ujërave të Mesdheut, nuk jan risi. Veprimet komplotiste ruse në Mal të Zi, përpjekjet destabilizuese përmes trenave dhe obstrukcioneve serbe në pjesën veriore të Kosovës, përpjekja serbe për ngulfatje të funksionalizimit të shtetit të Kosovës, përpjekja përmes Sërpska Republikës serbe të Bosnjës për defunksionalizim dhe copëtim të Bosnje Hercegovinës, veprimet e spiunazhit rus në Maqedoni, për destabilizim të shtetit maqedon, janë tregues pa koment për synimet e Rusisë.

 Politika e stërzgjatur për anëtarësimin e plotë të Ballkanit në BE, ka ngjallur shpresat ruse për rikthim në Ballkan. Madje, në këtë drejtim, një politikë tepër e ngathët e BE-së karshi Ballkanit, nga qarqet ruse po shihet si ambient i favorshëm për investimet e Rusisë në Serbi; si ç` janë ato: ushtarake, ekonomike dhe të spiunazhit, e që po shtrihën dhe, po provojnë të gjejnë ambient edhe në shtetet tjera të Ballkanit. Ndërsa, indiferenca e BE-së, në këtë drejtim, ka ngjallur nervozë tek popullsitë e Ballkanit të rreshtuara pro vlerave demokratike perëndimore, dhe në të njëjtën kohë është hapur teren dhe jan shtuar apetitet e veprimeve “komode” ruse ne Ballkan.

 Të gjithëve na janë të ditura përplasjet dhe luftërat botërore, që shkaktuan qindra e miliona vdekje njerëzish:  fëmijë, gra e pleq të pafajshëm dhe shkatërrime kolosale ekonomike, qindra e miliarda dollarë. Luftërat në shkallë botërore e para dhe e dyta, njëra ndizet në Ballkan e nisura nga Serbia.

 Që nga fillimi i shpërbërjes së krijesës “jugosllave” na janë të freskëta luftërat që përgjakën Ballkanin. Skenat ishin të trishtueshme dhe krimet ishin të papara. Projektimi i gjenocidit dhe ekzekutimi i tij dolën nga fundamentalizmi serb i filluar në Kosovë në vitet `80, e pastaj duke vazhduar në luftërat (1991-1999) mbi Sllovenin, Kroaci, Bosnja e Hercegovinë dhe duke përfunduar në Kosovë. Serbia nuk e mori dënimin për gjenocidin e ushtruar shtetëror mbi popujt e pafajshëm, dhe me të njëjtin mentalitet dhe të njëjtën filozofi nacionaliste të veprimit po vepron edhe sot!

 Serbia “as në BE” e “as në Lindje”, “edhe në BE edhe në Lindje”, është një truk i madh, është një shpresë shterpe dhe një pengë- mbajtje e Ballkanit Perëndimor, i cili duke prejashtuar Serbinë, është rreshtuar në binarët e integrimeve evropiane dhe nuk ka rrugë të dytë, si ç` po vepron Serbia.

 Serbia e ledhatuar nga Perëndimi po e rrezikon paqen në Ballkan. Perëndimi vlerat demokratike po i “fundosë” në Serbi në tentim të joshjes së Serbisë “gjoja për ta shkëputur nga ndikimi rus”. Deklarimet e saja janë tepër të qarta; Vuqiq e tha më 24 mars, se “Serbia kurrë nuk do të hyn në NATO”, në forcën kolektive të sigurisë së vlerave të lirisë dhe demokracisë. Ndërsa është hipokrizi, në të njëjtën kohë “rruga që po ndjek serbia për integrime evropiane”.

 Prandaj, sa më parë që është e mundur Kosova të bëhet me ushtri, për të lëvizur drejt anëtarësimit në NATO, dhe Ballkani të integrohet në BE dhe strukturat Verio-Atlantike. Nesër është vonë, Perëndimi sa më parë duhet të veproj. Vonesat do të shkaktojnë kriza, të thella, që vështirë do t`menaxhohen!

Qytetari i Kosovës; fëmija e adoleshenti, bujku e fermeri, tregtari e zyrtari i administratës, diplomati i salloneve e pacienti në spitale, dëshmorët që me pavdekësinë e tyre ndërtuan themelet e të ardhmes sonë, edhe skamnori që fëmija i dënes për një kafshatë buke që i lakmon fëmijës së pasanikut, edhe ai që ndihet ashtu si të do vet; edhe ai që niset drejt  autobusëve, aeroplanëve, trageteve në kërkim të punës për ekzistencë e jetë më të mirë, studenti e nxënësi, më në fund me gëzim e krenari do të kenë ushtrinë e tyre të Forcave të Armatosura të Kosovës e cila do t`iu jep siguri. Më në fund, Kosova me ushtrinë e saj, nuk do të jetë vetëm konsumatore e sigurisë por do të kontribuojë në sigurinë rajonale dhe forcimin e paqës në Ballkan.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …