Krasniqi

Jakup Krasniqi: Duhet një psikolog e një psikiatër për Vuçiqin

 Kur krimineli bëhet President, siç është rasti me Viçiqin i cili kur ishte lufta në Bosnje e Hercegovinë dëgjohet duke thënë: “Për një serb, 100 boshnjakë duhet vrarë”. Në atë kohë ai ishte Ministër i Millosheviqit dhe tani mban postin e Presidentit të Serbisë, por ky nuk është i vetmi që ka biografi krimineli në institucionet e shtetit të Serbisë. Me të cilët zyrtarë, Millosheviqi ka ushtruar gjenocid në Kroaci, Bosnje e Hercegovinë dhe në Kosovë. Sivjet po bëhen 19 vjet nga çlirimi i Kosovës e 20 vjet nga Lufta e familjes Jashari me shtetin e Serbisë, luftë që zgjati tri ditë. Tri ditë një shtet ushtarak e policor, luftoj me një familje. Rënia e asaj familje mobilizoi kombin për luftë çlirimtare. Dhe një vit e pak muaj pas asaj lufte të Lavdishme, Serbia, me bisht nën shalë u largua nga Kosova. Kosova nga Tokë e pushtuar (tetor- nëntor 1912 – qershor 1999) u shndërruar në Tokë të çliruar. Fitorja e Serbisë në Kosovë kurrë nuk ka ekzistuar. Kosova edhe gjatë 87 viteve te pushtimit të Serbisë, ishte dhe mbeti me shumicë shqiptare, pra ishte djep që rriste shumë fëmijë shqiptar edhe zemrat e tyre ishte e shqiptarëve. Sa për tani, as që mund të mendohet ndryshe nga njerëzit me zhvillim normal e shëndet të mirë mental. Vuçiq e dinë që edhe Beogradi dikur ishte i pushtuar nga hungarezet, por tani nuk është më i tyre, sot është serb. Dikur edhe Azia e Afrika ishin të pushtuara nga Evropianet, por sot janë të lira. Shembuj të tillë ka shumë kudo në Botë.

Pse thash që Vuçiqit i duhet një psikolog e një psikiatër. Këta i duhet për të konstatuar shëndetin mental të tij. Shikoni se çka thotë në pak fjalë: “Ajo pjesë e territorit është e jona, jo e tyre, kaq është kjo”. Nëse është kështu, siç po e thotë, pse më pas duhej ta thoshte “xhevahirin” tjetër të tij:  “Ka më shumë modele se një të cilat janë vështirë të pranueshme qoftë për njërën, qoftë për palën tjetër. Është e vështirë të pranohet modeli më i mirë. Por për atë duhet ende të bisedohet, duhet vullnet politik në Prishtinë, jo vetëm në Beograd, por edhe në Bruksel, që të arrihet kompromisi, e jo vetëm të bëhet presion në Serbinë”. Pse Vuçiq është i tillë, si qytetar i Serbisë nuk ka ndonjë problem, se të tillë ka shumë shokë atje, por, është për të ardhur gjynah, si populli që pretendon të jetë “hyjnor” e ka për President një të tillë që flet më shumë se përçartë. Apo në Ballkan, “Janë rrokullisur tenxheret dhe i kanë gjetur kapakët”!

Kjo është e keqja më e madhe e Ballkanit Perëndimor, që në krye të shteteve janë instaluar udhëheqës jo racional, secili më tinëzar e mashtrues se tjetri. Udhëheqës që nuk dinë t’i pranojnë realitetet e krijuara dhe të tillët nuk dinë as të ndërtojnë partneritete për zhvillime e progres rajonal. Kjo është për t’u shqetësuar! Dhe ky shqetësim nuk vlen vetëm për serbët!

Ballkani ka nevojë që të ketë më shumë vlera evropiane. Me këto vlera që i ka, vazhdon të mbetet “Fuqi baroti”, siç cilësohej në fillim të shekullit XX! Ndonëse ne jetojmë në shekullin XXI.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …