Bedri Islami: Përdhosja e historisë

(Pashtriku.org, 24. 11. 2012) – Ka disa kohë që në Shqipëri flitet me të madhe se historia duhet rishkruar, se ka pasur faje e gabime, trajtime jo shkencore, se, më në fund, e vërteta duhet thenë, ashtu si ka qenë. Që historia, në pjesë të saj, duhet rishikuar, kjo nuk do mend. Koha, ngjarjet, njerëzit, këndvështrimet evulojnë, dokumentat e reja sjellin trajtesa të ndryshme.


Për rishikimin e historisë më shumë se gjithë të tjerët therrasin pushtetarët e sotëm në Shqipëri. Një pinjoll i tyre, në bashkinë e Tiranës, as më pak e më shumë deklaroi se “Avni Rustemi ka qenë terrorist e vrasës”. Nëse kjo është rishkimi i historisë, kurrë mos qoftë. Se kush ishte Avni Rustemi dhe cili ishte akti i tij ndaj tradhtisë, kjo ka zënë vendin e vet në historinë tonë. Por le të kthehem tek tema që shenova në fillimin e këtij reagimi. Qeveritarët e sotëm thërrasin për rishikiminë e historisë, por vetë e përdhosin atë deri në mashtrim.


Dy shembuj:


Shembulli i parë: sot, e premte, në Tiranë u vendos shtatorja e Hasan Prishtinës. Megjithëse shumë më e vogël së shtatorja e këtij burri të madh të vendosur në qytetin e Kukësit, përsëri ajo shtatore i bën nder Tiranës. U thanë fjalë të jashtëzakonshme për Hasan Prishtinën, të cilat, pavarësisht se nga kush u thanë dhe me cilin qëllim u thanë, përsëri Ai i meriton të gjitha, e, edhe më shumë. Duam të besojmë se ky është një nderim i sinqertë, por pak ditë më parë, me nderime të jashtëzakonshme e të pamerituara, u pritën eshtrat e Zogollit, të cilat u vendosën në mauzole. Për Zogollin u thanë, po ashtu, fjalë të larta, si burrë trim, atdhetar i madh etj etj. Si të mos mjaftonin fjalët e qeveritarëve shqiptarë, erdhi nga Kosova edhe një zonjë, që një ditë u zgjua presiedente dhe na dha “mësim” se po vendosen vlerat.


Cila nga përkufizimet është e sakta; ajo per Hasan Prishtinën apo ajo për Zogollin. Te dyja nuk mund të jenë të sakta.


– I pari, Hasan Prishtina, gjithë jetën e shkriu për kombin, i dyti, Zogolli, gjithë jeten punoi për vete.


– I pari, Prishtina, gjithë pasurinë e shkriu për popullin e tij; i dyti, Zogolli, edhe kur ia mbathi, në prill 1939, e vetmja gjë që bëri ishte grabitja e floririt shqiptar; – i pari, Prishtina, gjithë jetën ishte për Shqipërinë etnike, i dyti ishte kundër saj dhe vrau gjithë prijësit e Kosovës, ndërsa Shote Galica vdiq për bukën e gojës, as 30 km larg Zogollit;


– i pari, Prishtina tha me plot gojën se nuk me blen as gjithë ari i botës dhe më mirë një pushkë në malet e Kosovës se sa një mijë fjalë në parlamentin turk, i dyti, Zogolli, erdhi në pushtet, në dhjetor 1924 përmes forcave serbe dhe me paratë e Serbisë;


– i pari, Prishtina kishte ëndërr Shqipërine, sido që të ishte ajo, i dyti, edhe kur u plak, jashtë vendit të tij, bënte plane e marreveshje me policinë serbe për të ripushtuar Shqipërinë;


– i pari, tradhtisht u vra nga dora e Zogollit, i dyti, festoi për vrasjen e tij;


– i pari, Prishtina, gjithë jetën e tij nuk preu askënd në besë, i dyti, Zogolli, kurrë nuk e mbajti fjalen e tij…


Tani cili është atdhetar… në histori kush do të zërë vend.. sepse nuk mund të ketë vend për të dy, kur ishin jo vetëm të ndryshëm, por të kundërt, kur njëri luftoi e dha jetën për Shqipëri, ndërsa tjetri e braktisi atdheun, kur ai kishte nevojë për te.


Shembulli i dytë: pak ditë me parë, në Kuvendin e Shqipërisë u nderuan disa figura drejtuesish të ndryshëm, në kohë të ndryshme. Kryeministra, figura politike etj, mes tyre edhe Ibrahim Rugova e familja e Adem Jasharit.


Ndërsa jepej nderimi, drejtuesi i spektaklit politik tha mes të tjerave, se zotri Rugova e filloi aktivitetin e tij politik në vitin 1990. Kjo nuk është e vërtetë, dhe e vërteta, edhe kur është e hidhur, duhet thënë.


 


Rugova e filloi aktivitetin e tij si anëtar i Lidhjes Komuniste jugosllave, saktësisht i Lidhjes Komuniste serbe, në degën e saj në Kosove. Megjithëse, si dihet, babai i tij ishte vrarë nga serbët, ai përsëri gëzoi besimin e tyre, pasi e pranuan si anëtar të Lidhjes së tyre Komuniste, e cila, duhet thënë, ishte dyfish e zezë, e zezë si një lidhje komuniste, dhe e dytë, si lidhja komuniste e një vendi që kishte pushtuar vendin tënd. Në Lidhjen Komuniste Rugova militoi më shumë se 10 vite dhe dha prova se ishte besnik. Ky ishte shkaku që ai do të zgjidhej sekretar politik i Lidhjes Komuniste në Institutin Albanologjik, pikërisht pas demonstratave të vitit 1981, dhe pikërisht në një qendër, e cila po etiketohej si qendra e nacionalizmit dhe irredentizmit shqiptar në Kosovë. Ne cilesinë e sekretarit politik kërkoi në procesin e diferencimit, ku ishte pjesë e rëndësishme, marrjen e masave të ashpra ndaj Rexhep Qosjes, masa të thella, pa asnjë lëshim. Besimi që fitoi më tej e bënë atë kryetar të Lidhjes së Shkrimtarëve në Kosovë, njëri ndër postet politike më të besuar të regjimit serb në Kosovë.


Se si vazhdoi me tej kariera e tij politike, kjo është një temë tjetër.


Por kariera politike e zotri Rugovës nuk filloi në vitin 1990, por të paktën 15 vite para saj, nuk filloi si lider i Lidhjes Demokratike të Kosovës, por si sekretar politik i Lidhjes Komuniste të Kosovës, degë e Lidhjes serbe, dhe kjo është e verteta. Kjo e vërtetë nuk duhet fshehur, pasi edhe në anën tjetër të etnisë shqiptare ndodhet një ish sekretar politik.


Ata që bëjnë thirrje për të qartësuar historinë, ata që bëjnë emisione të veçanta në prag të 100 vjetorit për të gjetur hijet e Ismail Qemalit, ata që deshën një përmendore për Esat Pashën, nuk mund të bëjnë historinë. Ata e përdhosin ate.. por jo përgjithmonë.


 


Iljasa Salihu: Për kë i tërë ky pluhur?


 


(Shkup, 23. 11. 2012) – Ata që sot shpallin heronj dhe tradhëtar të vendit, natyrshëm në 200 vjetorin e mëvetësisë së shpalljes së Shqipërisë, do të jenë në thumb të njëjtë të kësaj shoshe, ngase një kultivimi të tillë besnikërisht janë duke i paraprirë. Në këtë përvjetor janë hapur flegrat për shtetarët dhe udhëheqësit tanë. Spikama e gjithë kësaj piskame është se cili paska dhënë mund më shumë për këta shqiptar dhe cili më shumë ia paska dalë të bëjë për këtë Shqipëri.  


Njëri thotë se është vetëm Ismail Qemali, tjetri thotë se është edhe Fan Noli, pastaj tjetri thotë, duke u mospajtuar asnjëri me tjetrin, Ahmed Zogu, Enver Hoxha, Sali Berisha, Fatos Nano, Ibrahim Rugova, Hashim Thaçi, Ramush Haradinaj, Arben Xhaferi, Menduh Thaçi, Ali Ahmeti, Bardhyl Mahmuti, Hysni Shaqiri, Nevzad Halili, Riza Halimi, Ragmi Mustafa, Albin Kurti, Kreshnik Spahiu e shumë të tjerë. Kush prej tyre ishte drejtpërdrejt i futur në pushtet e kush ishte në opozitë që mëtonin e emëtojnë ta marrin në dorë timon e këtij shteti dhe të kësaj shoqërie. Ndërsa në anën tjetër shoh seç dërdëllisin shoqëria e shkretë për këta, duke u munduar që ta epërsojnë njërin kundrejt tjetrit, apo t’ia cilësojnë të mirat vetëm njërit dhe t’ia fundosin të gjitha tjetrit.



Fjala bie, nëse është zogist, fletë për Zogun si njeri i mirë, duke thënë se ka pasur edhe të këqija, por ai për të mirën tonë këtë e këtë e ka bërë dhe posa të filloi të fletë për Enverin nuk lë gjë të keqe pa thënë. Ndërsa nëse është me Enverin, mundohet me çdo kusht që edhe prej pleshtit të gjejë dhjamë, duke ia qëmtuar vetëm të mirat atij dhe posa të filloj shtjellimi i Zogut nuk lë gjë të keqe pa thënë dhe kështu me radhë. Ky koncept i të menduarit dhe i të vlerësuarit vlenë për të gjithë ata që patën fatin të jenë në kulm të pushtetit apo në dysheme të shtetit.


Harrojnë se të gjithë këta të lartpërmendur, me përjashtime të vogla, pushtetin e shfrytëzuan shumë më shumë për nam, pasuri të bymyer, vrasje ideologjike e politike, shkërmoqje të moralit duke baltosur fillimisht fenë, kultivim të korrupsionit e të ngjashme dhe shumë pak bërën për këtë Shqipëri e për këta shqiptar. Nëse themi se sot Shqipëria dallon shumë prej para 100 vjetëve, ne themi se është e vërtetë, por mos harroni se këta të naltcekur morën për vete dhe klanet e tyre prej zhvillimit të përgjithshëm nëntë hise dhe vetëm gjysëm lanë për popullin dhe gjysmën tjetër e shpallën si të humbur dhe të dyshimt, për të pasur kështu punë me luftën kundër korrupsionit. Ndaj o vëllezër, kujdes se për kë ziheni, se për Zotin, nesër do të përgjigjeni para Allahut se përse ngjallët dhe kultivuat këta të mykur, kuptohet me përjashtime të vogla!

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …