Prof. Florian Toti: SOT DITA BOTËRORE E SHIKIMIT, “Duajini Sytë Tuaj" është një kujtesë e fuqishme

Prof. Florian Toti: SOT DITA BOTËRORE E SHIKIMIT, “Duajini Sytë Tuaj” është një kujtesë e fuqishme

-Në Shqipëri, duhet eliminuar verbëria e parandalueshme për të përmirësuar cilësinë e jetës

– Globalisht, 1.1 miliardë njerëz kanë një dëmtim të shikimit të patrajtuar ose të parandalueshëm.

 

Dita Botërore e Shikimit u krijua nga Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) dhe Agjencia Ndërkombëtare për Parandalimin e Verbërisë (IAPB) për të rritur ndërgjegjësimin rreth dëmtimit të shikimit dhe verbërisë. U zhvillua për herë të parë në vitin 1998 dhe që atëherë është bërë një iniciativë globale e mbështetur nga organizata, qeveri dhe profesionistë të ndryshëm të kujdesit për sytë në mbarë botën. Dita Botërore e Shikimit zhvillohet të enjten e dytë të tetorit, dhe për këtë vit i takon sot këtë të  enjte, date 9 tetor 2025. Tema, “Duajini Sytë Tuaj” (Love Your Eyes), është një kujtesë e fuqishme për ta bërë kujdesin për sytë pjesë të jetës sonë të përditshme – dhe për t’u siguruar që është i arritshëm për të gjithë. Globalisht, 1.1 miliardë njerëz kanë një dëmtim të shikimit të patrajtuar ose të parandalueshëm. Kjo është një e teta e popullsisë së botës – pothuajse aq njerëz sa jetojnë në Evropë dhe SHBA së bashku. Kur dikush humbet shikimin, kjo ndikon në çdo aspekt të jetës së tij. Për një fëmijë, humbja e shikimit mund të nënkuptojë humbjen e një arsimimi dhe ndërhyrja e hershme për të korrigjuar shikimin e një fëmije mund të rrisë të ardhurat e tij gjatë gjithë jetës deri në 78%. Për një të rritur, humbja e shikimit mund të nënkuptojë humbjen e pavarësisë dhe të ardhurave të tij gjithashtu, si dhe një barrë më të madhe financiare për familjen dhe shoqërinë. “Dita Botërore e Shikimit” thekson rëndësinë e shëndetit të syve dhe promovon nevojën që të gjithë të kenë akses të barabartë në kujdesin për sytë. “Dita Botërore e Shikimit 2025” është një kremtim global i dedikuar rritjes së ndërgjegjësimit në lidhje me dëmtimin e shikimit, verbërinë dhe rëndësinë e shëndetit të syve. Kjo ditë shërben si një kujtesë për nevojën për ekzaminime të rregullta të syve, zbulimin dhe trajtimin e hershëm të sëmundjeve të syve, si dhe aksesin në kujdesin për sytë për të gjithë. Retinopatia Diabetike dhe Edema Makulare janë dy nga patologjitë që për fat të keq prekin nje pjesë jo të vogël të personave me Diabet gjatë jetës së tyre,  por që janë plotesëisht të parandalueshme nëse zbulohen dhe trajtohen në kohë. Dita Botërore e Shikimit gjithashtu thekson përpjekjen globale për të eliminuar verbërinë e parandalueshme dhe për të përmirësuar cilësinë e jetës për individët me humbje të shikimit.

Çfarë është Dita Botërore e Shikimit 2025?

Dita Botërore e Shikimit 2025 është një ditë kur organizatat, komunitetet dhe individët bashkohen për t’u përqendruar në shëndetin e syve dhe kujdesin për shikimin. Ajo synon të promovojë ndërgjegjësimin për shëndetin e syve dhe të advokojë për aksesin në shërbime cilësore të kujdesit për sytë. Kjo ditë thekson rëndësinë e kontrolleve të rregullta të syve, ndërhyrjes së hershme në sëmundjet e syve dhe parandalimin e verbërisë së parandalueshme. Çfarë mund dhe duhet të bëjmë për të parandaluar humbjen e shikimit dhe për të rritur ndërgjegjësimin tek personat me Diabet, ose cdo njeri që ka shqetësime të shikimit? 1. Bëni një ekzaminim të syve: Caktoni një ekzaminim gjithëpërfshirës të syve për t’u siguruar që shikimi juaj është i shëndetshëm dhe inkurajoni të tjerët të bëjnë të njëjtën gjë.

  1. Mbështetni bamirësitë për shikimin: Dhuro për organizatat që ofrojnë shërbime të kujdesit për sytë, trajtim dhe burime për individët në nevojë.
  2. Mbrojtje për shëndetin e syve: Mbrojtje për politika që përmirësojnë aksesin në shërbimet e kujdesit për sytë, veçanërisht në komunitetet e pa shërbyera.
  3. Edukoni të tjerët: Ndani informacion në lidhje me rëndësinë e shëndetit të syve dhe parandalimin e humbjes së shikimit me komunitetin tuaj dhe në mediat sociale.
  4. Organizoni ngjarje për shëndetin e syve: Organizoni seminare, ekzaminime ose fushata ndërgjegjësimi për shëndetin e syve për të angazhuar komunitetin tuaj. Me mbi 100 000 persona të zbuluar e trajtuar për Diabet Mellitus dhe me gati 30% te tyre të prekuar nga Retinopatia Diabetike, 5% nga Edema Makulare dhe gati 1000 tëverbuar si pasojë e ndërlikimeve okulare të tij, Diabeti është një faktor i rëndësishëm rreziku për ulje dhe humbje të shikimit. Ndaj tema e sivjetme #LoveYourEyes (duajini sytë tuaj) është një thirrje e fortë në Ditën Botërore të Shikimit, duke i ftuar individët dhe komunitetet të vendosin shëndetin e syve në plan të parë. Kjo temë nxjerr në pah një qëllim të dyfishtë.
  • Të inkurajojë TË GJITHË që t’i japin përparësi shëndetit të syve të tyre, dhe
  • Të rrisë vëmendjen për akses universal në kujdesin për sytë.

Këto janë detyra dhe përgjegjësi për secilin person që do të jetojë shëndetshëm, personel mjekësor dhe politikëbërës në Shqipëri dhe çdo vend të botës.

Prof. Florian Toti

Pedagog Universiteti i Mjekësisë Tiranë

President i Shoqatës së Diabetit në Shqipëri

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …