Ahmet Qeriqi: Shqipëria e Madhe, Shqipëria e katër Vilajeteve, Shqipëria historike... I

Boris Varga: Bashkimi i Kosovës me Shqipërinë i shkon shumë përshtati Serbisë

Deklarata e Ramush Haradinajt se ai është duke menduar seriozisht për bashkimin e Kosovës me Shqipërinë nuk ishte  thjesht një premtim parazgjedhor, por një herë u imponohet palëve ndërluftuese në politikë  si një zgjidhje e re me zë të lartë.

Ish diplomati britanik, Timothy Les gjithashtu foli për atë kohët e fundit, kur ai deklaroi se “një lloj pranimi i Kosovës me Shqipërinë është tani opsioni i vetëm gjeopolitik”.

Hapja e kësaj teme ndryshon vetëm diskursin ekzistues publik, por jo edhe thelbin politik, sepse dihet edhe  frika e BE-së se ideja e shkëmbimit të territoreve dhe organizimi i Ballkanit pas konfliktit mbi parimin etnik, në fakt, çon në një rishikim të ri të kufijve dhe konflikteve të mundshme.

Nëse kjo do të ndodhë, do të jetë ndryshimi i parë thelbësor i kufijve të  Jugosllavisë së AVNOJ-it që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore, pas së cilës “gjithçka është e mundur”.

Në deklaratat e tij parazgjedhore, Ramush Haradinaj  proceset politike aktive i quajti si afatgjata…

Deri më tani, emërtimet: “Serbia e Madhe”, “Shqipëria e Madhe”, ose “Kroacia e Madhe” kanë tingëlluar tepër propagandistike, ide  të kompromentuara dhe jo bindëse. Pas tre dekadash të një politike të qëndrueshme nacionaliste në Ballkanin Perëndimor, këto fenomene janë në fakt një pasojë logjike, dhe të gjithë aktorët lokalë po punojnë për ta bërë atë një politikë reale,  jo vetëm alternative.

Sigurisht, ata me shumë gjasë do të përpiqen të shmangin përdorimin e këtyre termave irritues, kështu që le të themi se “mini Schengen” nuk është gjë tjetër veçse një rrugë kalimtare nga bashkimi doganor, grupimi i interesave etnike dhe e gjithë kjo me qëllim të turbullimit të syve të publikut për shkëmbimin e ardhshëm të territoreve midis Beogradit dhe Prishtinës.

Ish kryetari i Kroacisë, tani in ndjerë, Franjo Tugjman gjithashtu nënshkroi Marrëveshjen e Uashingtonit si një mundësi që trashëgimtarët të vazhdojnë me ndarjen e Bosnjës dhe Hercegovinës. Është e vështirë të imagjinohet se Kroacia, si një anëtare e BE-së  dhe NATO-s, do të mbrojë hapur aneksimin e pjesëve të Bosnjes,  por nacionalizmi në Ballkanin Perëndimor është një sistem gjykatash të bashkuara që populistët e etur me siguri nuk do t’i refuzojnë me iniciativën e tyre .

Themelet e perandorisë së re serbe

Vetëm BE-ja bën sikur është e verbër se ish-radikalët Aleksandar Vuçiqit dhe Tomislav Nikoliqit ende ëndërrojnë për  një Serbi të madhe. Vuçiç thotë se njoftimi i Haradinajt për bashkim është një kërcënim për Evropën dhe tërë botën, por nënqesh me kënaqësi.

Sidoqoftë, Rusia do të pengojë një Serbi kaq të madhe dhe do të kundërshtojë shkëmbimin e territoreve sepse është në interesin e saj të mos zgjidhë përgjithmonë problemin me Kosovën, e cila i siguron Moskës një prani afatgjatë në Ballkan.

Pas “revolucionit ” në Malin e Zi, një Serbi e madhe është më shumë se një realitet. Ai që mendon se nuk ka asgjë të tmerrshme nëse Beogradi po kërkon vendin e tij në riorganizimin e ri të Ballkanit, është i gabuar. Themelet e një perandorie kaq të re,  serbe, nuk qëndrojnë në zgjerimin ekonomik ose tregun, por në krimet masive të luftës dhe gjenocidin. Kjo dëshmohet nga vendimi i fundit i komunës në Berane, vend me shumicë myslimane  për të emëruar një rrugë me emrin Ratko Mlladiç.

Dihet se askush nuk do të marrë tanke dhe ushtri në rrugë dhe për të luftuar si në fillim të viteve 1990, por ligjërimi i ri publik mbi ndryshimin e kufijve të rajonit dhe zgjerimin etnik të territorit sugjeron,  që të gjithë aktorët do të punojnë për ta bërë atë të vetmin opsioni politik duke pritur një moment të favorshëm gjeopolitik, si ai i imponuar nga ish kryetari  amerikan, Donald  Trump.

Bazuar në përvojat tashmë ekzistuese në shtetet post-komuniste në tranzicion, nuk është e vështirë të imagjinohet se sa kufij të vështirë do të kurorëzohen dhe  do të gërryhen. Një numër i madh i moldavëve kanë pasaporta rumune të BE për vite me radhë. Në të kundërtën, shtetësia e dyfishtë në Bosnje e Hercegovinë, Serbi dhe në Shqipëri nuk është vetëm një rrjedhë e lirë e njerëzve, por edhe e një  politikave autokratike. Përfaqësimi diplomatik në BE, tregu i përbashkët ekonomik dhe energjetik janë tashmë funksionet që Tirana kryen për Prishtinën.

Gjatë asaj kohe, njerëzit do të emigrojnë nga mjedise të rrezikshme heterogjene jo vetëm për arsye ekonomike, por edhe nga frika e përsëritjes së konfliktit dhe krimeve të luftës.

Prandaj, Beogradi nuk ka nevojë për doreza të bardha për të shpjeguar qëllimet e tij me Malin e Zi dhe Republikën Srpska. Serbia gjithsesi nuk ka në plan të anëtarësohet në NATO dhe Perëndimi do të vazhdojë të jetë “i shqetësuar” për sigurinë e rajonit dhe do të heshtë me progresistët, Vuçiqin dhe të ngjashëm me ta. Është shqetësuese që këta janë politikanë që jo vetëm që nuk munden, po as  duan ta fshehin gëzimin e tyre sepse krejt kjo është në favor të tyre. Por  dihet se ata janë humbës nga vitet ’90 dhe  të cilët kanë shumë nevojë për hakmarrje politike në mënyrë që të paraqesin krimet më të rënda të provuara, në Hagë, si heroizëm, sukses dhe fitore vetjake.

( Al-Xhazira, RKL)

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …