Fatmir Graiçevci

Fatmir Graiçevci: Aversioni i kryeministrit Kurti ndaj ithtarëve të “Ballkanit të Hapur” dhe simpatia për Veton Surroin e jugonostalgjikët !

Janë interesante disa qëndrime të kundërta por që bashkëjetojnë te një person, në rastin tonë, te kryeministri, Albin Kurti! Nuk është fjala për qëndrimet dhe deklaratat e bëra gjatë fushatës për mbledhje të votave me qëllim të arritjes te maja e pushtetit, të cilat më vonë, i shkeli e i gëlltiti thuaja të gjitha, por për qëndrime kundërthënëse e që e përjashtojnë njëra tjetrën por ja që ato bashkëjetojnë  në të njëjtën kohë, te kryeministri ynë!

E kuptoj kryeministrin, Albin Kurti për mospajtimin e tij për t’u përfshirë në projektin Open Ballkan pasi ka të drejt të konsideroj se brenda kësaj bashkësie shtetesh, mund të ndodhë që Kosova të ketë rol minimal, sidomos karshi Serbisë. Deri këtu, e kuptueshme. Por gjërat komplikohen kur sheh angazhimin e kryeministrit, Albin Kurti për fuqizimin dhe faktorizimin e jugonostalgjikut, Veton Surroi. Se a më shumë do të përfitonte apo dëmtohej Kosova në projektin Open Ballkan, nuk dihet me siguri absolute por se a fitoj apo humbi Kosova sa ishte nën Jugosllavi, kjo nuk do koment! Së pari, nën regjimin e Jugosllavisë, në Kosovë u vranë dhjetëra mijëra shqiptar liridashës.

Në Prishtinë u ndërtua edhe një varrezë masive ku pushkatoheshin shqiptarët që kishin bërë rezistencë të armatosur kundër ripushtimit të Kosovës nga Jugosllavia. Po gjatë Jugosllavisë së Titos, në Kosovë u realizua edhe spastrim etnik, nën petkun e marrëveshjes Tito – Kyprili, për gjoja riatdhesimin e turqve në Turqi. Për realizimin e këtij projekti djallëzor anti shqiptar, fillimisht bëhej ndërrimi i identitetit të shqiptarëve, duke dorëzuar dokumentet e identitetit të tyre kombëtar dhe me zëvendësimin e tyre me dokumente sipas të cilave ata paraqiteshin si turq! Kësaj shpërngulje të dhunshme, i parapriu aksioni për mbledhjen e armëve, gjatë të cilit shumë shqiptar u mbytën nën tortura e shumë të tjerë u gjymtuan, gjatë vitit 1956!

Por jo vetëm kaq. Vetëm gjatë viteve të ’80 – ta të shekullit që lamë pas, në Jugosllavinë për të cilën angazhohej të ruhej, Veton Surroi, regjimi shqiptar vrasës i dënoi me 25 mijë vite burg, mijëra të rinj e të reja, gra e burra shqiptar, vetëm pse kërkon të drejta për kombin shqiptar. Vitet që pasuan, u kuptua se asnjë popull liridashës nuk e donte Jugosllavinë. Asnjë. Madje më shumë se kaq. E urrenin. Dhe ishte kjo urrejtje që i nxiti të luftojnë për shkëputje përfundimtare nga ajo, të gjithë, një nga një, sllovenët, kroatët, boshnjakët, sllavo-maqedonasit, shqiptarët, malazezët. Po a kishte ndonjë që e donte ruajtjen e Jugosllavisë!? Normalisht se kishte. Sepse jo të gjithë bashkëndjenin me bashkëkombësit e tyre dhe rast tipik është Fikret Avdiqi në Bosnjë e Hercegovinë.

   Dhe ja për çfarë shteti angazhohej të ruhej i bashkuar, me anë të “ujdit” Veton Rexhai Surroi. Derisa ai angazhohej për ruajtjen e Jugosllavisë, në burgjet e saj mbahej simboli i rezistencës sonë kombëtare, Bacë Adem Demaçi dhe qindra mijëra shqiptar të tjerë liridashës ndërkohë që ushtria dhe policia e Jugosllavisë, po përgjakte anekënd kënd Kosovën me gjakun e të rinjve e të rejave që po protestonin kundër suprimimit të asaj pak autonomie nga Serbia – Jugosllavia!? Shqiptarët vriteshin edhe gjatë shërbimit ushtarak dhe ktheheshin në arkivole nëpër familjet e tyre. Janë me dhjetëra raste të tilla, anekënd Kosovës, gjatë viteve të ’80-ta. Baca ynë mbahej në burg sepse me të drejtë kishte konstatuar, shkruar e deklaruar botërisht se angazhohet për zhbërjen e Jugosllavisë e cila ishte bërë burg për popullin e tij dhe vriste pa mëshirshëm shqiptarët liridashës, nga ana tjetër, Veton Surroi angazhohej për ruajtjen e saj! Askush nuk po thotë të dënohet Veton Surroi që është angazhuar për ruajtjen e një shteti shqiptar vrasës por është çudi se si shfaq kaq shumë neveri për kryeministrin e Shqipërisë, Edi Rama i cili takohet e bisedon me po ata me të cilët takohet e bisedon edhe vet kryeministri, Albin Kurti!

   Mandej nëse kryeministri Kurti, është në të vërtetë sikur hiqet, aktron, se i çmon personalitetet meritore të kombit për angazhimin e tyre për çlirimin dhe bashkim kombëtar, ku e kishte këtë dashuri e respekt sa ishte gjallë, simboli ynë i rezistencës kombëtare, Bac Adem Demaçi. A u angazhua ndonjëherë që baca të vendosej aty ku e kishte vendi, në krye të shtetit!? Dhe lideri i Vetëvendosjes, Albin Kurti, kishte mundësi të bënte t’paktën diçka në këtë drejtim, por nuk e bëri kurrë, asgjë. As edhe një hap të vetëm! Po sikur të realizohej projekti i “ujdit” , për realizimin e të cilit ishte angazhuar edhe Veton Surroit, për ruajtjen e Jugosllavisë, çfarë faktori do ishin shqiptarët në atë shtet që mbi gjysmë shekulli diskriminoi, vrau, dëboi e burgosi shqiptar liridashës!?  Nuk duhet shumë imagjinatë për ta kuptuar këtë.

  Mandej shtrohet edhe një pyetje tjetër. Në cilin projekt Kosova mund të jetë më e faktorizuar?, në projektin “Open Ballkan” ku merr pjesë edhe Shqipëria, e cila është anëtare e NATO-s, si dhe dy shtetet tjera, Maqedonia e Veriut dhe Mali i Zi, ku shqiptarët janë faktorizuar, sadopak, apo në Jugosllavinë në të cilën Kosova nuk ishte as republikë ndërsa shqiptarët ne Maqedoni dhe Mal të Zi, ishin tërësisht të defaktorizuar!? Dhe nëse shfaqim neveri për njerëz që ftojnë Kosovën të marr pjesë në projektin “Open Ballkan” si mund të shfaqësh respekt për njeriun që angazhohej për ruajtjen e një shteti shqiptar vrasës sikur ishte Serbia!? E kuptojmë mosrespektin e Albin Kurti ndaj kryeministrit të Shqipërisë, Edi Rama që angazhohet për realizimin e projektit “ Open Ballkan”  por si ta kuptojmë e ta justifikojmë respektimin dhe angazhimin e tij për faktorizimin e Veton Surroi, i cili angazhohej për ruajtjen e një shteti që për gjysmë shekulli, vrau e masakroi, burgosi e torturoi si dhe dëboi  shumë shqiptarë nga Kosova!?

 

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …