Ilir Sefaj

Ilir SEFAJ: Francë, liroje Heroin tim!

Mbaj mend datën 8 Mars 2005. Këtë datë nuk do ta harrojë asnjëherë. 8 Marsi është një datë e rëndësishme për të gjithë njerëzit e globit. Është pra, festa e Nënës, e gruas!

Mirëpo 8 Marsi 2005, për mua dhe pjesën dërrmuese të shqiptarëve, fatkeqësisht simbolizon një datë të trishtë.

Pikërisht në këtë datë, atëherë kur askush nuk e priste Tribunali për Krime të Luftës në ish-Jugosllavi publikoi aktakuzën për krime lufte nda ish komandantit të UÇK-së, për Zonën e Dukagjinit, kryeministrit në detyrë të asaj kohe, Ramush Haradinaj.

Kjo aktakuzë që u gatua në kuzhinat e Beogradit e që fatkeqësisht e ‘gëlltiti’ edhe drejtësia ndërkombëtare, saktësisht Gjykata e Hagës, na bëri të ndjeheshim keq të gjithëve.

Sidoqoftë dihet veprimi burrëror e prej lideri të vërtetë i Ramush Haradinajt, në atë kohë. Edhe pse gjithçka ishte e montuar, ai nuk hezitoi ta ndërpresë punën tij si kryeministër i vendit, për ta dëshmuar pafajësinë e tij dhe për t’i kontribuar kështu paqes e stabilitet në Kosovë.

Vitet ikën. Dhe drejtësia triumfoi!

Ramush Haradinaj u shpall dy herë i pafajshëm nga Gjykata Ndërkombëtare për Krime të Luftës në ish-Jugosllavi, me seli në Hagë.

Mbaj mend vendimin për lirimin nga aktakuza të Ramush Haradinajt për të dytën herë. Kjo kishte ndodhur më 29 nëntor 2012. “Gjykata ju shpall të pafajshëm për të gjitha pikat e akuzës” shqiptoi fjalët e tij gjyqtari Tribunalit të Hagës, dhe kjo po ndodhte me rastin e rigjykimit të tij. Rast sui generis në botën e drejtësisë.

Ditën në fjalë isha në punë në një lokal ku punoja si kamerier (lokal në të cilin ende vazhdoj të punoj) dhe me të dëgjuar fjalët e gjyqtarit të rastit, në sallën e lokalit e hodha një petardë (mjet i vogël shpërthyes) në shenjë gëzimi që më në fund kjo odisejadë e vënies në vend të drejtësisë kishte një happy end.

Thënë të drejtën fillimisht mendova se ndokush nga mysafirët që ishin prezent në lokal do të reagonte për veprimin tim, meqë ishte veprim krejtësisht i befasishëm. Jo, ngjau e kundërta. Të gjithë mysafirët që ishin prezent thuajse me një ritëm të njëjtë i duartrokitën veprimit tim. Kjo situatë që u krijua më bëri të ndjehesha mirë atë ditë. Aq më tepër kur kjo po ndodhte si rezultat i lirimit të gjeneralit të UÇK-së, Ramush Haradinaj, emri i të cilit është sinonim i lirisë së Kosovës.

*****

Kanë kaluar disa vite nga e gjithë kjo, dhe dikujt vazhdon t’i pengojë liria e Ramush Haradinajt. Liria e njeriut që ishte i gatshëm gjithnjë të sakrifikohej për lirinë e vendit dhe popullit të tij. (Ta themi më këtë rast se Ramush Haradinaj mund të rangohet me të gjithë ata që kanë fituar çmimin Nobel për Paqe, dhe besoj që një gjë e tillë shumë lehtë do të mund të ndodhë edhe formalisht).

Sidoqoftë, sot ne qytetarët e Kosovës, familja e tij dhe vete lideri i AAK-së, po përjetojmë momente makthi, dhe kjo ndodh krejt padrejtësisht.

Ramushi po vazhdon të mbahet që disa muaj ‘peng’ nga autoritetet franceze të drejtësisë. Dhe kjo po ndodh si pasojë e një fletarrestimi të lëshuar nga regjimi atëherë e sot, kriminal i Beogradit. Kësaj i thonë non sens. Njeriu që për dy herë radhazi dëshmoi pafajësinë e tij në Gjykatën e Hagës, detyrohet që mbi supet e tij ta përjetojë edhe njëherë një padrejtësi të kësaj natyre. Vërtet e pakapshme.

Franca, ky shtet që megjithatë ka kontribuar për paqen në Kosovë bën një veprim kaq antidemokratik..

Franca e kulturës edhe e artit e demokracisë e e barazisë, tash e sa muaj me pa të drejtë e ka ndaluar Heroin tim, Ramush Haradinajn.

Francë, liroje Heroin tim. Nëse ai është kriminel edhe unë jam kriminel. Nëse ai është kriminel edhe populli liridashës i Kosovës është i tillë. Nëse ai është kriminel edhe nëna jone e madhe, nëna e njerëzimit, Nënë Tereza do duhej të ishte një kriminele. Francë, për Serbinë çdo gjë që frymon shqip ka të bëjë me krimin e kriminelët. Francë, liroje Heroin tim.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …