E dua Labërinë, sepse në këtë copëz të bekuar të Shqipërisë, natyra, historia, kënga dhe krenaria njerëzore janë bërë një. E dua për malet që ngrihen si kala drejt qiellit, për grykat e thella, për lumenjtë që përshkojnë luginat, për brigjet e Jonit dhe për fshatrat që ruajnë në gurët e tyre kujtimet e brezave. E dua sepse Labëria nuk është thjesht një krahinë gjeografike. Ajo është një mënyrë të jetuari, një shpirt i veçantë, një histori që nuk është shuar kurrë dhe një dashuri e madhe për Shqipërinë. Por, kur pyes veten pse e dua Labërinë, përgjigjja nuk më vjen vetëm nga bukuritë e saj. Më vjen edhe nga fjalët e njerëzve të mëdhenj që e kanë njohur, e kanë përshkruar dhe e kanë vlerësuar këtë trevë shqiptare.
Çajupi e ka përshkruar Labërinë me vargje që mbartin njëherazi dashurinë dhe madhështinë e natyrës së saj:
“Labëri sa i dua,
Pyjet e kodrat e tua,
Ato gryka, ato male,
Ku dhe zogu shkon ngadalë…” Dhe më tej, poeti sjell para syve tanë shkëmbinjtë, shpellat dhe shtigjet e ngushta, duke na lënë një tablo të fuqishme të një natyre të ashpër, madhështore dhe të papërsëritshme. Janë vargje që nuk përshkruajnë vetëm një peizazh, por edhe karakterin e një vendi ku njeriu është mësuar të përballet me vështirësitë dhe të jetojë me dinjitet. E dua Labërinë, sepse edhe mendjet e ndritura shqiptare kanë parë tek ajo një pasuri të rrallë shpirtërore. Sami Frashëri e ka vlerësuar aftësinë e lebërve për të improvizuar, një cilësi që gjen shprehjen e saj më të bukur në këngën popullore, në vargun e hedhur aty për aty dhe në atë dialog të mrekullueshëm zërash që e bën polifoninë labe të dallueshme në të gjithë hapësirën shqiptare. E dua Labërinë për polifoninë, për atë këngë që nuk këndohet thjesht me zë, por me shpirt që vazhdon me iso-n që ngrihet nga kraharori i burrave dhe grave, për marrësin që hedh vargun, për kthyesin që i përgjigjet dhe për gjithë grupin që bashkohet në një harmoni të jashtëzakonshme. Në atë këngë dëgjon malin, fushën, dhimbjen, dashurinë, krenarinë dhe mallin e brezave. Dëgjon jetën e një populli që i ka kthyer përjetimet e veta në art. Polifonia labe është një nga thesaret më të çmuara të trashëgimisë sonë shpirtërore. Ajo është kujtesë e gjallë, identitet dhe krenari kombëtare. Kur nis kënga labe, nuk është vetëm një grup njerëzish që këndon. Është një histori e tërë që ngrihet në këmbë, një botë që flet me gjuhën e vet dhe një traditë që kërkon të jetojë edhe te brezat që vijnë. E dua Labërinë edhe për historinë e saj. Për njerëzit që në kohë të vështira nuk e ndanë fatin e tyre nga fati i Shqipërisë. Për ata që luftuan, sakrifikuan dhe u përpoqën ta shihnin atdheun të lirë e të pavarur. Për trimërinë, që në kujtesën popullore nuk është vetëm guxim në beteja, por edhe qëndresë përballë padrejtësisë, besë, mikpritje dhe respekt për fjalën e dhënë. Labëria nuk mund të kuptohet pa historinë e saj, por as historia shqiptare nuk mund të rrëfehet plotësisht pa kontributin e saj. Në këtë kuptim marrin një domethënie të veçantë fjalët që i atribuohen Fan Nolit: “Kur lëngon Shqipëria, çohet në këmbë Labëria”. Një shprehje që përmbledh ndjenjën e përgjegjësisë dhe të përkushtimit ndaj atdheut, të cilat kanë qenë pjesë e rëndësishme e vetëdijes historike të kësaj treve.
E dua Labërinë, sepse ajo nuk është vetëm një emër në hartë.
Kufijtë e saj etnografikë janë përcaktuar në mënyra të ndryshme nga studiuesit, duke dëshmuar se kjo trevë ka një shtrirje dhe një histori që nuk mund të përmblidhen me një vijë të vetme. Etnografi Rrok Zojzi, në studimet e tij, është mbështetur edhe te tradita gojore për të përshkruar hapësirën labe përmes tri urave. Ku mbaron Labëria fillon Çamëria…Këto përcaktime na kujtojnë se Labëria është një hapësirë e pasur me kujtesë, zakone, këngë dhe identitet. Por Labëria nuk jeton vetëm në të kaluarën. Ajo jeton në njerëzit e saj, në punën, në krijimtarinë dhe në përpjekjet e tyre për të ruajtur vlerat e trashëguara. Jeton në fjalën e mençur të të moshuarit, në këngën e të riut, në sofrën e shtruar për mikun dhe në mallin e atyre që, edhe kur largohen, e mbajnë vendlindjen me vete. E dua Labërinë edhe për ata që e kanë bërë të njohur përtej kufijve të saj. Për poetët, shkrimtarët, studiuesit dhe intelektualët që kanë marrë prej saj frymëzim, gjuhë, kujtesë dhe karakter. Kur akademiku Rexhep Qosja është shprehur se “Labëria e ka lindur dhe rilindur Shqipërinë”, ai ka përcjellë një vlerësim të fuqishëm për vendin që kjo trevë ka zënë në historinë dhe në ndërgjegjen kombëtare.
Gazeta “Labëria”
E dua Labërinë edhe për lidhjen e saj me fjalën e shkruar, me gazetën që i ruan kujtesën dhe i përcjell zërin brez pas brezi. Gazeta “Labëria” është një përpjekje për ta mbajtur gjallë këtë lidhje mes së shkuarës dhe së tashmes, mes atyre që e kanë ndërtuar historinë dhe atyre që kanë përgjegjësinë ta njohin e ta trashëgojnë atë. Ismail Kadare e ka vlerësuar gazetën “Labëria” si një nga surprizat e këndshme të shtypit shqiptar, duke vënë në dukje frymën e saj larg agresivitetit që, sipas tij, karakterizonte një pjesë të shtypit. Ky vlerësim i jep rëndësi përpjekjes për të ndërtuar një gazetë që promovon kulturën, historinë dhe vlerat njerëzore të një treve të tërë. Edhe fjalët e Dritëro Agollit, të përcjella në këtë traditë vlerësimi për Labërinë, shprehin lidhjen e fortë mes formimit njerëzor, mësimit dhe vendit që të frymëzon. Sepse treva nuk është vetëm vendi ku lindim. Ajo është edhe shkolla e parë e karakterit, e gjuhës, e kujtesës dhe e dashurisë për njerëzit. E dua Labërinë për njerëzit e saj të thjeshtë, që nuk kërkojnë të bëjnë histori çdo ditë, por që me punën, ndershmërinë dhe mikpritjen e tyre mbajnë gjallë traditën. Për nënat që ruajnë këngët e vjetra, për pleqtë që tregojnë histori pranë oxhakut, për të rinjtë që kërkojnë ta njohin më mirë vendin e tyre dhe për ata që jetojnë larg, por që kthehen me mall në vendlindje.
E dua për krenarinë që nuk ka nevojë të bërtasë.
Për atë krenari që shfaqet në një këngë, në një histori të treguar me kujdes, në një flamur të valëvitur dhe në respektin për paraardhësit. E dua sepse Labëria më kujton se dashuria për vendin nuk është vetëm një ndjenjë, por edhe një detyrim: ta njohësh, ta respektosh dhe të punosh për ta bërë më të mirë. Dhe, mbi të gjitha, e dua Labërinë sepse ajo e ka dashur shumë Shqipërinë. Në ditët e vështira, në kohët e luftërave dhe të përpjekjeve për liri, në këngët e saj dhe në kujtesën e brezave, dashuria për atdheun ka qenë një fill që i ka lidhur njerëzit me njëri-tjetrin. Kjo dashuri është një nga arsyet pse Labëria zë një vend të veçantë në zemrën e shqiptarëve.
Me pak fjalë: Pse e dua Labërinë?
E dua për malet, për detin dhe për lumenjtë. E dua për polifoninë, atë mrekulli zërash që duket sikur vjen nga thellësitë e shekujve. E dua për historinë, për trimërinë, për mikpritjen dhe për krenarinë. E dua për njerëzit që e kanë nderuar dhe për ata që vazhdojnë ta mbajnë gjallë emrin e saj. E dua për fjalët e poetëve, për kujtesën e studiuesve dhe për këngët që nuk plaken. Por, mbi të gjitha, e dua sepse në Labëri gjej një pjesë të shpirtit shqiptar. Gjej një vend që nuk e ka harruar të kaluarën, që e ruan traditën si një pasuri të çmuar dhe që vazhdon ta shohë të ardhmen me krenari. Labëria është dashuri për vendlindjen, por edhe dashuri për Shqipërinë. Është kujtesë, këngë, histori dhe amanet. Është një zë që vjen nga malet dhe përhapet në të gjithë atdheun. Dhe sa herë që dëgjoj një këngë labe, sa herë që shoh malet e saj apo kujtoj historinë e njerëzve të saj, e kuptoj edhe më mirë pse e dua. E dua Labërinë, sepse ajo nuk është vetëm vendi që dua. Është një nga arsyet pse e dua më shumë se çdo gjë Shqipërinë.
Radio Kosova e Lirë Radio-Kosova e Lirë, Radio e luftës çlirimtare, paqes dhe bashkimit kombëtar, Zëri i lirisë, besnikja e pavarësisë dhe e bashkimit të shqiptarëve.
