Jakup Krasniqi: Më problemet aktuale që ka Kosova duhet të shqyrtohet edhe opsioni i zgjedhjeve të parakoshme

Jakup Krasniqi: Ngatërrimi i së djeshmes së lavdishme me të sotmen e turpshme

 Dje në Koha.net lexova: “Një ish-udhëheqës i UÇK-së i merr 100 mijë euro qira në vit nga Posta dhe Telekomi i Kosovës. E një shef partie politike pak kohë pasi u ngjit në majë të shtetit punësoi djemtë dhe rejat në këtë ndërmarrje. Nuk mbeti mbrapa komandantit – edhe ai e trashi buxhetin familjar për afro 80 mijë euro në vit. Këto janë dy nga mijëra familje ‘patriotësh’ e ‘liderësh’ lufte e paqeje që i kanë ‘hipur’ PTK-së, ashtu si ndërmarrjeve tjera, ashtu si edhe shtetit. Dhe janë të njëjtit, që në çdo paraqitje publike e quajnë UÇK-në të lavdishme e Ibrahim Rugovën president historik.” Ndonëse gjithçka që po ndodh, si në rastin e parë ashtu dhe në rastin e dytë, ka emra dhe mbiemra të përveçëm, pse duhet të implikohet UÇK-ja dhe i ndjeri Ibrahim Rugova, unë nuk e kam të qartë. Kur dihet se as UÇK-ja e as i ndjeri Rugova, ka vite që nuk janë në mesin tonë dhe nuk mund të mbrohen prej akuzave të tilla. Natyrisht, askush nuk duhet ta heshtë keqqeverisjen në përgjithësi e as me pasurinë kombëtare e publike në veçanti, por, goditja duhet të jetë në adresë të duhur.

Pra,shkas për të shkruar këtë shkrim janë shkrimet e kohëpaskohshme në mediet tona të shkruara dhe elektronike, në të cilat shumë shëmti të kohës sonë lidhen me vitet e lavdishme të kombit, siç ishin vitet e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës apo me ndonjë emër që ka pasur një vdekje të natyrshme.As Ushtria Çlirimtare e Kosovës dhe as vdekatari i natyrshëm, sido që të kenë qenë ajo apo ai, përgjegjësia e secilit njeri sot duhet të adresohet në emra të përveçëm, në të bëma të përveçme e akëcilit individ.

Pse veprat e liga të njerëzve të sotëm duhet te lidhen me të djeshmen e një organizimi e individi? Ka një varg arsyesh që emrat e përveçme të së sotmes, që kanë identitetin e tyre, veprën e tyre, qoftë të mirë apo të ligë, të mos identifikohen me idealet e një brezi e të një kohe që ka prodhuar nder e lavdi për kombin. E cila lavdi ka krijuar hapësira të reja për çdonjërin nga ne, sido që e sheh atë kohë, pa marrë parasysh akëcili kush ishte e çka bëri dje. Madje, as e turpshmja e djeshme e ndonjë individi apo e familjarëve të tyre nuk mund të jetë pikë reference e njerëzve, të atyre individëve  që kanë individualitetin e tyre, të bëmat e tyre, pasi secili nga ata e ka emrin dhe mbiemrin, ka personalitetin e vet, ka individualitetin e tij, qoftë për të mirë apo për të keq. Populli e ka një fjalë e cila ka shumë kuptim: “Secili ka lidhet për brirët të vet, e secili njeri për gjuhën e vet.”

Jo vetëm kaq, tradita jonë zakonore e ka një thënie më shumë se emblematike, e cila thotë: “Prej Skënderit beteri dhe prej beterit Skënderi.” E populli ynë e kishte të qartë se prej të mirit mund të dalë i keqi dhe prej të keqit mund të dalë i miri. Jo vetëm kaq, por askujt nuk mund t’i mohohet e drejta për të ndryshuar apo për t’u transformuar, qoftë për të mirë apo për të keq. Transformimin për të keq, fatkeqësisht e kemi parë jo pak herë në histori, madje jo vetëm të popullit tonë dhe jo vetëm në kohë moderne. Është për të ardhur keq, se shumë pjesëtarë të djeshëm të Luftës Çlirimtare kanë pësuar një transformim të turpshëm! Por kjo nuk ia jep askujt të drejtën përmes atyre individëve që kanë emër e mbiemër të keq pas luftës, të përbaltet e lavdishmja UÇK. Madje, as emrat e mirë të se djeshmes, edhe kur janë në vijë familjare, nuk mund t’i mbulojnë prapështitë e të gjallëve (prindërve, vëllezërve apo fëmijëve). Kur të njëjtit edhe mund të janë të organizuar në formacione përkatëse politike të kohës.

Sigurisht që nuk do të merresha me këtë çështje, sikur autori i shkrimit të fliste me emër e mbiemër për ish-komandantin që përfiton 100.000 euro nga qiraja që merr nga PTK-ja apo trashëgimtarin politik të pacifistit që përfiton 80.000 euro, nga punësimi i familjarëve. Kombinim goxha fatal, i cili nuk jep shpresë për ndryshim! Që të dytë, i pari dhe i dyti kanë emra e mbiemra dhe nuk janë të vetmit të veshur me shëmtinë e kohës, por, pse implikohet UÇK-ja, e cila e ka kryer misionin e saj – Çlirimin e Kosovës, nëse nuk ke qëndrim armiqësor ndaj saj?! Mbase dikush edhe mund të ketë nostalgji për vitet e tetëdhjeta e të nëntëdhjeta të shekullit të kaluar?!

Personalisht do ta konsideroja ketë vend dhe ketë popull fatlum sikur vetëm ish drejtuesit e UÇK-së dhe krerët e sotëm të partive politike e të institucioneve të shtetit të ishin batakçi, të ligj, të padijshëm e të pandershëm! Ditët e mira do të na vinin shpejtë, sikur segmentet e tjera të shoqërisë të ishin OK!

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …