Labinot Dervishaj

Labinot Dervishaj: Pas 20 vitesh injorimi nga MASHT dhe DKA-të, psikologët duhet të angazhohen këtë vit ose kurrë!

Që nga pas lufta dhe fillimi i themelimit dhe konsolidimit të institucioneve në Kosovë sistemi i arsimit ka qenë në fokus të eksperimenteve, të aplikimit të qasjeve nga me të ndryshme kurrikulare të thirrura kinse në reforma progresive. Në fakt këto lëvizje e transformime nuk kanë prodhuar rezultate pozitive por përkundrazi është shënuar regres i madh që mund të konkludohet si dështim kombëtar në procesin më të rëndësishëm të një vendi siç është arsimi dhe edukimi i brezave. Këto dështime për çdo vit shihen në testin e arritshmërisë por edhe në maturën shtetërore.

Sistemi i arsimit është i zhytur thellë në probleme akoma më të mëdha. Ndonëse është decentralizuar si sistem  dhe kompetencë e komunave punësimet në shkolla bëhen pa kritere të mirëfillta të vlerësimit të kandidatëve dhe pa merita por duke u vlerësuar vetëm si  militantë politikë e njerëz të afërt të politikës dhe që janë në lidhje farefisnore. Prandaj sot në shkollat tona kemi mësimdhënës të paaftët për ta bërë punën profesionale, dembel por edhe pa atribute të etikës profesionale por edhe prej atyre që shkaktojnë dhunë fizike e psikologjike ndaj nxënësve në shkolla.

Më që jemi në prag të fillimit të vitit të ri shkollor ndonëse jo në kohën e zakonshme por me dy javë vonesë me arsyetimin se “nuk janë bërë përgatitjet” e nevojshme. Disi kjo nuk ka tingëlluar fortë si e justifikueshme që kanë qenë gati 3 muaj pushim vjetor në të cilin ka qenë e mundur të bëhen shumë gjera. Por MASHT është shndërruar në satelit të SBASHK-ut. Kjo e fundit bëhet e gjallë vetëm për kërkesa subjektive dhe materiale dhe kurrë njëherë nuk i dëgjohet zëri për cilësinë dhe suksesin në mësim të nxënësve.

Më gjithë paralajmërimin e fillimit të vitit shkollor, vit ky i cili është i jashtëzakonshëm për shkak edhe të pandemisë globale të koronavirusit. Nga prodhimi i analfabeteve funksional dhe dështimeve të një pas njëshme këtë vit shkollat tona mund të shndërrohen lehtësisht dhe nga pakujdesia në epiqendra të përhapjes së virusit korona. Prandaj ky moment është thirrja e fundit është alarmi i fundit për Qeverinë e Kosovës dhe për Ministrinë e Arsimit dhe DKA-të që të reflektojë urgjentisht dhe të inkuadrojë sa më parë psikologët shkollorë në institucionet arsimore duke qenë së shumica absolute e shkollave në Kosovë vazhdojnë të jenë pa psikolog.

Jo pse veç se duhet të punësohen këta profesionit por kontributi që mund ta japin ata brenda shkollës është tepër i madh e aq me tepër në funksion dhe promovim të ruajtjes së shëndetit fizik dhe mendor. Psikologët mund të kontribuojnë në përgatitjen dhe mbështetjen e mësimdhënësve që ata ta menaxhojnë më sukses punën në klasë në rrethana normale dhe në kohë pandemie.

Psikologët më lehtë do t’i identifikojnë nevojat dhe problemet specifike të fëmijëve por edhe do të vlerësojnë mënyrën se si të vazhdohet tutje duke i ofruar atyre alternativa dhe zgjedhjen e duhur. Psikologët do të kontribuojnë në hartimin dhe modifikimin e politikave nacionale që hyjnë në funksion të përmirësimit të gjendjes në arsim por dhe realizimin e këtij procesi në kohën kur pandemia më ritëm të shpejtuar por e kërcënon jo vetëm Kosovën por gjithë botën. Psikologët mund të ndikojnë në krijimin e klimës pozitive në shkollë, duke i inkurajuar mësimdhënësit që të punojnë me zell, të fuqizojnë bashkëpunimin me prindër, më të cilët shkëmbejnë informata të rëndësishme në lidhje më fëmijët në funksion ruajtjes së shëndetit.

Psikologët duhet të jenë në krye të taks forcës në mirë menaxhimin e klasave mësimore, udhëzues dhe vlerësues të zbatimit të udhëzimeve dhe rekomandimeve anti-COVID në shkolla.  Kush më mirë së psikologët mund ta promovojë distancimin shoqëror (një term i zbatuar për veprime të caktuara që ndërmerren për të ngadalësuar përhapjen e një sëmundjes ngjitëse të korona virusit, duke përfshirë rekomandimin për kufizimin e grupeve të mëdha të nxënësve që vijnë së bashku).

Të gjitha këto rekomandime dhe kufizime të kontaktit por edhe të mbajtjes së maskës duhet të aplikohen dhe zbatohen pa krijuar presion dhe panik tek fëmijët. Prandaj nëse tash e 20 vite roli i psikologut shkollor është injoruar, anashkaluar dhe përbuzur institucionalisht tani është momenti që ata të angazhohen jo pse ata kanë nevojë të punësohen por se platforma komëbtare e nisur për zbatimin e procesit mësimor në këtë vit të jashtëzakonshëm është e pamundur të këtë rezultate pozitive pa inkuadrimin edhe të psikologëve shkollor.

Prandaj, ne duhet të përcaktojmë pasojat e menjëhershme dhe afatgjata të COVID‐19 në rezultatet e shëndetit mendor në popullatë përgjithësisht, por edhe në grupe të prekshme, mbrojtëse dhe vet-izoluese pa i anashkaluar edhe nxënësit në shkolla. Ne urgjentisht duhet të kuptojmë se si bashkëveprojnë të gjithë këta faktorë dhe nëse këto pasoja do të kërkojnë ndërhyrje dhe mbështetje psikologjike që aktualisht nuk është në dispozicion.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …