Selatin Novosella: Adem Demaçi do të jetojë në kujtesën tonë derisa të jetojë Kosova

Selatin Novosella: Adem Demaçi do të jetojë në kujtesën tonë derisa të jetojë Kosova

(Fjalë e mbajtur me rastin e varrimit të Bacës Adem Demaçi në Varrezat e Dëshmorëve në Prishtinë, më 27 korrik 2018)

Baca Adem, më ka ra hise e vështirë që unë të ndahem i fundit nga ti.

Dhimbja jonë e pakufi, Bacë, sot ka emrin e nënës Nazife, e cila të porositi të mos kujdeseshe për të, sepse ajo një ditë do të vdesë, por të veprosh për nënë Shqipërinë, e cila s’vdes kurrë.

Dhembja jonë e madhe, Bacë, sot ka emrin e motrës Ajshe, e cila, siç thotë kënga për motrën e Gjergj Elez Alisë, që për nëntë vjet po ia shëronte plagët vëllait, kurse motra Ajshe për 28 vjet qëndroi para dyerve të burgjeve të pushtuesit të shqiptarëve të të shihte prapa shtatë drynave.

Dhembja jonë e përhershme, Bacë, sot, ka emrin e gruas Xhemalije, e cila për 28 vjet të priti duke i kaluar vitet më të mira të jetës pa ty, duke i rritur, edukuar dhe shkolluar dy fëmijët tuaj të mrekullueshëm.

Dhembja jonë e thellë, Bacë, sot ka emrin e fëmijëve tu, Abetares dhe Shqiptarit, të cilët u rritën me mallin për babanë, duke u takuar me ty herë pas 10 vjetëve, herë pas 15 vjetëve të vuajtjeve tua në burgjet e Jugosllavisë.

Dhimbja jonë, Bacë, sot ka emrin e Prishtinës, ku ti linde më 26 shkurt 1936 dhe ndërrove jetë më 26 korrik 2018, ku është emërtuar një shesh me emrin tënd, i cili do të jetë pjesë e identitetit të kryeqendrës së Republikës së Kosovës.

Dhembja jonë, Bacë, sot ka emrin e Kosovës për lirinë e së cilës flijove rininë, shëndetin, familjen dhe dhuntinë tënde krijuese.

Dhemba e sotme, Bacë, ka emrin e atdheut tonë të shtrenjtë, Shqipërisë, të cilën, me gojën tënde të artë, gjithnjë e quaje nana Shqipni.

Bacë, sot, kur po ndahemi nga ti e pyesim veten të gjithë:

– Po të mos kishim ty, kush do të na tregonte kur duhej të niseshim në rrugën e lirisë?

– Po të mos kishim ty, kush do të na mësonte, në udhëkryqet e historisë, se nga të ecnim më tutje?

– Po të mos kishim ty, kush do të na hapte shtigjet e mbyllua në rrugën me shumë pengesa?

– Po të mos kishim ty, kush do të na jepte shembullin se si të silleshim gjatë hetimeve në UDB-së serbojugosllave?

– Po të mos ishe ti, kush do të frymëzonte që, para gjyqeve të pushtuesit, t’i mbronim të drejtat tona të munguara?

Baca ynë i shtrenjtë:

– Ti asnjëherë nuk u ankove.

– Asnjëherë nuk u ndale.

– Asnjëherë nuk heshte.

– Asnjëherë nuk pushove.

– Asnjëherë nuk i ekspozove plagët tua.

– Asnjëherë nuk kërkove të bëhemi dëshmitarë të atyre plagëve.

Baca Adem, sot kur po ndahemi nga ti për të fundit herë, të vetmin ngushëllim e kemi se jetuan në epokën tënde.

Baca Adem, duke ta dhënë lamtumirën e fundit, të gjithë së bashku, ta themi një fjalë nga thellësia e zemrës, e mendjes dhe e shpirtit: faleminderit, Bacë!

Duke u përshëndetur me ty, Bacë, ne shokët tu, bashkëveprimtarët tu, bashkëmendimtarët tu, bashkëvuajtësit tu, bashkudhëtarët tu, e ndiejmë veten se ishim njerëz me shumë fat që ishim me ty dhe pranë teje, në ditë të vështira në rrugën e lirisë dhe bashkimit kombëtar.

Bacë, me zemra të thyera dhe të plagosura, të gjithë së bashku, me një zë, të themi: lavdi jetës dhe veprës tënde dhe lamtumirë!

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …