RKL: Dhjetë vjet pavarësi në rrugëtimin një hap para dy hapa prapa

RKL: Vetëm trimat e pas luftës ishin dhe mbeten, “trima” të vërtetë

Trimat e pas luftës tani iu kanë qepur pushtetit, institucioneve dhe krejt trimërinë e tyre po e shpërfaqin duke kritikuar krerët e luftës që ndodhen në Hagë, madje edhe duke i poshtëruar me fjalët  se “ata janë jo krenaria por  turpi i Kosovës”, sikur thotë Behlul Beqaj, sikur thotë, Veton Surroi, sikur thonë shumë nga ministrat e deputetët e zyrtarët e sotëm të Qeverisë dhe të Kuvendit të Kosovës.

Ndërrojnë kohët, ndërrojnë edhe zakonet.

Trimat, u bënë qyqarë e mjeranë,  mjeranët e qyqarët e kohës së luftës, u bënë trima e trimëresha, pas luftës,

Andaj, rrofshin trimat e pas luftës, trimat që e bënë Republikën e Tretë, të tretën të vërtetën!?

Mendje-çjerrët, shqip folës e shqip-shkronjës, as kanë hequr as heqin në kandar, sado të çirren nëpër debate, sado të tregohen trima, edhe pse gjatë luftës kishin ikur nga Kosova dhe disa syresh “ishin fshehur nën fustanet e gjatë të nuseve të tyre”, për të mos u vënë re nga ushtarët dhe milicët e Milosheviqit…

Me trima të tillë jemi mësuar tashmë…

Disave prej trimoshëve të sotëm  me nam,  serbët u kishin dhunuar gratë ndër sy, gjatë “kalvarit” për të ikur nga Kosova dhe për të u vendosur në Shqipëri, Maqedoni e prej  andej kudo nëpër botën e lirë e demokratike, e cila i priti duar e zemër hapur.

Të poshtëruar para syve të tyre  deri në pakufi, të zhburrëruar nëse kanë pasur pak  burrëri, për poshtërimin e dhunimin që u kanë bërë serbët, disave prej tyre gjatë ikjes nga Kosova, për të gjitha zezonat që kishin përjetuar familjet e pafat të  tyre, ata nuk e kanë fajësuar as e fajësojnë Serbinë e Millosheviqit, por fajësojnë luftëtarët e lirisë, të cilët sipas tyre, ishin bërë shkaku i luftës dhe i vuajtjeve të të gjithëve, madje edhe i serbëve, “që ishin munduar aq shumë të na vrasin e të na degdisin nëpër botë”.

Duke qenë të panjerëzishëm, burracakë, hipokritë e perversë, përnjëherë pas çlirimit të Kosovës, kur  filluan të kthehen në shtëpitë e tyre,  ishin trimëruar deri në çartje, thjesht ishin bërë trima të çartur dhe iu kishin vërsulur pronave të serbëve të ikur, veshur me uniformat që i kishin blerë në Shkup, në Kukës, e gjithandej gjatë kthimit në Kosovën e çliruar nga UÇK-ja dhe NATO-ja.

 Madje disa syresh nuk flisnin fare se si serbët ua kishin dhunuar para syve, gratë, bijat  e nuset, por për dhunimet e tilla ata akuzonin luftëtarët e UÇK-së,  që kishin ikur nëpër male dhe serbëve ua kishin lënë gratë nëpër shtëpitë e tyre, ku edhe ishin dhunuar. ( Për hir të familjeve të tyre të poshtëruara, tash për tash nuk do të flasim me emra).

 

Në këtë mënyrë, turpin që kanë përjetuar rrugës duke ikur nga Kosova, kur serbët u kishin dhunuar gratë, nuset e bijat në prani të tyre, mundohen t’ ua lënë luftëtarëve të UÇK-së, të cilët kishin rënë në mbrojtje  të popullatës,  duke derdhur gjakun e tyre të pastër çlirimtar. Asnjë grua e asnjë luftëtari të lirisë gjatë luftës nuk është dhunuar nga serbët, sepse janë  qindra vende në Kosovë, ku gjatë luftës nuk kishte shkelur asnjë këmbë e gjallë serbi.  Fakti që serbët kanë vrarë gra e fëmijë nga distanca apo duke luftuar fyt për fyt, është një histori tjetër e një të vërtete të pakontestueshme.

Disa prej trimave të çartur të pas luftës  u ka ikur moti “fiqiri”

Disa syresh, madje analistë të përkushtuar të Bota sot Koha Ditore, Insajder Kosova etj krejt mllefin, zemërimin dhe ndotësinë e tyre në gjenet e përziera, e derdhin kundër luftëtarëve të lirisë, sidomos kundër kreut të luftës, të arrestuar nga Gjykata Speciale.

Ata nuk kanë guxim ta pranojnë të vërtetën e dhunimeve që iu kishin bërë serbët, por të stresuar për jetë, të vrarë në ndërgjegjen e tyre, në mjerimin e burracakërinë e tyre, ata qesin shqelma kundër UÇK-së, duke e fajësuar se ajo e kishte filluar luftën, që nuk mund ta fitonte, se po të ishte për luftë, po t’ i kishte ftuar kryetari, Ibrahim Rugova, ata  të parët do të kishin ngjeshur armët. Mirëpo  Rugova, në vend se të pajtohej me luftën e qëndresën, shkoi në Beograd te Milosheviqi dhe madje kërkoi edhe ndërprerjen e bombardimeve të NATO-s kundër Serbisë. Pas këtij akti durimtar të Rugovës, xhemati i tij  për ta shpëtuar veten dhe familjen, ndoqi rrugën e prijësit,  shumica syresh duke ikur nga frika, ndërsa një pjesë prej tyre, për të shpëtuar nga rreziku i mundshëm dhe i paralajmëruar.

Disa, prej atyre që e mendonin veten se Kosovës i duheshin të gjallë pas luftës, për shkak të vlerave, dijes dhe mendimeve superiore që kishin dhe kanë për veten  e tyre,  ikën jo sepse nuk kishte vend për ta në radhët e UÇK-së, por nga frika se po të vriteshin, vaj halli për Kosovën e pas luftës. Kishte edhe ndonjë rast kur ndonjë “intelektual” ishte goditur me një cifël granate dhe ia kishte mbathur për  në Tiranë ku edhe e “kishte kryer luftën” për çlirimin e Kosovës.

Madje disa syresh, nuk i morën as  familjet me vete. Ata i lanë te kumbarët e pobratimët e tyre, të ata që kishin bashkëpunuar dhe bashkëpunonin me Serbinë. Në ato mese ata i kishin siguruar të vetët dhe kishin marrë rrugën tërë mundim për të shkuar, fillimisht në Maqedoni e pastaj në Tiranë ku i priste detyra dhe ku pak më vonë i kishin ndarë postet, ende pa u çliruar Kosova. Për të qenë të sigurt gjatë rrugëtimit deri në kufi kishin qenë të shoqëruar nga luftëtarët e UÇK-së.

Prej një burimi të besueshëm dhe tejet të sigurt dihet se gjatë një mbrëmjeje në Tiranë,  në maj të vitit 1999, kryetari i Qeverisë së Përkohshme, Hashim Thaçi,  i zemëruar i kishte qortuar se çka bënin gjithë ata njerëz në Tiranë, pse rrinin atje dhe nuk hynin në luftë. Po duke qenë se edhe vetë ishte me detyrë, në Tiranë, nuk ia kishte varur askush, edhe pse duhet pranuar  të vërtetën se Hashim Thaçi gjatë luftës me dhjetëra herë ka kaluar kufirin, duke qenë gjithnjë i rrezikuar, por jo vetëm ai, por edhe kuadro të tjerë të lartë të luftës, që ndërkohë  nga SHP i UÇK-së caktoheshin në poste e detyra të ndryshme, ashtu si e kërkonte nevoja dhe rrethanat e luftës.

Trimat e pas luftës tani iu kanë qepur pushtetit, institucioneve dhe krejt trimërinë e tyre po e shpërfaqin duke kritikuar krerët e luftës që ndodhen në Hagë, madje edhe duke i poshtëruar me fjalët  se “ata janë jo krenaria por  turpi i Kosovës”, sikur thotë Behlul Beqaj, sikur thotë, Veton Surroi, sikur thonë shumë nga ministrat e deputetët e zyrtarët e  sotëm të Qeverisë dhe të Kuvendit të Kosovës.

Ndërrojnë kohët, ndërrojnë edhe zakonet.

Trimat, u bënë qyqarë e mjeranë,  mjeranët e qyqarët e kohës së luftës, u bënë trima e trimëresha.

Andaj rrofshin trimat e pas luftës, trimat që e bënë Republikën e Tretë, të tretën të vërtetën!

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …