Mr. Lulzim A. Beqiri

Lulzim Beqiri: Stabiliteti politik çelës për zhvillim ekonomik

Zhvillimi ekonomik i Kosovës ka si parakusht stabilitetin politik, Republika e Kosovës e shpallur në vitin 2008 dhe e njohur me mbi 100 shtete, shteti ka nevojë për stabilitet politik për të thithur investime të reja të cilat janë faktorë shumë i rëndësishëm për të  rritur mirëqenien e qytetarëve, forcimin e ushtrisë, arsimit, shëndetësisë, infrastrukturës e sektorëve tjerë jetik që rrisin mirëqenien e qytetarëve në përgjithësi.

Kosova si “rast politik” (dhe vetëm politik) është ende shumë aktual në arenën ndërkombëtar. Kosova është ende e pranishme në mediat botërore. Pas shpalljes së pavarësisë së Kosovës, mediat ndërkombëtare janë duke e përcjellë betejën diplomatike (mes udhëheqjes kosovare dhe asaj serbe), ditëve të fundit si pasojë e ndërhyrjeve brutale në veri të vendit nga bandat kriminale serbe të dirigjuara nga despoti Vuçiq dhe të mbështetura nga Rusia përsëri Kosova është top temë e diskutimit në media ndërkombëtare me renome, Kosova është e pranishme në CNN, BBC, TRT, madje situata në Kosovë diskutohet nga liderët e ndryshëm botërorë, çka ka ndikuar tej mase në stabilitetin ekonomik dhe investimet e huaja direkte.

Kjo dërgon një imazh të jostabilitetit tek investitorët e huaj. Edhe pse deri më sot, Kosova është njohur me mbi 100 shtete, duke përfshirë 22 shtete anëtare të BE-së, megjithatë refuzimi i pjesës tjetër i vendeve anëtare për ta njohur Republikën e Kosovës po e pengon zhvillimin ekonomik dhe politik, Kosova ka bërë hapa të rëndësishëm të demokratizimit të saj, ka zhvilluar politika fiskale të rëndësishme për operimin e bizneseve dhe krijimin e kushteve për investime të reja, mirëpo ende situata politike konsiderohet të jetë pengës e zhvillimit të mirëfilltë ekonomik.

Republika e Kosovës po vazhdon të ballafaqohet me ndërhyrje politike nga ana e shtetit serb, në kundërshtim me çdo marrëveshje të arritur, ata ende ndajnë buxhet marramendës për të dështuar Kosovën në arenën ndërkombëtare, ende në kushtetutën e Serbisë Kosova figuron si pjesë e saj, madje për çdo ditë ky shtet fashist ndërhyn në punët e brendshme të Kosovës.

Partitë parlamentare duhet të fokusohen në stabilitet politik, aktualisht kemi përçarje të jashtëzakonshme në mes të pushtetit dhe opozitës, kjo vërehet në seancat plenare të kuvendit, fyerje,  sharje, e shpallin njeri – tjetrin tradhtar, patriot, bashkëpunëtor të Serbisë, çlirimtar të vendit  e gjera që janë duke dëmtuar imazhin e shtetit te investitorët e huaj.

Si ekonomist që e njoh situatën ekonomike  ju bëjë thirrje për ulje të tensioneve, bashkëpunim në interes të zhvillimit ekonomik, mund të kemi divergjenca në mes vete po jam i bindur se nuk ka parti politike në vend që mbron interesin e Serbisë, prandaj uleni tensionet, ndalni fyerjet mes veti, mos pengoni zhvillimin e vendit, votoni marrëveshjet ndërkombëtare, diskutoni e debatoni por kurrsesi mos e dëmtoni Kosovën.

Asnjë investitor nuk investon në një vend që nuk ka stabilitet politik, ne si shtet duhet ti rishikojmë interesat tona dhe të na bashkojë interesi i vendit,  për një zhvillim ekonomik, nëse ne si parti politike jemi të arsyeshëm ndërmjet veti së pari, pastaj kur është në pyetje zhvillimi i vendit duhet ti tejkalojmë interesat personale e partiake për vendin tonë.

Kosova ndodhet në një situatë të jashtëzakonshme politike e ekonomike, shteti kriminal serb po e koncentron tërë arsenalin politik e ekonomik për të paraqitur shtetin si të dështuar, madje përmes strukturave kriminale në Veri ata po e arrijnë qëllimin e tyre që vendi ynë të jetë në top televizionet botërore si vend i destabilizuar, edhe në Veri ka parti të ndryshme politike serbe, por kur është interesi i tyre ata po bashkohen, po i ecin rrugës për bojkot të institucioneve tona, atje tashme policia e vendit i ka prerë damarët e kontrabandës nga ana e krimineleve serb, për këtë arsye edhe nuk e dëshirojnë policin në veri.

Sot gjatë seancës së kuvendit nuk u dike se kush është armiku i Kosovës e kush është miku, një palë akuzonte qeverinë për tradhti, pala tjetër akuzonte opozitën për bashkëpunim me kriminelet në veri, e kjo shpije te imazhi tejet i keq i Kosovës në arenën ndërkombëtare.

Kosova nuk e meriton këtë degradim politik, e si rezultati i këtij degradimi politik po rrezikohet edhe zhvillimi ekonomik i vendit.

Duke qenë drejtpërdrejt i përfshirë në ekonomin e Kosovës, në shumicën e rasteve investitorët e huaj pyesin për ndasitë politike në vend, madje ata interesohen edhe për ndasitë rajonale, thjesht kërkojnë informata për problemin dhe politikat që i kanë partitë politike, pyesin për stabilitetin e furnizimit me energji elektrik, taksa, infrastrukturë e gjëra tjera që atakojnë investimin e tyre.

Thjesht situata politike në vend po del të jetë faktor i rëndësishëm i investimeve të huaja, prandaj është momenti i duhur t’i thërrasim mendjes duke dashtë në rend të parë vendin e pastaj interesat e partive politike.

Republika e Kosovës ka ndërmarrë hapa tejet të guximshëm të zhvillimit ekonomik, por nuk mjaftojnë, duhet bashkim politik për imazh të mirë te investitorët e huaj, duhet politika adekuate zhvillimore, duhet debat për infrastrukturë ligjore të duhur që i paraprin zhvillimit ekonomik.

Stabiliteti politik prodhon edhe zhvillim ekonomik, prandaj partitë politike duhet të punojmë së bashku për të arrit një marrëveshje me shtetin serb në mënyrë që njëherë e përgjithmonë ta largojmë ndikimin e Serbisë në shtetin tonë, kjo ndodh vetëm nëse jemi të bashkuar të fort dhe interes primar të kemi vendin tonë që ka dhënë shumë që sot të flasim e zhvillohemi lirisht.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …