Mr.Ali Hertica: Mbështetësit e partive populiste të informuar apo të keqinformuar në Kosovë

Shkencëtarët politikë kanë demonstruar vazhdimisht se votuesit e partive radikale populiste të krahut të majtë dhe të krahut të djathtë bëjnë zgjedhje të vetëdijshme: ata votojnë për këto parti kryesisht sepse pajtohen me qëndrimet që ato mbrojnë. Megjithatë, votuesit e partive populiste shpesh portretizohen si të keqinformuar dhe të ndjeshëm ndaj magjive të një udhëheqësi karizmatik. Kjo është për shkak jo pak të një interpretimi negativ të përhapur të konceptit të “populizmit”. Populizmi shpesh shoqërohet me oportunizëm politik (“të thuash atë që njerëzit duan të dëgjojnë”), naivitet (“zgjidhje të thjeshta për probleme komplekse”) dhe demagogji , ose ngatërrohet me koncepte të lidhura por thelbësisht të ndryshme, siç janë ksenofobia ose nacionalizmi.

Në ç’masë është i vërtetë stereotipi i votuesve populistë si të painformuar politikisht ose të gabuar, nëse ka ndonjë? Në kontekstin aktual të “lajmeve të rreme”, kjo pyetje është ndoshta më e rëndësishme se kurrë. A janë votuesit e partive populiste mbi mesataren të ndjeshëm ndaj informacionit mashtrues të përhapur nga politikanët dhe mediat (sociale)? Në hulumtimin tonë të botuar së fundmi, ne japim një përgjigje fillestare për këto pyetje.

Ne një përkufizim akademik të populizmit si një grup idesh që  bëjnë një dallim moral midis elitës “të korruptuar” dhe qytetarëve “të virtytshëm”. Partitë populiste janë, shkurt, parti që akuzojnë elitën (politike) për abuzim me pushtetin dhe injorim të vetëdijshëm ose të pavetëdijshëm të dëshirave të qytetarëve “të zakonshëm”. Ata janë kampionë të vetëshpallur të të ashtuquajturit “sovranitet popullor”,dallimin midis të anketuarve që treguan se kishin ndërmend të votonin për një parti populiste (të majtë ose të djathtë) në zgjedhjet e ardhshme, atyre që deklaruan se do të votonin për një parti jo-populiste dhe atyre që nuk kishin ndërmend të votonin.

Qëllimi ynë kryesor ishte të hetonim nëse ekziston një lidhje midis sjelljes së votimit (zgjedhje populiste ,,zgjedhje jo populiste ,, qëndrim në shtëpi) dhe njohurive politike (‘informacion’), si dhe ‘dezinformimit’ politik. Në fund të fundit, njohuria nuk është thjesht çështje e të diturit të diçkaje; saktësia e informacionit luan gjithashtu një rol.Duke pasur parasysh këtë, ne vlerësuam njohuritë politike të individëve duke përdorur tre pyetje me zgjedhje të shumëfishta të identifikonin një politikan të përgjigjeshem . Prandaj, është një variabël “dezinformim politik Çfarë doli në pah kur lidhëm nivelin e informacionit (të saktë) me sjelljen e planifikuar të votimit? Mbështetësit e partive populiste, në përgjithësi, nuk janë dukshëm më pak të informuar se mbështetësit e partive të tjera. Ekziston vetëm një ndryshim i qartë midis votuesve dhe jo-votuesve: këta të fundit, mesatarisht, kanë më pak njohuri sesa qytetarët më aktivë politikisht. Me fjalë të tjera, gjetëm një korrelacion pozitiv midis zotërimit të njohurive të sakta politike dhe qëllimit për të mbështetur një parti politike, pavarësisht nëse është populiste apo jo.Siç është demonstruar më parë, votuesit populistë karakterizohen gjithashtu nga një shkallë e lartë interesi politik (krahasuar me jo-votuesit) dhe qëndrime të forta populiste: ata supozohet se ndajnë një neveri ndaj elitës politike dhe besojnë se politikanët duhet të ndjekin “vullnetin e popullit”. Së bashku, këto gjetje tregojnë se një votë për një parti populiste nuk duhet të shihet automatikisht si një “votë proteste” e painformuar ose një shenjë e injorancës politike. Përkundrazi, shpesh është një shprehje e vetëdijshme e pakënaqësisë me funksionimin e demokracisë përfaqësuese. Me fjalë të tjera: elektorati i partive populiste përbëhet të paktën pjesërisht nga qytetarë të vetëdijshëm politikisht, të informuar dhe të interesuar.

Lidhur me dezinformimin politik, ne gjetëm një ndryshim midis mbështetësve të partive populiste dhe jo-populiste, por vetëm kur dalluam mbështetësit e partive populiste radikale të djathta nga pjesa tjetër. Individët në këtë kategori të fundit, mesatarisht, karakterizoheshin nga një shkallë më e lartë e dezinformimit politik krahasuar me të gjithë të anketuarit e tjerë: ata kishin më shumë gjasa të jepnin përgjigje të pasakta në pyetjet e njohurive politike (në vend që të pranonin se nuk e dinin përgjigjen). Kjo duket se përputhet me studimet e mëparshme që lidhin ideologjinë populiste të së djathtës radikale me përfaqësime të shtrembëruara të realitetit, siç janë teoritë e konspiracionit. Sipas përkufizimit, këto të fundit shpesh bazohen në informacion të pasaktë.Çfarë mund të konkludojmë nga ky zbulim i fundit? Rezultatet tregojnë me siguri se partitë populiste të krahut të majtë dhe të djathtë (dhe votuesit e tyre) nuk mund të grupohen së bashku. Ekzistojnë dallime të konsiderueshme ideologjike midis partive populiste të krahut të majtë (të cilat përqendrohen kryesisht në çështjet socio-ekonomike) dhe partive populiste të krahut të djathtë (të cilat karakterizohen kryesisht nga konservatorizmi i tyre kulturor dhe shpesh pozicionet ksenofobike). Populizmi është një emërues i përbashkët i rëndësishëm, gjithashtu si një “qëndrim” midis votuesve të partive të ndryshme populiste. Megjithatë, është e qartë se ka dallime të konsiderueshme midis pikëpamjeve dhe karakteristikave të përgjithshme të votuesve populistë të krahut të majtë dhe të krahut të djathtë. A tregojnë rezultatet tona se votuesit populistë radikalë të krahut të djathtë janë veçanërisht të ndjeshëm ndaj teorive të konspiracionit dhe “lajmeve të rreme” Fatkeqësisht, hulumtimi ynë nuk ofron një përgjigje të drejtpërdrejtë për këtë pyetje urgjente. Shpresojmë që studimet pasuese të mund të kryejnë hulumtime më të synuara mbi marrëdhënien midis informacionit mashtrues të shpërndarë qëllimisht dhe sjelljes së votimit.