Sadri Azem Latifaj  26 prill 1964 – 25 prill 1999

Në historinë e lavdishme të popullit shqiptar, emra si Sadri Azem Latifaj nuk janë thjesht kujtime,  ata janë gurë themeli mbi të cilët u ndërtua liria. Ai nuk ishte vetëm një djalë i një familjeje të thjeshtë nga Prejlepi i Deçanit, por një shpirt i lindur për të mos u përkulur, një zemër që rrihte vetëm për drejtësi dhe një ideal që nuk njihte frikë.

Sadri Azem Latifaj u lind me 26 prill 1964 në Preljep, në një familje të ndershme dhe atdhetare, nga prindërit Zade dhe Azem Latifaj, të cilët, përmes sakrificës dhe dashurisë, rritën shtatë fëmijë. Në atë vatër shqiptarie, ku fjala “atdhe” kishte peshë të shenjtë, Sadriu u rrit me frymën e krenarisë dhe përgjegjësisë. Ai nuk ishte thjesht një fëmijë,  ishte një premtim i heshtur se një ditë do t’i dilte zot vendit të tij.

Që në bankat e shkollës fillore në Prejlep, e deri në Gjimnazin “Vëllezërit Frashëri” në Deçan, Sadriu dallohej jo vetëm për zgjuarsinë, por për karakterin e tij të pathyeshëm. Ai nuk pranonte padrejtësinë, nuk heshtte përballë shtypjes dhe nuk përkulej para asnjë force që cenonte dinjitetin njerëzor. Shpeshherë, qëndrimi i tij i drejtë e vendoste përballë vështirësive, por Sadriu ishte nga ata njerëz që më parë thyhen sesa përkulen.

Koha e shërbimit ushtarak në Pançevë ishte një provë e rëndë për të. Në një ambient armiqësor, ku urrejtja ndaj shqiptarëve ishte e hapur dhe e egër, jeta e tij u vu në shënjestër. Kur disa ushtarë serbë planifikuan eliminimin e tij, Sadriu nuk zgjodhi të dorëzohej, ai reagoi, mbrojti jetën e tij dhe dinjitetin e tij. Për këtë akt vetëmbrojtjeje, ai u dënua me burg. Katër muaj në qelitë e Batajnicës nuk e thyen shpirtin e tij; përkundrazi, e farkëtuan më fort. Ai doli prej andej më i vendosur, më i qartë dhe më i gatshëm për sakrificën që e priste. Pas kthimit, Sadriu u përpoq të ndërtonte një jetë normale. U regjistrua në Shkollën e Lartë në Gjakovë, duke synuar dijen dhe zhvillimin personal. Por historia kishte plane të tjera për të. Demonstratat studentore shpërthyen si një klithmë e madhe për liri dhe barazi. Dhe Sadriu, si gjithmonë, nuk qëndroi në heshtje, ai u bë pjesë e tyre. Ai protestoi, ngriti zërin dhe kërkoi atë që i takonte popullit të tij: dinjitet dhe liri. Për këtë, u përjashtua nga shkolla.

Edhe në jetën e punës, padrejtësia e ndoqi. Filloi punë në Bashkësinë e Ujërave në Deçan, por as aty nuk mundi të qëndronte gjatë. Qëndrimi i tij i hapur kundër regjimit serb e bëri të padëshiruar. U largua nga puna, por jo nga ideali. Kur çdo derë tjetër u mbyll, ai e kuptoi se rruga e vetme që i kishte mbetur ishte ajo e pushkës.

Më 18 prill, Sadri Latifaj iu bashkua Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës në Gllogjan, aty ku liria po merrte formë përmes gjakut dhe sakrificës. Ai dha betimin e shenjtë: nuk do të largohej nga lufta pa e parë vendin e tij të lirë. Ishte një betim që nuk kishte kthim prapa.

Vetëm pak ditë më vonë, më 23 prill, së bashku me bashkëluftëtarët e tij, u nis drejt Shqipërisë për të siguruar armë, sepse liria nuk fitohet me fjalë, por me guxim dhe vendosmëri. Pas dy ditësh, gjatë kthimit, ranë në pritë te Podi i Gështenjave. Ishte një përballje e pabarabartë, një betejë ku numrat nuk ishin në anën e tyre, por zemra po.

Në atë përleshje të ashpër, me 25 prill 1999 Sadri Azem Latifaj ra heroikisht, së bashku me Haxhi Tolajn dhe Edmond Dabiqajn. Ata nuk u tërhoqën, nuk u dorëzuan, ranë duke luftuar, ashtu siç jetuan: me nder dhe krenari. Katër bashkëluftëtarë u zunë gjallë, por sakrifica e tyre nuk shkoi kot. Edhe armiku e ndjeu goditjen shtatë policë serbë mbetën të vrarë në atë përballje.

Varrimi i Sadriut në vendlindje ishte një akt dhimbjeje dhe krenarie njëkohësisht. Nën qiellin e rënduar nga lotët, populli e përcolli birin e tij me nderimet më të larta. Edhe në atë moment të shenjtë, forcat serbe tentuan të përdhosnin gjithçka, tentuan të rrëmbenin trupat e dëshmorëve. Por populli nuk lejoi. Në përleshje të ashpra, u mbrojt nderi i tyre, dhe në fund, dëshmorët mbetën aty ku e kishin vendin, në tokën për të cilën dhanë jetën.

Pranë vendit të rënies së tij, u ngrit një përmendore, jo thjesht si një gur kujtese, por si një dëshmi e përjetshme se liria ka emra dhe fytyra.

Pas rënies së Sadriut, familja Latifaj u përball me një tmerr të ri. Më 22 nëntor, shtëpia e tyre u kthye në një skenë dhune. Forcat serbe ushtruan represion çnjerëzor: rrahje brutale, arrestime, kërcënime. Motrat e tij, vëllai, babai,  të gjithë u goditën nga dora e shtetit shtypës. Nëna e Sadriut, e cila mbante mbi supe dhimbjen më të madhe, humbjen e djalit,  nuk arriti t’i përballojë torturat. Ajo u shua si pasojë e dhunës, duke u bërë një tjetër viktimë e së njëjtës luftë.

Dhimbja e asaj familjeje nuk ishte vetëm e tyre,  ishte dhimbja e një kombi. Dhe megjithatë, ajo dhimbje nuk u kthye në dorëzim, por në qëndresë.

Sadri Azem Latifaj mbetet një simbol i gjallë i sakrificës sublime. Ai nuk jetoi gjatë, por jetoi me kuptim. Ai nuk kërkoi lavdi, por u bë lavdi. Ai nuk kërkoi përjetësi, por e fitoi atë.

Kontrolloni gjithashtu

Adnan Refik Loku (1.5.1978 – 24.3.1999)

Adnan Refik Loku (1.5.1978 – 24.3.1999)

Adnan Loku u lind më 1 maj 1978 në fshatin Lumbardh të Kaçanikut. Shkollën fillore …