Radio Kosova e Lirë Radio-Kosova e Lirë, Radio e luftës çlirimtare, paqes dhe bashkimit kombëtar, Zëri i lirisë, besnikja e pavarësisë dhe e bashkimit të shqiptarëve.
Tema të tjera...
Gjendja politike në Kosovë nuk mund të shpjegohet vetëm përmes përgjegjësisë së politikës vendore. Natyrisht, pjesën kryesore të përgjegjësisë duhet ta mbajnë vetë institucionet dhe partitë politike të Kosovës, për mënyrën se si e kanë ndërtuar dhe zhvilluar skenën politike. Por, njëkohësisht, do të ishte jorealiste të anashkalohej ndikimi i faktorit ndërkombëtar.
Në këtë kuadër, roli i Shteteve të Bashkuara të Amerikës është i veçantë. SHBA-ja është shtet mik dhe aleat strategjik i Kosovës. Kontributi amerikan në çlirimin e Kosovës, në ndërtimin e institucioneve dhe në konsolidimin ndërkombëtar të shtetit të Kosovës nuk mund dhe nuk duhet të harrohet. Kjo miqësi është një nga shtyllat më të rëndësishme të politikës së jashtme të Kosovës.
Por miqësia ndërmjet shteteve nuk do të thotë se interesat e tyre janë gjithmonë të njëjta. Edhe SHBA-ja, si çdo fuqi e madhe, e ndërton politikën e saj mbi interesat strategjike, të sigurisë dhe gjeopolitike. Prandaj, është krejt legjitime të shtrohet pyetja se deri ku shkon këshillimi i një aleati dhe ku fillon presioni mbi vendimmarrjen e një shteti.
Historia e Kosovës ka dëshmuar raste kur ndikimi amerikan ka qenë shumë i drejtpërdrejtë. Në vitin 2011, gjatë krizës presidenciale, SHBA-ja ushtroi presion të fuqishëm politik që ndikoi në zgjidhjen e krizës dhe në ardhjen e Atifete Jahjagës në Presidencë. Në rastin e Manastirit të Deçanit, për vite me radhë, zyrtarë amerikanë kanë kërkuar zbatimin e vendimit të Gjykatës Kushtetuese. Këto raste nuk e zbehin miqësinë me Amerikën, por tregojnë se faktori amerikan nuk ka qenë vetëm vëzhgues i zhvillimeve në Kosovë.
Prandaj, pyetja nuk duhet të jetë nëse Amerika është mike e Kosovës. Këtë e kemi të qartë. Pyetja më e rëndësishme është nëse Kosova ka ndërtuar një klasë politike që di të sillet si partner i një fuqie të madhe: të dëgjojë mikun, të bashkëpunojë me të, por njëkohësisht të dijë të mbrojë edhe interesin e vet shtetëror.
Një shtet i vogël nuk mund të përballet me fuqitë e mëdha në mënyrë naive. Por as nuk mund të ndërtojë sovranitet duke pritur vazhdimisht se çfarë do të thonë ambasadat, Brukseli apo Uashingtoni. Partneriteti i vërtetë kërkon edhe përgjegjësi, edhe dinjitet politik, edhe aftësi për të negociuar.
Këtu vjen edhe pyetja për lidershipin vendor.
Shpesh krijohet përshtypja se shumë prej figurave politike të sotme nuk e kanë atë autoritet politik dhe moral që do t’u mundësonte të përballeshin me presionin, qoftë vendor apo ndërkombëtar. Një pjesë e tyre janë të rënduar nga konfliktet politike, nga gabimet e së kaluarës, nga interesat partiake apo nga çështje që ua dobësojnë pozitën publike. Dhe një politikan që ndihet i dobët brenda vendit, natyrisht e ka më të vështirë të jetë i fortë përballë një aleati shumë më të fuqishëm.
Në këtë pikë, Ibrahim Rugova mbetet një shembull që meriton të analizohet. Ai ishte fuqimisht proamerikan dhe pro-perëndimor, por kjo nuk nënkuptonte se nuk kishte vizionin e tij për Kosovën. Ai dinte të ndërtonte marrëdhënie me ndërkombëtarët, por njëkohësisht kishte një objektiv të qartë politik. Pikërisht ky kombinim – miqësi me aleatët dhe qartësi për interesin kombëtar – është ajo që shpesh i mungon politikës së sotme.
Kosova nuk ka nevojë për politikanë që t’i shpallin luftë Amerikës, as për politikanë që i thonë “po” çdo kërkese të saj. Ka nevojë për politikanë që mund t’i thonë një miku të madh:
“E çmojmë mbështetjen tuaj, ju konsiderojmë aleatin tonë strategjik, por edhe ne kemi interesin tonë shtetëror dhe duam ta mbrojmë atë përmes dialogut, argumentit dhe diplomacisë.”
Kjo nuk është mosmirënjohje ndaj Amerikës. Përkundrazi, është mënyra më serioze për ta kuptuar një partneritet.
Në fund të fundit, problemi i Kosovës nuk është vetëm sa ndikojnë ndërkombëtarët mbi ne. Problemi është edhe sa të aftë jemi ne që, përballë këtij ndikimi, të kemi një qëndrim të qartë, institucione funksionale dhe figura politike me autoritet e guxim për ta mbrojtur interesin e Kosovës.
Miqësia me Amerikën duhet të ruhet. Aleanca me Perëndimin duhet të forcohet. Por krahas kësaj, duhet të forcohet edhe vetëbesimi institucional dhe politik i Kosovës. Sepse një aleat i fortë nuk kërkon një partner të nënshtruar. Kërkon një partner që e di çfarë dëshiron.
Autori është drejtor i “Shoqata e Intelektualëve të Pavarur”
