Radio Kosova e Lirë Radio-Kosova e Lirë, Radio e luftës çlirimtare, paqes dhe bashkimit kombëtar, Zëri i lirisë, besnikja e pavarësisë dhe e bashkimit të shqiptarëve.
Tema të tjera...
E ndiej si një obligim moral, por mbi të gjitha si një nevojë të shpirtit, të të shkruaj disa rreshta në këtë ditë të rëndë, kur dhimbja e luftës, e ndarjeve dhe e pritjes së gjatë është bërë edhe më e madhe. Ka disa kujtime që nuk zbehen kurrë, sado vite të kalojnë. Ka fytyra, zëra, rrugë, shtëpi e ditë të luftës që mbeten të gdhendura në kujtesë, sepse aty është një pjesë e jetës sonë, një pjesë e historisë së vendit për liri.
Ne u takuam në luftë, në Krojmir, në shtëpinë tonë, ku ishte vendosur Shtabi i UÇK-së. Ishte kohë e vështirë, kohë kur jeta varej nga një krismë pushke, nga një lajm i mirë a i keq, nga një rrugë e sigurt për të kaluar, nga një pikë uji dhe nga forca për ta përballuar edhe një ditë tjetër. Të kujtoj të rrethuar me katër fëmijët e tu, të gjithë të mitur asokohe. Të kujtoj me atë përgjegjësi të madhe mbi supe, me fëmijët pranë dhe me luftën përreth, në një kohë kur asnjë nënë nuk do të duhej të përballej me atë që ju përjetuat.
Të kujtoj duke shkuar te kroi për të marrë ujë, duke u munduar të kujdeseshe për fëmijët dhe për shtëpinë, ndërsa mbi ne rëndonte pasiguria e luftës. Të kujtoj në ato ditë e net të gjata, kur edhe një veprim i zakonshëm i jetës së përditshme bëhej i vështirë dhe i rrezikshëm.
Të kujtoj edhe në Grykën e Krojmirit, ku për muaj të tërë u bëmë ballë bashkë ofensivave. Aty, në grykë mali, në terrenin e ashpër të luftës, u mësuam me zhurmën e armëve, me ankthin e pritjes dhe me dhimbjen e lajmeve që vinin nga frontet e tjera. Nuk janë ditë që mund të harrohen lehtë. Ishin ditë kur secili prej nesh e kuptonte se liria kërkonte sakrificë dhe se ajo që po përjetohej nuk ishte vetëm një luftë e largët, por një realitet që na prekte drejtpërdrejt në çdo hap.
Por ajo që më ka mbetur thellë në kujtesë është zgjedhja jote. Ti nuk zgjodhe të largoheshe në Shqipëri apo në Perëndim, edhe pse e dije se lufta ishte e rrezikshme dhe se fëmijët e tu ishin të mitur. Zgjodhe të qëndroje me popullin. Zgjodhe të ndaje me të vuajtjet, frikën, pasigurinë dhe shpresën për liri. Nuk ishte një zgjedhje e lehtë. Ishte një vendim që kërkonte guxim, qëndrueshmëri dhe një ndjenjë të thellë përgjegjësie ndaj vendit.
Ti e dije se nëse familja jote do të largohej, mund të lëviznin edhe shumë familje të tjera. Prandaj qëndrove. Qëndrove për fëmijët e tu, për familjen, për njerëzit që ishin rreth teje, por edhe për atë bindje se liria nuk mund të kërkohej vetëm nga larg. Në atë kohë, familja Juaj u bë pjesë e asaj jete të rëndë që po përjetohej nga mijëra familje shqiptare të Kosovës.
Sot, kur i rikthehem atyre kujtimeve, e kuptoj edhe më thellë peshën e asaj që keni përjetuar. Sepse lufta nuk përfundon gjithmonë me heshtjen e armëve. Ajo vazhdon në kujtesën e nënave, në frikën e fëmijëve që u rritën para kohe, në netët pa gjumë, në mungesën e njerëzve të dashur dhe në ato pyetje që mbeten pa përgjigje për shumë vite.
Dhe mbi të gjitha, vazhdon në jetën e familjeve që u ndanë nga lufta, nga detyrat, nga burgjet dhe nga një histori që nuk u dha mundësinë të jetonin siç do të kishin dashur.
Teta Sevdije, kur mendoj për TY dhe për bacën Jakup, mendoj për një jetë bashkëshortore që lufta dhe vitet e burgimit e kanë copëtuar në shumë pjesë. Në vend që të ishit pranë njëri-tjetrit në ditët e zakonshme, në gëzimet familjare, në festat, në martesat, në lindjet e nipave e mbesave, , ju është dashur të përballeni me ndarje të pafundme. Ndoshta, në gjithë këto vite, më shumë keni qenë të ndarë sesa bashkë. Dhe kjo është një dhimbje që nuk mund të matet me fjalë.
Sa herë që në familje keni pasur një gëzim, një martesë, një lindje, një festë a një mbledhje, mungesa e bacës Jakup ka qenë aty. Gëzimet familjare, sado të bukura, kanë pasur gjithmonë një hije të rëndë mbi vete.
Gjashtë vjet burgim në Hagë. Gjashtë vjet larg shtëpisë, larg familjes, larg Kosovës. Gjashtë vjet që fëmijët e asaj kohe janë rritur, që nipat e mbesat kanë ardhur në jetë, që shumë ditë e net kanë kaluar pa praninë e Tij. Gjashtë vjet që një familje ka jetuar me pritjen, me shpresën, me ankthin dhe me dhimbjen e një ndarjeje të imponuar.
E sot, mbi gjithë këtë dhimbje, erdhi edhe lajmi i dënimit të bacës Jakup me 25 vjet burgim. Një lajm që për TY, për familjen dhe për të gjithë ata që e kanë njohur rrugëtimin e Tij, nuk është thjesht një vendim gjykate. Është një goditje e re mbi një jetë që tashmë ka kaluar nëpër shumë sprova. Është edhe një tjetër vit i marrë nga koha e një njeriu, nga koha e një bashkëshorti, e një babai, e një gjyshi, e një njeriu që ka dhënë pjesë të mëdha të jetës së tij për vendin.
Nuk mund ta imagjinoj se çfarë ke ndier sot, kur ke dëgjuar për dënimin e tij. Nuk mund ta di se sa herë të janë kthyer në mendje ditët e luftës, fëmijët e tu të vegjël, netët nëpër gryka malesh, ndarjet me bacën Jakup dhe gjithë ato vite që i ke kaluar duke pritur. Por e di se pas një lajmi të tillë, plagët e vjetra nuk mbeten të qeta. Ato hapen përsëri, sepse pas çdo vendimi të tillë qëndron një familje, që ka pritur, ka shpresuar dhe ka ëndërruar një kthim…
Baca Jakup nuk ishte vetëm një zë i luftës. Ai ishte një zë që na mbajti gjallë në ditët më të vështira. Ishte zëri që fliste për kombin, për atdheun, për lirinë dhe për të drejtën e popullit shqiptar të Kosovës për të jetuar i lirë. Ishte zëri që nuk pushoi së foluri e së shkruari, edhe atëherë kur rrethanat ishin të rënda, edhe atëherë kur fjala kërkonte guxim, edhe atëherë kur shpresa duhej të ruhej me çdo kusht.
Për shumë prej nesh, zëri i tij eshte pjesë e kujtesës së luftës. Eshte pjesë e atyre ditëve kur dëgjonim lajme, kur kërkonim një fjalë shprese, kur prisnim të dinim se çfarë po ndodhte në vendin tonë. Ai zë nuk ishte thjesht një zë që dëgjohej. Ai ishte një zë që na lidhte me luftën, me popullin dhe me idealin e lirisë.
Dhe sot, kur ai zë është i mbyllur pas mureve të burgut, dhimbja është edhe më e madhe. Sepse një njeri që ka folur e shkruar për kombin dhe atdheun, për shtetin dhe popullin, sot nuk është i lirë të jetë pranë familjes së tij. Një njeri që ka kaluar nëpër luftë, nëpër ndarje dhe nëpër vite të gjata paraburgimi, përballet edhe me një dënim të rëndë.
Teta Sevdije, në këto çaste nuk ka fjalë që mund ta lehtësojnë dhimbjen tënde. Nuk ka fjali që mund t’i kthejë gjashtë vitet e humbura, netët pa gjumë, festat pa bacën Jakup dhe gjithë ato çaste kur ke dashur ta kesh pranë. Nuk ka fjalë që mund t’ua kthejë fëmijëve tu, ditët e fëmijërisë që i kanë kaluar në luftë, as familjes kohën e humbur në pritje.
Por dua të të them se kujtesa jonë nuk i ka harruar ato ditë…
E di se sot fjala “durim” mund të duket e vogël përballë një dhimbjeje kaq të madhe. Sepse ti ke duruar shumë. Ke duruar luftën, ndarjet, pritjen, vitet e burgimit dhe mungesën e njeriut me të cilin ke ndarë jetën. Ke duruar edhe ato gëzime familjare që do të duhej t’i kishit përjetuar bashkë. Ke duruar një barrë që nuk do të duhej ta mbante asnjë familje.
Prandaj, sot, nuk dua të të them vetëm “bëhu e fortë”. Dua të të them se ke të drejtë të qash, të pikëllohesh, të ndiesh zemërim, të kujtosh dhe të mos e fshehësh dhimbjen. Ke të drejtë ta ndiesh mungesën e bacës Jakup në çdo cep të shtëpisë. Sepse ajo mungesë është reale, dhe sepse vitet që kanë kaluar nuk mund të zëvendësohen.
Të kujtoj sot me respekt të thellë, teta Sevdije. Të kujtoj si gruan që e përballoi luftën me katër fëmijë të mitur, si nënën, si bashkëshorten që ka kaluar vite të tëra në pritje dhe si një grua që ende mban mbi supe peshën e një historie të dhimbshme.
Uroj që një ditë të vijë ajo ditë që e ke pritur kaq gjatë. Dita kur dera të hapet dhe baca Jakup të kthehet në shtëpi. Dita kur familja të mblidhet pa frikën e një ndarjeje tjetër. Dita kur nipat e mbesat ta përqafojnë, kur të mund të uleni bashkë në sofrën familjare, kur gëzimet të mos kenë më një vend të zbrazët dhe kur koha e humbur të mos jetë më një plagë e hapur.
Deri atëherë, mbaje fort kujtesën e atyre që keni kaluar bashkë. Sepse ajo kujtesë është pjesë e jetës suaj dhe pjesë e historisë së Kosovës.
Zoti të dhëntë forcë në këto ditë të rënda. Zoti e ruajtë bacën Jakup dhe ua lehtësoftë barrën e kësaj sprove. E uroj me gjithë shpirt që pritja juaj të mos zgjasë edhe më shumë dhe që familja juaj të mund të mblidhet përsëri, jo vetëm në kujtime, por në jetën e përbashkët që ju është mohuar për kaq gjatë.
Me dhimbje, me respekt dhe me kujtimin e përbashkët të ditëve të luftës…. Arbana
