Radio Kosova e Lirë Radio-Kosova e Lirë, Radio e luftës çlirimtare, paqes dhe bashkimit kombëtar, Zëri i lirisë, besnikja e pavarësisë dhe e bashkimit të shqiptarëve.
Tema të tjera...
Vendimi i shkallës së parë i Dhomave të Specializuara në Hagë, me të cilin Hashim Thaçi u dënua me 25 vjet burgim, Kadri Veseli me 18, Rexhep Selimi me 13 dhe Jakup Krasniqi me 25 vjet, përbën një goditje të rëndë juridike, politike dhe morale për Kosovën. Katër ish-drejtuesit e UÇK-së u shpallën fajtorë për ndalim arbitrar, trajtim mizor, torturë dhe vrasje, ndërsa u liruan nga akuzat për krime kundër njerëzimit. Ky është vendim i shkallës së parë dhe mbrojtja ka të drejtë ankese; prandaj procesi juridik ende nuk ka marrë fund. Megjithatë, sot mund të thuhet se Kosova e humbi një betejë të madhe – jo luftën për të vërtetën historike, por betejën e parë për mënyrën se si historia e saj po paraqitet para botës. Përshtypja se verdikti mund të ketë qenë i paracaktuar është forcuar nga atmosfera shumëvjeçare që e ka shoqëruar procesin. Koha e gjatë e paraburgimit, përdorimi i gjerë i dëshmive të mbrojtura, kufizimi i informacionit publik dhe mënyra kategorike me të cilën Prokuroria e ndërtoi narrativën e saj krijuan bindjen se përfundimi ishte përcaktuar shumë më herët. Fakti se në Beograd, por edhe në qarqe të caktuara në Prishtinë, dukej sikur pritej me siguri një verdikt dënues, ushqen dyshime të ligjshme politike. Megjithatë, dyshimi nuk është provë. Për të thënë se dikush e dinte paraprakisht vendimin kërkohen të dhëna konkrete për rrjedhje informacioni, komunikime ose ndërhyrje në trupin gjykues. Pa to, kjo mbetet një hipotezë politike që meriton hetim, jo një fakt i vërtetuar. Serbia kishte interes të jashtëzakonshëm strategjik që ky proces të përfundonte me dënime të rënda. Për më shumë se dy dekada, aparati shtetëror, diplomatik, mediatik dhe i inteligjencës serbe ka punuar për ta zhvendosur vëmendjen ndërkombëtare nga krimet sistematike të forcave serbe drejt pretendimit se UÇK-ja ishte organizatë kriminale. Një shtet me shërbime të trashëguara nga aparati jugosllav, me arkiva, rrjete bashkëpunëtorësh dhe burime financiare, natyrshëm do të përpiqej të grumbullonte materiale, të identifikonte dëshmitarë dhe të ndikonte në mjedisin informativ. Prandaj, është e arsyeshme të kërkohet transparencë mbi origjinën e çdo dokumenti të ardhur nga Serbia, zinxhirin e ruajtjes së tij dhe kontaktet eventuale ndërmjet dëshmitarëve e ndërmjetësve. Por pohimi se dëshmitarë të caktuar shqiptarë janë financuar nga inteligjenca serbe nuk duhet paraqitur si fakt pa dëshmi të verifikueshme, por gjithësesi dyshim shumë i fuqishëm.
Nga ana tjetër një nga pasojat më të dhimbshme të këtij procesi është se akuza u mbështet në masë të konsiderueshme në dëshmi që lidhen me viktima ose dëshmitarë shqiptarë. Kjo i dha Serbisë mundësinë propagandistike të thotë se shqiptarët po dëshmojnë kundër vetë UÇK-së. Pikërisht këtu duhet bërë dallimi ndërmjet përgjegjësisë individuale dhe karakterit të luftës. Strategjia serbe është më e hollë. Ajo synon që dëshmitë e shqiptarëve të përdoren për ta përmbysur raportin moral ndërmjet agresorit dhe viktimës. Në këtë rrëfim, Serbia përpiqet të paraqitet sikur ka mbrojtur jo vetëm serbët, por edhe shqiptarët nga UÇK-ja. Ky është shtrembërim historik. Shteti serb nuk hyri në Kosovë për t’i mbrojtur shqiptarët, ndërsa aparati i tij ushtarak, policor dhe paramilitar kreu vrasje, masakra, dëbime dhe shkatërrime në shkallë të gjerë. Vetë trupi gjykues theksoi se procesi nuk trajtonte krimet, të cilat i quajti të padiskutueshme, të forcave dhe paramilitarëve serbë kundër shqiptarëve të Kosovës. Ky sqarim është i rëndësishëm, por nuk e zhbën pabarazinë politike të krijuar nga një gjykatë e përqendruar pothuajse vetëm te njëra palë. Dënimet nxjerrin në pah edhe dështimin e institucioneve të Kosovës. Gjykata u krijua formalisht në kuadër të sistemit juridik të Kosovës, por nën trysni të jashtëzakonshme ndërkombëtare. Udhëheqësit kosovarë pranuan krijimin e saj pa siguruar mekanizma të mjaftueshëm për mbrojtjen e kontekstit historik, barazinë procedurale dhe mbikëqyrjen demokratike. Kosova nuk ndërtoi arkiv të plotë të luftës, nuk dokumentoi me profesionalizëm të gjitha krimet serbe dhe nuk krijoi një qendër të fuqishme ndërkombëtare për kundërshtimin e propagandës së Beogradit. Ndërkohë, Serbia punoi pandërprerë me diplomaci, dokumente, lobim dhe narrativë mediatike. Prishtina reagoi vonë, e përçarë dhe kryesisht emocionalisht.
Verdikti nuk duhet të përdoret as për luftë të brendshme partiake. Nëse qarqe politike në Prishtinë e kanë ditur ose e kanë pritur rezultatin dhe kanë heshtur për përfitime politike, kjo do të ishte moralisht e rëndë. Por edhe këtu nevojiten fakte. Kundërshtarët e ish-drejtuesve të UÇK-së nuk duhet ta shfrytëzojnë Hagën për të eliminuar rivalët, ndërsa mbështetësit e tyre nuk duhet ta trajtojnë çdo kritikë si tradhti. Çështja tashmë tejkalon fatin politik të katër të dënuarve: ajo prek kujtesën e luftës, legjitimitetin e rezistencës dhe dinjitetin e shtetit.Në fazën e ankimit, mbrojtja duhet të godasë me argumente konkrete vlerësimin e dëshmive, lidhjen ndërmjet pozitave drejtuese dhe veprave të caktuara, si dhe zbatimin e konceptit të ndërmarrjes së përbashkët kriminale. Duhet të shqyrtohen kundërthëniet e dëshmitarëve, dokumentet me prejardhje të dyshimtë dhe çdo mundësi ndikimi të jashtëm. Kuvendi dhe Qeveria duhet të kërkojnë ekspertizë ndërkombëtare, të mbështesin ligjërisht mbrojtjen dhe të dokumentojnë në disa gjuhë karakterin çlirimtar të UÇK-së, pa mohuar se çdo viktimë individuale ka të drejtë në drejtësi.
Kosova e humbi një betejë, por nuk guxon ta humbasë të vërtetën. E vërteta e Kosovës mbështetet në faktin se UÇK-ja lindi si përgjigje ndaj shtypjes dhe terrorit shtetëror serb dhe se lufta e saj kishte synim çlirimin. Asnjë verdikt ndaj individëve nuk mund ta shndërrojë agresorin në shpëtimtar dhe viktimën në agresor. Përgjigjja më e fuqishme nuk është zemërimi i pakontrolluar, por bashkimi politik, kërkimi i provave, ankimi profesional dhe mbrojtja e argumentuar e historisë. Drejtësia për çdo viktimë dhe mbrojtja e luftës çlirimtare nuk e përjashtojnë njëra-tjetrën. Pikërisht mbi këtë dallim duhet të ndërtohet beteja e ardhshme e Kosovës.
