Adil Fetahu

Adil Fetahu: Principet e fesë

Nga përmbajtja e librit të Grupit të dijetarëve të Institutit “Dar-Rah-El Haq”, “PRINCIPET E FESË”, botim i Shtepisë Botuese “Dielli pas  Reve”, Prishtinë, 2015, nxora këto mendime, parime, qëndrime, botëkuptime e definicione në lidhje me:  diturinë; dijen e mosdijen; vlerën e Kur’anit dhe vlerën e arsimit, vlerën e moralit shoqëror, vlerën e   punës, vlerën e martesës dhe familjes, e të tjera. Pavarësisht se këto lidhen kryesisht me parimet e fesë, nga këto ka se çka të mësojë njeriu, po ta shtrydhë  trurin mirë e mirë për ta kuptuar esencën e këtyre parimeve e mendimeve.

Për ju lexues të nderuar, që s’keni pasur rastin ta lexoni atë libër, të sistematizuar në 30 leksione, për tema e çështje të ndryshme, me sintetizimin e përmbajtjes dhe citatet e formuluara në vazhdim, po ua ofroj mundësinë të njiheni me pikëpamjet e shtruara në atë liber, për çështje të caktuara.

* * *

  1. Edhepse njeriu ka bërë përparim të madh, ai akoma është në fillim dhe akoma nuk e ka lexuar as rreshtin e parë të librit të madh të Natyrës dhe të diturisë (fq.26)
  1. Dallimi mes diturisë dhe mosdijes është sikur dallimi mes pikës së ujit dhe oqeanit (27)
  1. Dituria e njeriut është e kufizuar me mosdijen dhe me teoritë e gabuara (62)
  1. Nuk është korrekte që gjërat që nuk i dijmë dhe nuk i shohim, t’i shpallim inekzistente.(27)
  1. Krijues është vetëm Zoti. Një zbulonjës (shpikës) nuk është krijues, por është prodhues. Shpikësi vetëm arrinë të kuptojë karakteristikat e gjërave dhe bashkimin e elementeve të caktuara për të bërë diçka që i nevojitet vet atij ose njerëzimit.(37)
  1. Më shumë dituri, më shumë dobi. (59)
  1. Krijesat nuk kanë të drejtë t’i ankohen Zotit, se dallimi mes tyre është padrejtësi. (63)
  1. Mund ta urreni një send që është i dobishëm për ju, dhe mund ta doni një send që është i dëmshëm për ju. (69)
  1. Rrethit i mungojnë vlerat shoqërore dhe morale (71)
  1. Njerëzit nuk e kanë kursyer vetën për t’i ndihmuar qëllimet e të dërguarve dhe më shumë i donin kërkesat dhe urdhërat e profetëve se sa të vetat.(77)
  1. Prova që bënë dallim mes profetit të vërtetë prej atij të rrejshëm, quhet – mrekulli.(77)
  1. Sjellja e mësuesit është instrument më i fuqishëm se sa ligjërimet e tij gojore.(80)
  1. Harmonia mes fjalëve dhe veprave është dëshmia më e mirë… (81)
  1. Shoqërohuni me ata fjalët e të cilëve plotësojnë dituritë tuaja.(110)
  1. All-llahu është më afër njeriut, se sa njeriu vetvetes.(120)
  1. Kur’ani do të shkëlqejë deri sa Dielli të lindë në lindje. (136)
  1. Kur’ani ka kuptim të mrekullueshëm të jashtëm dhe kuptim shumë të thellë të brendshëm. (170)
  1. Kur’ani me kualitetet e tij të posaçme, i tejkalon të gjithë kufijtë e prozës dhe poezisë.(139)
  1. Në përmbajtjen e Kur’anit shqyrtohen shumë çështje të ndryshme, por uniteti i shprehjes mbetet i pandryshueshëm.(140)
  1. Esenca e besimit islam përmblidhet në fjalinë: La ilahe ilallah; nuk ka Zot (tjetër) përveç All-llahut. (146)
  1. Islami e lartëson vlerën e arsimimit në nivelin më të lartë të obligimeve fetare. (151)
  1. Të fituarit e diturisë është detyrë e çdo muslimani. All-llahu i do të diturit.(151)
  1. Ai që e ka ujin dhe tokën në disponim, por nuk i shfrytëzon këto burime të mëdha e varfërohet, do ta mallkojë All-llahu.(152).
  1. All-llahu e do bujqësinë si punë e vyeshme dhe frytdhënëse , më tepër se punët tjera. (152)

25.Pusho, kushtoji vëmendje gjendjes së familjes tënde, përkushtohu obligimeve islame, lutu, lexoje Kur’anin dhe vizito miqtë. (153)

26.Martesa nuk është çështje ekskluzivisht personale dhe private, sepse ka një pasojë krejtësisht shoqërore. (153)

  1. Asnjërën botë nuk duhet lënë pasdore për hirë të tjetrës. (163)
  1. Ai që nuk ka vdekur dhe asnjëherë nuk do të vdesë, është vetëm Zoti. (166)
  1. Muhamedi a.s. ka thënë: All-llahu do t’i dënojë ata që e lëshojnë ushtrinë (e Usmahut) dhe dezertojnë prej saj.(212; Ebu Bekiri dhe Omeri, kanë dezertuar prej saj!).
  1. Imami i 12 me radhë dhe i fundit do të jetë Al-Mahdi, pasardhës (i largët,v.j.)  i Muhamedit,  sundues i shekullit që do të jetë përplot drejtësi, pas një kohe që ishte plot padrejtësi.(221)
  1. Të gjitha të këqijat e botës janë pasojë e mungesës së baraspeshës ndërmjet nevojave materiale dhe atyre shpirtërore. (222)
  1. Me vdekjen, njeriu vetëm kalon prej një (kësaj) bote në tjetrën.(233).
  1. Vdekja është realitet të cilën, dëshëm ose nuk deshëm ne, patjetër do  të ndodhë.(243).
  1. Vdekja nuk është zhdukje e njeriut; pas vdekjes shpirti kalon në Barzah (Purgator, v.j.) dhe aty besimtari është mirë, në pritje deri në ditën e Gjykimit/Kjametit.Ajo kohë quhet “jeta e ndërmjeme” (244).

 

  1. All-llahu nuk e ndryshon gjendjen e një populli, përderi sa ata nuk e ndryshojnë vetën e tyre. (237)

Zgjodhi: Adil Fetahu

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …