Ahmet Qeriqi

Ahmet Qeriqi: Partia e Ilir Metës për Integrim herë në PD herë në PS, sipas interesit për të qenë në krye gjithnjë

Duke folur për Lindorin shqiptar, filozofi i madh i kombit, profesor,  Kristë Maloku në gazetën, “Përpjekja Shqiptare” të vitit 1937 ka shkruar:

“Lindori shqiptar nuk njeh turp, ai s’ka cipë, që t’i nxihet. Lindori shqiptar është i zoti për të gjitha turpet. Shet babë e nënë, besën e nderin e vet, për të mos thënë: shpirtin e trupin e vet; vetëm e vetëm që t’i shkojë kungulli mbi ujë. Idealet e lindorit shqiptar janë kolltuku e llokma; dhe për t’i siguruar vetes këto të mira ai përdor çdo mjet: bëhet kur e do nevoja edhe patriot edhe tradhtar, monarkist e bolshevik, përparimtar e reaksionar, e bile edhe shok i fortë me të tjerë. Porse në shpirtin e vet është kryekëput rrënimtar, është shkatërrues dhe bashkohet me të tjerët, ashti si ujqit që vejnë së bashku në pre, por që e shqyejnë shokun e vet,  kur dobësohet apo plagoset udhës. Sepse Lindori shqiptar i ka instinktet e ujkut vetjak, të ujkut tek. Vendi ku ushqehet dhe majmet Lindori shqiptar është atdhe për te. Jo sepse e do, por sepse e shfrytëzon; dhe e shfrytëzon pa pikë turpi, dhimbje e kujdesi. Është gabim kur thuhet se Lindorizma na ka ardhur fillimisht nga Azia, apo nëpërmjet fesë islame, apo edhe nga populli turk. Jo kurrsesi, Lindorizma e jonë është një dhunti fatale e krishterimit euro-aziatik”.

Ky përkufizim për “lindorin shqiptar”, (sipas  mendimit tim) është përkufizim gjenial dhe si mund të përshkruhet ndryshe një tip shqiptari, i cili edhe ADN-në e ka nga lindorizma, por nën maskë të perëndimorizmës së quajtur demokratike.

Përshkrimi i Kristë Malokut për shqiptarin e viteve 30 të shekullit të kaluar është përshkrim tipik në situata tipike, edhe sot,  80 vjet më vonë. Ja si e nxori edhe një herë në krye Ilir Metën, Çadra e Berishës dhe Bashës, ashtu sikur e kishte nxjerrë edhe më herët, besnik e tradhtar, tradhtar e besnik, sipas momentit, sipas llokmës, interesit për kolltuk.

Ku ka përshkrim më të qëndrueshëm për lindorin shqiptar, “që bëhet kur e do nevoja edhe patriot edhe tradhtar, monarkist e bolshevik, ( i djathë e i majtë)  përparimtar e reaksionar”.

A nuk është ky Ilir Meta?

Ilirmetizmi po  futet si faqe “e vrugnueme” ndër politikanët shqiptarë, ashtu sikur thuhet edhe në Kanunin e Lekës “ fytyrën e vrugnueme në daç laje në daç vrugnoje edhe më tej, është në dorën e gjithsecilit”. Një ilrimetizëm të tillë e kemi edhe në Kosovë ku dy partitë kryesore PDK-LDK, gjatë fushatave zgjedhore bëjnë përpjekje t’ ia nxjerrin  sytë njëra tjetrës, akuzojnë madje edhe për krime lufte, fryjnë bulçitë, shahen, fyhen përbuzen, por kur e do kolltuku, llokma, bëhen bashkë, “ashtu si ujqit që vejnë së bashku në pre, por që e shqyejnë shokun e vet,  kur dobësohet apo plagoset udhës” (K. Maloku).

Ilirmetizmi është tipar tipik vetëm i politikës aktuale shqiptare. Një ta quajmë “fenomen i tillë “sui generis”  nuk haset te popujt e tjerë të Ballkanit.  Nuk është vërejtur në këtë përmasë te politikanët fqinjë me ndonjë përjashtim.

Pazari i Ilir Metës me Berishën edhe është pritur, por ajo që i ka bashkuar kësaj radhe nuk është vetëm kolltuku e llokma, por mbi të gjitha është Vettingu, që u rri te koka, si “Shpatë e Damokleut” sepse të dy janë të zhytur në krime ekonomike e politike, në korrupsion e hajni, janë zhytur edhe me krejt kokën dhe me asnjë çmim nuk do të duhej t’ i shpëtonin gjyqit të vettingut, edhe pse i kanë shpëtuar dhe i shpëtojnë gjyqit (tashmë imagjinar)  të popullit, të cilit dikur aq mirë i kishin shërbyer, por tani si lindorë që janë ia japin munxët, sepse “Vendi ku ushqehet dhe majmet Lindori shqiptar është atdhe për te. Jo sepse e do, por sepse e shfrytëzon; dhe e shfrytëzon pa pikë turpi, dhimbje e kujdesi”.

Loja që ka kurdisur Ilir Meta, për ta përkrahur opozitën nuk po bëhet për Shqipërinë, sikur përrallis  ai dhe ndonjë analist i tij i blerë me para, por thjesht po bëhet për t’i mbrojtur çifliqet, pronat, godinat madhështore, pallatet, milionat në bankat e Zvicrës, për ta uzurpuar sërish pushtetin dhe për ta vjelë krejt derisa ta shkatërrojnë përfundimisht Shqipërinë e mjerë  të Vaso Pashë Shkodranit.

Po sot, Shqipni, pa m’thuej si je?

Po sikur lisi i rrxuem perdhe…

Shqiptarë, me vllazën jeni tuj u vra

ndër njëqind çeta jeni shpërnda…

Këto janë çetat e hajnave, plaçkitësve, uzurpatorëve të veshur e të kallaisur me pushtet, që po na qeverisin në Tiranë e në Prishtinë, atje në tiraninë mujshare të pushtetarëve që riciklohen çdo katër vjet, për ta rrëmbyer pushtetin, te ne në Prishtinë, në prishjen dhe vënien në pikëpyetje të krejt asaj që është krijuar e ngritur me gjakun e dëshmorëve, plagët e invalidëve dhe mundin e  veteranëve, me gjakun e shumë brezave në shekujt e kaluar.

Ilir Meta dikur edhe do të harrohet, por mjerisht “ilirmetizmi” shqiptar do të trashëgohet, do të majmet e do të gjallojë  nga soji i shqiptarit lindor, nga plagët shekullore të babëzisë, matrapazllëkut dhe idiotësisë të trashëguar nën sundimin e huaj nga Roma e Bizanti nga Turqia e Serbia, nga Italia e Gjermania, sot nga BE-ja e nesër nga dreqi dhe i biri.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …