Dy vëllezër martirë të lirisë: Adem Avdyl Gashi dhe Xhafer Avdyl Gashi

Dy vëllezër martirë të lirisë: Adem Avdyl Gashi dhe Xhafer Avdyl Gashi

 

Adem Avdyl Gashi ( 12. 2. 1946 – 30. 4. 1999)

Adem Avdyl Gashi u lind në fshatin Vërboc të komunës së Drenasit, ish-Gllogovc, më 12 shkurt të vitit 1946. Babai, Avdyli kishte qenë luftëtar i lirisë në radhët e Komandantit të luftës çlirimtare të Drenicës, Shaban Palluzha, në janar, shkurt  të vitit 1945.

Në pamundësi për të mbijetuar ekonomikisht, si pjesëtar i një familjeje që konsiderohej armike e pushtetit të Jugosllavisë, Ademi në moshë të re merr rrugën e kurbetit, me qëllim për të punuar dhe për ta ndihmuar ngritjen e  familjes, duke ndihmuar edhe shkollimin e vëllezërve.

Në fillim të vitit 1998, duke qenë në njohuri me zhvillimet luftarake në Kosovë Adem Gashi lë Gjermaninë ku kishte punuar për shumë vjet, dhe  pas një kohë kthehet në vendlindje.

Ademi me vëllanë e tij Xhaferin  kanë ndihmuar logjistikën e luftës së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.

 

Asokohe, rrezja e veprimit luftarak të Brigadës 114, “Fehmi Lladrovci” e Zonës Operative të Drenicës shtrihej në një pjesë të Qyqavicës, prej Kronit të Mbretit, në Vasilevë,  pastaj në Drenas, Verboc, Shtuticë, Baks, Qirez, Marinë, Dashevc, Prekaz, Polac, Prelloc, Skënderaj e deri në Tërnac.

Në prill të vitit 1999, forcat okupatore serbe të goditura ashpër nga aeroplanët e NATO-s mllefin dhe zemërimin e tyre  e kishin  derdhur  kundër popullatës civile, duke pushkatuar e masakruar kudo ku ata bënin përpjekje të mbijetonin, në kushte dhe rrethana të një rrethimi të hekurt. Popullata liridashëse e Drenicës gjallonte nëpër gryka malesh, nëpër lugina lumenjsh dhe shpeshherë nën qiell të hapur dhe jetonte nën breshërinë e pandërprerë të zjarrit të forcave ushtarake e policore serbe.

Me të marrë lajmin se forcat serbe po bënin përpjekje të mësynin popullatën civile në fshatin Verboc e Shtuticë, Komandanti i Brigadës 114, Ilaz Kodra niset për t’i shkuar në ndihmë popullatës. “Atë mbrëmje isha edhe unë me të, – thotë bashkëluftëtari i tij i ngushtë, Zenun Kodra. Ditën që shkuam atje ishte vonë. Komandanti më urdhëroi që të ndaloja në Shtuticë ndërsa vetë me disa bashkëluftëtarë u nis për në Vërboc. Në mëngjes herët, rreth orës 5.30 fillon breshëria e sulmit nga forcat armike, të cilat kishin rrethuar vendin në formë patkoi. Ilaz Kodra, në luftë ballë për ballë kundër forcave serbe, bie në altarin e lirisë më 30 prill të vitit 1999, në fshatin Shtuticë”.

 

Pas një beteje disa ditore, në Zonën Operative të Drenicës, më 30 prill të vitit 1999, në mbrojtje të popullatës, të cilën po e masakronte  mizorisht ushtria dhe policia serbe  kanë rënë dëshmorët e UÇK-së: Komandanti i Brigadës 114, “Fehmi Lladrovci” në zonën Operative të Drenicës,  Ilaz Ismail  Kodra,  pastaj Antigonë Fazliu, Lutfi Avdush Musiqi, Bajram Mehmet Aliu, Ferat Xhafer Dvorani, Hamdi Kadri Ferati,  Hysni Xhafer Dvorani, Imer Fazli Dvorani, Isa Adem Ferati, Nuhi Lan Dvorani,  Sejdi Smajl Kralani, Afrim Krasniqi e shumë  e dëshmorë  e martirë të tjerë.

 

Po atë ditë, më 30 prill të vitit 1999 janë ekzekutuar nga  serbët,  Adem Avdyl Gashi dhe Xhafer Avdyl Gashi. Ata ranë  në vendlindjen e tyre në fshatin Verboc të Drenicës, ku serbët vranë e masakruan edhe qindra pjesëtarë të popullatës civile, e cila ishte strehuar në male.

 

Xhafer Avdyl Gashi ( 21. 7. 1954 – 30. 4. 1999)

Xhafer Avdyl Gashi u lind më 21 korrik të vitit 1954, në një familje të varfër, por me tradita të shquara atdhetare e liridashëse.

Babai i tij, Avdyl Gashi  ka qenë luftëtar i radhëve të rezistencës së Shaban Palluzhës, në Drenicë,  në vitin 1945.

Xhaferi shkollimin fillor e kreu në fshatin fqinj, Tërstenik, ndërsa Shkollën Normale në Prishtinë. Pastaj ka kryer edhe Akademinë Pedagogjike, po në Prishtinë.

Punën e mësuesit e filloi në vitin 1981 në  shkollën e Tërstenikut, por nuk e vazhdoi gjatë, pasi  e larguan nga puna për shkak të  bindjeve të tij  politike, por edhe për shkak se vëllai i tij, Muhamet Gashi, kishte marrë pjesë në protestat dhe demonstratat e marsit dhe prillit të vitit 1981 dhe ishte dënuar për vepër penale kundër rendit shoqëror të RSFJ-së, ashtu si mijëra demonstrues të tjerë, sidomos në Kosovë por edhe në viset e tjera shqiptare, nën regjimin jugosllav të kohës.

Mirëpo meqë shkolla shqipe e kohës kishte nevojë për kuadro dhe Xhaferi ishte i kualifikuar me shkollimin dhe arsimimin përkatës,   pranohet në punë, në shkollën “Ali Gashi”, në Çikatovë të Re, ku ka ushtruar për  një kohë në profesionin e tij të  mësimdhënësit.

 

Pas një beteje disa ditore, në Zonën Operative të Drenicës, më 30 prill të vitit 1999, në mbrojtje të popullatës, të cilën po e masakronte  mizorisht ushtria dhe policia serbe  kanë rënë dëshmorët e UÇK-së: Komandanti i Brigadës 114, Fehmi Lladrovci në zonën Operative të Drenicës,  Ilaz Ismail  Kodra,  pastaj Antigonë Fazliu, Lutfi Avdush Musiqi, Bajram Mehmet Aliu, Ferat Xhafer Dvorani, Hamdi Kadri Ferati,  Hysni Xhafer Dvorani, Imer Fazli Dvorani, Isa Adem Ferati, Nuhi Lan Dvorani,  Sejdi Smajl Kralani, Afrim Krasniqi e shumë  e dëshmorë  e martirë të tjerë.

 

Po atë ditë, më 30 prill të vitit 1999 në altarin e lirisë së Atdheut janë ekzekutuar  edhe dy vëllezërit:  Xhafer Avdyl Gashi dhe Adem Avdyl Gashi. Ata ranë  në vendlindjen e tyre në fshatin, Verboc të Drenicës, ku serbët vranë e masakruan edhe qindra pjesëtarë të popullatës civile, e cila ishte strehuar në male.

Xhafer Avdyl Gashi ka lënë pas vetës, bashkëshorten dhe tre fëmijë.

 

(Redaksia e emisioneve për martirët e lirisë)

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …