Ermand Mertenika: Bombula e Oksigjenit mjekesor pa receten e mjekut, Nje rrezikshmeri e madhe jetike qe duhet evituar

 Ermand Mertenika:  Bombula e Oksigjenit  mjekesor pa receten e mjekut, Nje rrezikshmeri e madhe jetike qe duhet evituar

Covid-19 Corona , ky element viral tashme I kthyer ne nje pandemic globale vazhdon te zgjeroje rrezen e saj te infeksionit por matematikisht violence e saj po dekrementohet gradualisht.

Sigurish ardhja e dimrit do vazhdoje te kete nje ritem te larte infeksionesh dhe humbje jete ne nje numer te caktuar por fatmiresisht humbjet e jeteve po dekrementohen me ane te nje numri factorial te vogel.

Si e kemi permendur dhe me pare ky element viral godet alveolen (njesine tone me te vogel te pulmoneve / mushkerive) duke u shumezuar me ane te nje progresioni gjeometrik per nje kohe te shkurter.

Aktualisht ne kete moment perdorimi i pajisjeve te tjera me te lehta eshte I mundshem duke evituar perdorimin ne mase te aparaturave te shkalles se rende te cilen ne I quajme Ventilatore Reanimacioni /  Respiratore.

Intubimi Endotrakeal kjo faze e fundit e aplikimit eshte duke u evituar gradualisht pasi pacientet e infektuar me covid po mbahen nen terapi oksigjenimi me maske ventilimi ose me tuba intranazale /  nje lajm i mire.

Gjatë kësaj periudhe ne kemi një rënie të aktivitetit të Covid-19 krahasuar 6-7 muaj më parë pasi duke patur parasysh që po bashkëjetojmë me Covid-19 Corona, sistemi imunitar i qytetarëve po fillon të fitojë një adaptim ose një imunitet të lehtë ndaj këtij virusi, pra në një farë mënyrë kemi një periudhe relaksacioni të Covid-19. Pra hera herës do kemi oshilacione të numrit të të infektuarve por që aktualisht nuk flitet për vale te tjera.

Tashme kemi nje perdorim ne mase te gjeneratoreve te oksigjenit dhe bombulave te oksigjenit te cilet po ndihmojne pacientet te ruajne vleren normale te nivelit te oksigjenit ne gjak (94-99%)

Pra vlera normale e oksigjenit ne gja e matur me Sensore Oksimetrik te monitorit te pacientit ose me Sensoret oksimetrik portable duhet te jete (94-99 ose 100%)

Dekrementimi I vleres se oksigjenit nen vleren 94% pra 85-93% e cila eshte nje vlere nen-normale duhet te trajtohet menjehere pasi qelizat e kuqe te gjakut (Eritrocidet nuk oksigjenohet ne vleren e duhur) pra

Celulat e kuqe (Eritorcidet saturohen me oksigjen) ne shperndahen ne te gjithe indet dhe organet e trupit ndersa renia e vleres se Oksigjenit do te thote mos oksigjenim dhe mungese saturimi ne vlere normale, pikerisht kjo situate fillon te demtoje celulen e kuqe te gjakut dhe renia e vleres gjithnje e me teper nga 80-60 eshte nje faze ku celuat kalojne ne nje gjendje akute (pra degjenerim gradual i celules e cila shkon deri ne vdekjen e saj)

Pikerisht tashme perdorimi i gjeneratoreve te oksigjenit ka dominuar menyre e trajtimit me terapi oksigjeni por ajo qe me ben pershtupje eshte fakti se pacientet po perdorin pa recete te ashtequajturat “Bombulat e oksigjenit” te cilet kane over-presure shume te madhe .

Keto bombula permbajne oksigjen te lengshem me nje perqendrim apo presion shume te larte deri ne 180 atmosfere dhe pikerisht jane shume te demshme pasi sic e dime oksigjeni eshte nje element kimik I cili ndizet shpejt ne flake dhe presioni I larte ne bombul nga pakujdesia mund te shkaktoje shperthimin e bombules duke shkatuar deme te medha materiale dhe njerezore.

Bombulat e oksigjenit duhet te evitohen ne perdorim pasi kjo nuk eshte zgjidhje. Perse?

Pacientet te cilet kane vlera oksigjeni 84-93% mund te trajtohen ne menyre te sigurte me gjeneratore oksigjeni vlera e te cileve u shkon 5-10litra/min flow, kjo vlere e flow-t eshte mese e lejueshme per terapine e oksigjenimit. Pra Gjeneratoret e oksigjenit Eksptratojne Oksigjenin nga ajri me ane te sistemit elektronik dhe filtrave.

Personat te cileve vlera e oksigjenit u zbret nga 80-60 duhet menjehere te dergojen ne qendrat spitalore per te marre trajtimin teurapeutik te oksigjenimit ne menyre te sigurte.

Cfare ndodh nese ne perdorim Bombulat e oksigjenit ne raste te tilla.

Bombulat e oksigjenit sic e permendem dhe me pare kane nje presion shume te larte te oksigjenit te lengshem Brenda bombules. Kane valvulen dhe Manometrin.

–          Bombula e Oksigjenit  (Presioni 150 – 200 atmosfere)

–          Valvula (Metal I thyeshem)

–          Mamomentri ( Kalibratori I vleres se oksigjenit)

Shkaqet e rrezikshmerise:

–          Nqs kemi nje Bombul oksigjeni ne shtepi dhe padashje e afrojme ne nje ambient shume te ngrohte ose afer stufes ose afer ndonje rezistence cfare ndodh ????  (Mbase nje shperthim I bombules si rezultat i presionit te Oksigjenit te lengshem shume te larte “Over-Presure”

–          Nqs Bombulen e afrojne ne nje temperature te ftohte dhe nqs Bombula rrezohet , Valvula mund te thyhet (pasi ne teperatura te ftohta metalet fitojne vetine e thyeshmerise). Nqs valvula thyhet presioni eshte aq I larte saqe perseri bombula mund te shpertheje dhe mund te shkaktoje deme te medha materiale dhe deme njerezore (humbje jete)

–          Personat te cilet kane vleren e oksigjenit nen 80 do u presohet oksigjen 15 – 20 Litra ne minute (Sasi shume e larte e presures ne Mushkeri / Pulmone) kjo mund te shkaktoje Rupture ose demtim akut dhe ekstrem te lobeve te mushkerise duke I shkaktuar Hemorragji nga Presura e Manometrit.

–          Nqs Manometri demtohet, cfare ndodh ?????   , Demtimi I manometrit do te thote qe ne nuk e kalibrojme dot vleren e oksigjenit per tu aplikuar tek pacienti dhe kjo do shkaktoje demtim te madh te mushkerive duke I shkaktuar Rupturen (cardje dhe hemorragji)

               Keshillat:

1-      Ne kete kohe pandemie e rendesishme eshte te kemi nje Puls-Oksimeter ne familje ku cdo dite te masim vleren e Oksigjenit ne gjak.

2-      Ne rast se vlera e oksigjenit bie nga 93 – 85  perdorni Gjeneratoret e Oksigjenit (Jane te sigurte)

3-      Ne rast se vlera e oksigjenit bie nga 84 – 60 (personi duhet te dergohet por trajtim me te specializuar ne qendren spitalore per trajtimin e sigurte me oksigjeno-terapi)

4-      Mbroni veten me ane te maske qofte dhe te lehte (FFP2) per te evituar marrjen e sasise se madhe te elementit viral (Covid-19)

5-      Disinfektoni duart shpesh here me alkol mbi 70%  ose disinfektante me permbajtje alkoli.

6-      Mbani distance te pakten 1 meter nga te tjeret.

7-      Hani shendetshem dhe ushqime jo me permbajtje te larte sheqeri dhe kolesteroli.

8-      Aplikoni gjimnastike apo vrapim te lehte ne mengjes dhe ne darke.

9-      Stimuloni energjine positive per te evituar Gjenerimin e hormonit te Kortizolit (Hormoni me I demshem ne organizem I shkaktuar nga STRESI.

Ermand Mertenika  – M.Sc Engineering Physics / Electronic

– Electronic Engineer

– Bio-Medical Engineer

– IT System Engineer

– Graphic Designer

[email protected]m

[email protected]

+355 69 61 19 848

Tirana, Albania

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …