Fisnik A. Gashi: A po lind një ‘’Srpska’’ e re në Republikën e Kosovës?

Megjithëse pak kush e kishte pritur e besuar, me gjithë dëshirën e madhe, harta politike në Kosovë u ndryshua, të paktën ajo lokale. Pushtetarët e konsumuar dhe partitë politike pa dallim, u ndëshkuan me fuqinë e sovranit: votën e lirë. Ngritja e vetëdijes qytetare solli një termet për gjithë skenën politike, e cila pa përjashtim duhet të marrë mësim nga ky ‘’plebishit’’popullor, të këndellët dhe të punojë çdoherë, vetëm në interes të qytetarit dhe shtetit të Kosovës, sidomos para ‘’referendumit’’ të qytetarëve në zgjedhjet nacionale. Imagjinojeni se sa do të zhvillohej e  si do të dukej Kosova, po të punonin e angazhoheshin partitë politike e politikanët për qytetarët, sa interesohen në kohën e fushatave zgjedhore! Këto zgjedhje sollën edhe fundin e bastioneve të partive politike dhe shembjen e tyre, aty ku nuk ranë, ato u dobësuan. Për herë të parë në Kosovë një femër u zgjodh kryetare komune, madje fituan edhe kandidat të posa kthyer nga diaspora, triumfuan edhe të rinj entuziast e të shkolluar jashtë vendit dhe iniciativa të reja qytetare, madje edhe aty ku nuk pati ndryshim, pati të paktën rotacione të pushtetit.

Pas këtyre zgjedhjeve nuk ka pikë dyshimi se: zgjedhjet e lira e demokratike, parandalimi i parregullsive dhe ndëshkimi i cenuesve të votës së lirë të qytetarit të Kosovës nga ana e shtetit ligjor dhe institucioneve gjegjëse si dhe pjesëmarrja më e madhe e qytetarëve në zgjedhje, po sjellin një kulturë të re politike dhe qytetare në gjithë Kosovën. Megjithatë ndryshimet e mëdha në vendin tonë lanë në hije një ndryshim jo të vogël që po ndodh pandalshëm në Kosovë: fatkeqësisht, jo rastësisht dhe ironikisht, në po të njëjtën kohë me fitoren historike të demokracisë dhe qytetarëve në po këto zgjedhje, në Kosovë lindi ‘’Srpska’’. Zoti i bekoftë SHBA-të që caktojnë ‘’vijat e kuqe’’ për ne dhe mbrojnë shtetin, popullin dhe sovranitetin tonë, se po të ishte për ne, si duket nuk do të dinim as vetë se ku do të përfundonim’’!.

Edhe pse thirren shpeshherë në emër të interesave të qytetarëve të Kosovë, interesave shtetërore mbi ato partiake, politike apo personale, si dhe jo rrallë para qytetarëve flasin me tone të zjarrta  nacionaliste dhe patriotike, partitë politike shqiptare pa dallim, nuk ditën të reagojnë, ndaj një mobilizimi të Listës ‘’Srpska’’, për ta mundur një kryetar komune shqiptar, siç ishte rasti në Komunën e Artanës, ish Novobërdë, e me bashkë me atë edhe vetë shtetin e Kosovës. Edhe nëse eventualisht thirremi në çfarëdo reagimi deklarativ apo simbolik, ai do të ishte absurd, i cekët dhe i pamjaftueshëm para një akti tashmë të kryer. Në këtë komunë sipas regjistrimit zyrtar të realizuar në vitin 2011, nga gjithsej, 6 mijë e 729 banorë,  54 % janë shqiptar ndërsa 46 % i përkasin komunitetit serbë, me tolerimin që i është bërë serbëve që nuk ishin banor rezident të Kosovës të votonin me çfarëdo dokumenti, u manipulua ‘’legalisht’’ vullneti i qytetarëve të kësaj komune dhe jo vetëm këtu. Një precendet i tillë mund edhe të përsëritet dhe të merr përmasa edhe më serioze në zgjedhjet nacionale, ku serbët mund të favorizohen nga një sistem elektoral i hartuar me lista të preferencave dhe nga kushtëzimet e tyre për të marrë pjesë në ‘’institucionet e Kosovës’’, të cilat mund ti ideojnë vetë ata dhe pastaj të mos i njohin apo bojkotojnë deri në kompromisin tjetër të radhës!

Përtej tejkalimit të kufijve shtetëror nga Republika e Serbisë për ti dhënë mbështetje kandidatëve të Listës ‘’Srpska’’, në përgjithësi dhe kandidatit të kësaj liste në Komunën e Novobërdës në veçanti, u tejkaluan edhe kufijtë e moralit të politikës dhe u cenuan rëndë interesat e shtetit të Kosovës: ministra serb të qeverisë së Republikës së Kosovës, dërguan kamionë me material ndërtimor për serbët, në këmbim të votës kundër kandidatit shqiptar dhe votës pro kandidatit serb që nuk e njeh shtetin e Kosovës: edhe atë e gjithë kjo ndodhi edhe gjatë ditës të zgjedhjeve! Për më tepër e gjithë kjo ngjau me paratë e taksapaguesve shqiptar të Kosovës. Qytetari i Kosovës pa dallim të etnisë, mund edhe të mos e ketë problem etninë e një kryetari komune, nëse ai punon për interesa të gjithë qytetarëve pa dallim, mirëpo për të kurrsesi nuk mund të jetë e drejtë, e tolerueshme dhe e përballueshme nëse ai kryetar komune punon kundër  shtetit të Kosovës dhe rrjedhimisht kundër vullnetit të popullsisë shumicë në Kosovë, si dhe dëmton  gjithë atë që është ndërtuar në këto vite nga populli i Kosovës, institucionet e saj dhe përkrahja e madhe e bashkësisë ndërkombëtare.

Në kalkulimet e tyre për pushtet partitë politike si duket ‘’harruan’’ se Lista ‘’Srpska’’ e përkrahur fuqishëm nga Beogradi, në këto zgjedhje, fitoi hiq më pak se 9 komuna,  aq komuna sa ka fituar edhe partia e dytë shqiptare në Kosovë, si dhe u rendit e 6-ta në rang vendi, me gjithsejtë 21 mijë e 761 vota, me gjithë presionet për të dalë apo për të mos dalë në zgjedhje, presione këto të cilat vinin nga vetë serbët. Për dikë kjo edhe mund të mos jetë ‘’problem’’, por përveç se këto komuna bashkohen në një organizim nën petkun e pastër etnik (serb), në kohën kur Republika e Kosovës dhe institucionet e saj angazhohet për multietnicitet dhe ky organizëm synon të ushtrojë kompetenca ekzekutive, për më tepër kur jo vetëm se nuk e njeh Republikën e Kosovës, por edhe premton se do të punojë kundër interesave të shtetit të Kosovës.

Madje Krstimir Pantiç ish kryetar ilegal i komunës së Mitrovicës, tani i zgjedhur kryetar i Mitrovicës së veriut (pas skenarit të pengimit të procesit zgjedhor dhe përsëritjes së zgjedhjeve për të mos fituar kandidati shqiptar në Mitrovicë), bashkë me kandidatët tjerë serb, deklaruan hapur se: ‘’do të punojnë për Serbinë, kundër Kosovës’’, ‘’nuk do ti njohin institucionet e Kosovës’’, ‘’nuk do të njohin kurrë pavarësinë e Kosovës’’, si dhe se: ‘’do të punojnë çdo herë sipas udhëzimeve të Serbisë dhe Beogradit’’. Deklarime të tilla jo vetëm se nuk lënë vend për shpresë për ndryshim të kësaj qasjeje, por pasqyrojnë qartë skenarin që, Lista ‘’Srpska’’, bashkë me institucionet dhe Republikën e Serbisë synojnë ta realizojnë në Kosovë, më së voni në zgjedhjet nacionale në Kosovë, nëse jo ta ndajnë, të ‘’paktën’’ ta bllokojnë funksionimin normal të shtetit të Kosovës, në këmbim të plotësimit të kërkesave dhe qëllimeve të tyre. Kosova nuk duhet të lejoj në asnjë rrethanë të vetme që ‘’Srpska’’ nga një listë zgjedhore, të shëndrrohet gradualisht në një entitet juridik/politik dhe etnik, të veçantë nga sistemi kushtetues i Kosovës.

Si duket Kosovës nuk i ka mjaftuar, ndikimi i drejtpërdrejtë i Republikës së Serbisë, në procesin zgjedhor në Kosovë, caktimi i datës së zgjedhjeve, heqja e logos shtetërore nga fletëvotimet, shtimi i listave të reja me votues serbë të cilët nuk jetojnë në Kosovë, madje dyshohet nëse kanë jetuar ndonjëherë këtu dhe nëse i lidh gjë jo vetëm me vendit tonë, por as edhe me vetë bashkëkombësit e tyre në Kosovë. Në prag të vazhdimit të punës për përmbylljen e procesit të reformës zgjedhore, kur partitë politike janë duke analizuar nëse ju konvenojnë apo jo zgjedhjet e parakohshme parlamentare, i gjithë spektri politik pa dallim, duhet të shfrytëzoj mbështetjen e madhe të SHBA-ve që të mos ketë zgjedhje të reja parlamentare pa përfunduar reforma zgjedhore, që vendi ta ruaj sovranitetin e tij në gjithë territorin, pa marrë parasysh nëse do të ketë apo jo zona të reja zgjedhore, si dhe të njëjtën kohë, të mos e bëjë as edhe një lëshim të vetëm për ulëse tjera të rezervuara për komunitetin serb apo të mos ‘’shpikë’’ instrumente apo mekanizma, të cilët më shumë se integrues për pakicat, do të shfrytëzohen nga serbët e dirigjuar nga Beogradi për bllokim të progresit në Kosovë dhe eventualisht destabilizim edhe të Ballkanit.

Kur populli shqiptar në Shqipëri, përkundër përfitimeve dhe interesit strategjik, politik dhe ekonomik që ka mundur ta ketë pasur me pranimin për shkatërrimin e armëve kimike siriane në Shqipëri, përmes protestës qytetare, demokratike të gjithë qytetarët pa dallim, i thanë: JO, kërkesë së bashkësisë ndërkombëtare, përkundër shprehjes së interesimit edhe të vetë Qeverisë Shqiptare për të pranuar demontimin e armëve kimike. Populli i Kosovës, pas këtyre zgjedhjeve demokratike, duhet dhe mund të shfrytëzojë të drejtën e tij qytetare dhe të kundërshtojë çdo kompromis të radhës që mund të kërkohet nga Beogradi ose që del jashtë kornizës legale dhe legjitime të Kosovës, subjektivitet të pranuar dhe mbështetur edhe nga bashkësia ndërkombëtare dhe spektri politik, që për më tepër populli i Kosovës përkundrazi nuk mund të ketë asnjë përfitim pos që rrezikon, progresin e arritur, sovranitetin e Kosovës, shtetin unitar dhe stabilitetin rajonal. Tashmë kur edhe ambasadorja amerikane shkëlqesia e saj Tracey Ann Jacobson e tha qartë: ‘’Mendoj që duhet të jemi shumë të vëmendshëm që të mos e kemi një situatë me një Republika Serbe’’,  askush nuk mundet më të thotë që ata që flasin për të pasur kujdes në këtë aspekt qenkan: ‘’kundër interesit shtetëror të Kosovës, perspektivës evropiane.. etj.’’ashtu siç jemi mësuar të dëgjojmë shpeshherë nga disa politikanë nga kjo klasë politike aktuale dhe për më tepër kur këtë e thotë një shtet mik i Kosovës i cili ka ndihmuar vendit tonë në këtë proces.

Qytetarët e Kosovës treguan pjekuri të lartë politike, me ndryshimet që sollën në këto zgjedhje, por nuk duhet harruar se populli ynë jo rrallë, është treguar shumë entuziast në fillim të një procesi dhe nuk ka arritur pa marrë parasysh rrethanat ose arsyet ta përmbyllin atë proces denjësisht siç e ka dëshiruar, ëndërruar apo merituar, çoftë edhe në emër të diçkaje që i është kërkuar nga spektri politik me terme si: ‘’interes madhor për vendin’’. Qytetarët e Kosovës nuk duhet që përgjegjësinë e tyre ta mbarojnë, vetëm me dalje në zgjedhje, që në fund të fundit, pjesëmarrja në procesin e votimit është obligim, moral, qytetar dhe politik ndaj vetës dhe vendit, por duhet që të zhvillojnë një qytetari aktive e cila çdo herë kërkon llogari nga pushteti lokal apo qendror dhe nuk tërhiqet derisa të realizoj kërkesat e saja legjitime, për më tepër kur ato kanë bazë legale dhe janë në përputhje të plotë me arritjen e standardeve demokratike të krahasueshme edhe me vendet e Bashkimit Evropian, anëtar të cilit synojmë të jemi, si dhe të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, partnerit strategjik dhe shtetit mik dhe aleat të Kosovës dhe popullit të saj.

 

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …