Frank Shkreli

Frank Shkreli: Një turp për Perëndimin

Media Amerikane dhe anëtarë të Kongresit amerikan kanë shpërthyer me komente të ashpra në lidhje me lajmin se para dy ditësh, Presidenti Trump zhvilloi një bisedë telefonike me Presidentin rus Putin, ndër të tjera, për t’i uruar atij rizgjedhjen në atë detyrë, për një mandat tjetër.  Shtëpia e Bardhë e mbrojti Presidentin Trump. Sikur donte ta justifikonte urimin që  presidenti Trump i bëri Vladimir Putinit për fitoren e tij, Zëdhënsja e Presidentit, Sarah Sanders u tha gazetarëve se shefi i Shtëpisë së Bardhë nuk ishte i vetëm në këtë gjest, pasi ai “Iu bashkua udhëheqësve të vendeve të tjera që bënë të njëjtin urim, Gjermania dhe Franca uruan fitoren e Putinit”, tha ajo dhe shtoi se edhe “Presidenti Obama kishte bërë të njëjtën gjë në vitin 2012”, duke i uruar Putinit fitoren e atëhershme, u shpreh zëdhënsja e Shtëpisë së Bardhë.   Por gazeta Washington Post, citon zyrtarë të Shtëpisë së Bardhë të kenë thënë se këshilltarët e Sigurisë Kombëtare i kishin thanë presidentit Trump që të mos uronte Putinin për fitoren e tij në zgjedhjet e fundit, por siç duket presdenti Trump injoroi këshillat e tyre dhe në bisedë e sipër me shefin e Kremlinit e uroi atë për fitoren e tij.

Ndërkaq, mediat evropiane njoftojnë se Krye-Komisioneri i Bashkimit Evropian Jean Claude Juncker i dërgoi gjithashtu një letër urimi udhëheqsit rus, ndërsa kancelarja e Gjermanisë, Angela Merkel ishte ndër të parët që uroi presidentin Putin, ndërkohë që presidenti i Francës, Emanuel Macron ka dërguar gjithashtu urimet për shefin e Kremlinit, por të pakën i kërkoi Moskës që të zbardhte vrasjen e papranueshme të një ish-spiuni dhe vajzës së tij, në Britaninë e Madhe.   Por ishte udhëheqsi i konservatorëve britanikë në parlamentin evropian, Ashley Fox ai i cili kritikoi letër urimin që kryekomisioneri i BE-së i kishte dërguar shefit të Kremlinit duke e quajtur letrën si të “turpshme”, pasi në të nuk përmendej fare përgjegjësia e Rusisë për vrasjen e ish-spiunit rus, Skripal dhe vajzës së tij.

Por senatorët republikanë në Kongresin e Shteteve të Bashkuara janë çuar peshë në lidhje me këtë çështje. Janë pikërisht senatorët e Partisë së vet Z. Trump, ata të cilët shprehën indinjatën më të thellë për këtë çështje, përfshirë Senatorin Republikan nga Arizona, Xhon Mekejn, i cili kishte rezervuar kritikat më të ashpra për Presidentin Trump në lidhje me urimin që Z. Trump i kishte bërë Pres. Putin për rizgjedhjen e tij të fundit.

Në një deklaratë për median, Senatori Mekejn e cilësoi bisedën telefonike të Z. Trump me Z. Putin si një fyerje, siç u shpreh ai, ndaj “Çdo qytetari rus, të cilit i është mohuar e drejta e votës në zgjedhje të lira dhe të drejta, ashtuqë me votën e lirë të kenë mundësi të vendosin vet të ardhmen e vendit të tyre, përfshirë edhe shumë patriotë rusë të cilët kanë rrezikuar shumë duke protestuar dhe duke kundërshtuar regjimin e Putinit,” gjatë viteve. Senatori republikan, i cili shpesh ka kritikuar politikën e jashtme amerikane të Presidentit Trump, sidomos qendrimet e tija ndaj Presidentit Putin – nënvijoi në deklaratën e tij se, “Një president amerikan nuk mund të udhëheq botën duke u uruar diktatorëve fitoren në zgjedhje jo të lira.”

 Edhe udhëheqsi republikanëve në Senat, Z. Mitç Mëkanëll është distancua nga urimi për fitoren e Putinit që Z. Trump ia përcolli në bisedën tlefonike me të para dy tre ditësh.  Z. Mëkanëll deklaroi se Presidenti ka të drejtë t’i telefonojë kujt të dojë, por shtoi se numërimi i votave në zgjedhjet e fundit në Rusi i kujtojnë atij zgjedhjet që mbaheshin dikur nën regjimet komuniste, kur cilido të ishte udhëheqsi i radhës, gjithmonë fitonte me një përqindje dërmuese votash.  “Kështuqë, një bisedë telefonike me të (Putinin) nuk do të ishte lartë në listën time të prioriteteve”, është shprehur udhëheqsi i republikanëve në Senatin e Shteteve të Bashkuara.

Edhe një senator tjetër republikan, Çak Gresli u tha gjithashtu gazetarve të mërkurën se as ai nuk do ta uronte Putinin për fitoren e tij.  “Unë mendoj se Putini është një kriminel. Shiko se ç’ka bërë ai në Gjorgji, në Ukrainë, në vendet baltike, ç’bëri në Londër ku helmoi njerëz me gaze nervore. Unë nuk do të bisedoja me një kriminel.”, u ka thënë ai gazetarëve.

E pyetur nga gazetarët për të reaguar ndaj këtyre dhe tjera deklarata në lidhje me këtë çështje, zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë refuzoi të thoshte nëse zgjedhjet në Rusi ishin të lira dhe të ndershme, por u përgjigj duke thënë se, “Ne nuk u diktojmë vendeve të tjera se si të veprojnë”.

Zgjedhjet në Rusi, historikisht, nuk kanë qenë kurrë të lira, të drejta dhe demokratike.  Kështu ndodhi edhe kësaj radhe, sipas vëretjsve vendorë dhe ndërkombëtarë. Megjithse, presidenti Putin u rizgjodh me vota dërmuese, vërejtësit ndërkombëtarë të zgjedhjeve, si edhe kundërshtarët politikë të Putinit kanë lëshuar akuza se gjatë zgjedhjeve të fundit ishin shënuar ç’rregullime të mëdha.  Organizata për Siguri dhe Bashkpunim në Evropë (OSBE) nënvijoi në një deklaratë se, “Pengesat mbi liritë themelore, si edhe ato në lidhje me regjistrimin e kandidatëve kanë kufizuar shumë hapësirën për një angazhim politik dhe si rrjedhim është shënuar mungesë e një gare serioze”, në fushatën politike për president.    Në të vërtetë, Putini nuk kishte ndonjë kundërshtarë serioz politik në këtë garë, pasi udhëheqsi i opozitës më të madhe në vend, Alexei Navalny ishte ndaluar të merrte pjesë në fushatën për president të vendit.

Fatkeqësisht, kohët e fundit presidenti Trump dhe të tjerë udhëheqës botërorë, përveë Putinit, kanë uruar edhe diktatorë të tjerë për fitoret e tyre, përfshirë kohët e fundit Presidentin e Kinës, Xi Jingping i cili shpalli veten president të përjetshëm dhe Rexhep Erdoganin e Turqisë i cili me anë të një referendumi shumë të kritikuar, ka rritur edhe më shumë pushtetin autokratik, që ai gëzon tani. Mbështetja për Putinin është çkurajuese, u shpreh për gazetën Washington Post, ekspertja amerikane për Evropën dhe ish-këshilltare e Zëvendës Presidentit amerikan Joe Biden, Julie Smith. “Evropa pret prej nesh udhëheqje, veçanërisht në lidhje me Rusinë, por fatkeqsisht nuk po e gjenë këtë mbështetje”, tha ajo.

 Për Rusinë dhe për botën, përfshirë perëndimin, zgjedhja edhe për një mandat tjetër të Vladimir Putinit si presidenti i Rusisë nuk do të sjellë asgjë të mirë për lirinë dhe demokracinë në Rusi dhe asgjë pozitive në marrëdhëniet e Rusisë me Perëndimin, përfshirë Shtetet e Bashkuara të Amerikës.  Kongresi amerikan e di mirë këtë gjë, sidomos kur është fjala për marrëdhëniet e Moskës me fqinjtë e sajë, përfshirë edhe Ballkanin Perëndimor. Cari i ri si cari i vjetër! Turp për udhëheqësit e Perëndimit që nuk shohin ose nuk duan të shohin se asgjë nuk ka ndryshuar për më mirë — dhe as nuk ka në mend të ndryshojë në të ardhmen — me rizgjedhjen e Vladimir Putinit për një mandat tjetër si president i vendit të tij. Si rrjedhim, nuk meriton asnjë urim nga udhëheqsit perëndimorë.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …