Jakup Krasniqi

Jakup Krasniqi: Në Drenicë dhe në Llapushë ndihet mungesa e përjetësimit fizik të personaliteteve me rëndësi kombëtare

Pas çlirimit në Kosovë është mirë që po ndërtohen shtatore për të rënit në luftën e fundit, por historia jonë nuk fillon në vitet e ’90-ta e as në fund të shekullit XX. Pra, historia nuk fillon e as mbaron me një a dy gjenerata, qofshin edhe gjenerata luftëtarësh. Populli ynë ka shumë personalitete të kohëve të ndryshme, e sidomos të shekujve XIX e XX që në forma të ndryshme kanë mbajtur të gjallë frymën e atdhedashurisë e të liridashësish, të edukimit e të drejtësisë më të cilat kanë mbajtur gjallë frymën e kombëtarisë, të drejtësisë e të moralit, të kulturës e të edukimit të njerëzishëm të brezave.

Kësaj radhe do të shkruaj për disa personalitete kombëtare që lidhen shumë ngushtë me trevën e Drenicës dhe atë të Llapushës. Nuk kam asnjë mëdyshje, Drenicës i mungojnë monumentet e tri personaliteteve të veçanta historike dhe emblematike të kohërave të ndryshme. Sipas rendit, Drenica duhet të ngritë përmendore për mendjen më të urtë, urtësia e të cilit është përsëritur gojarisht nder breza. Fjalën e kam për mendimtarin e urtë, Xhemajl Abrinë, ose siç i thoshin ndryshe, Xhemajl Aga. Xhemajl Abria me Lakminë njerëzore (kajten), nuk dëshironte të shkonte askund se bashku, në asnjë kuvend burrash a mexhlis, se ajo e pengonte të ishte njeriu i duhur për njerëzit e kombin e tij, për drejtësinë që aq shumë kishte nevojë kombi ynë. Drenicës gjithashtu i mungon dhe i mungon shumë monumenti për luftëtarin e veçantë e të vendosur të Luftës së Drenicës, Shaban Palluzhën, trimit shtatëdhjetë vjeçar, i cili në një kohë tepër të vështirë, atdheut i doli zot, duke i treguar armikut se vendi ynë kishte zot – shqiptarët. I treti është mësuesi e revolucionar, Fazli Greiçefci, i cili duke luftuar për flamurin kuq e zi u bë edhe vet flamurtar i lirisë! Flamurtar i Lëvizjes Revolucionare për çlirim e bashkim kombëtar. Secili nga këto personalitete janë krye-emblema të kohëve të tyre. Këta ishin emra të përveçëm, emra që flasin shumë për dje, për sot e për nesër.

Si Drenicës, ashtu edhe Llapushës i mungojnë tri monumente të mëdha, mbase edhe më shumë. Llapushës i mungon monumenti i vizionarit e parashikuesit më të madh të kohës, i mungon monumenti i Tahir Berishës. I familjes që dha shumë për lirinë dhe atdheun tonë. I mungon dhe i mungon shumë, monumenti i plakut të drejtësisë kanunore, Ramadan Shabanit, i personalitetit më të madh të Drejtësisë popullore (kanunore) edhe në rrafshin kombëtar. Edhe kjo familje, drejtësisë kanunore i dha shumë breza pleqnarësh për më shumë se një shekull. Drejtësia e tyre nuk është kontestuar as edhe një herë. Dhe personaliteti i tretë pa dyshim që është rapsodi folklorit shqiptar, gjithashtu i njohur edhe në rrafsh kombëtar për zërin e tij karakteristik, Salih Bajramin – Krasniqin nga Drenoci i Vllehve. Do të ishte në nderin e kohës sonë, të mendonim seriozisht, për përjetësimin e këtyre gjashtë personaliteteve në monumente kulture e historie kombëtare, pasi secili në mënyrën e vet, kontribuuan dhe kontribuuan shumë në brumosjen e atdhedashurisë e urtësisë kombëtare ndër breza.

Këto personalitete i profilizova si të nivelit lokal, por në fakt janë personalitete të mëdha edhe në rrafshin kombëtar dhe meritojnë përjetësimin e emrit të tyre në monumente të ndryshme kulturore a medalje të ndryshme vlerësimi e përkujtimi për gjenerata të shumta. Shkrova për këto personalitete, ndonëse jam shumë i bindur, se harresa jonë i ka lënë nën hije edhe shumë personalitete të tjera anë e kënd Kosovës e Shqipërisë. Të shpresojmë se do të vije një gjeneratë që mendon e rezonin përtej interesave të ngushta familjare, gjenerate a provinciale dhe nxjerr në peshore të gjithë mendjet e urta të kombit, mendje që kontribuuan në shumë fusha të jetës.

Drenasi dhe Malisheva do të merrnin pamje hijeshie e krenarie.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …