U duhet fashizmi për të luftuar edhe një herë antifashistët, andaj sulmojnë veteranët pleq

U duhet fashizmi për të luftuar edhe një herë antifashistët, andaj sulmojnë veteranët pleq

Dita e djeshme, në Tiranë ka shënuar  një grup halabakësh falangistë të pëdëistëve të rinj, në varrezat e “Dëshmorëve të Kombit”, të cilët egërsisht, rrahën, gjakosën, gjuajtën me gurë dhe dhunuan disa veteranë të Luftës Antifashiste Nacionalçlirimtare. Sebepi i gjetur prej tyre ishte se ndonjë nga veteranët mbante në duar portretin e Enver Hoxhës dhe kjo i paska ”ndezur” demokratikasit e rinj, me në krye një ish deputet, që të ndërsehen kundër ish luftëtarëve apo të afërmve të dëshmorëve që janë në atë pllakë përkujtimore.

Dy drejtues të njohur të PD-së, aktuali, Basha dhe i supozuari i një force politike të re të së djathtës, Patozi, e mbështetën aktin gjakosës; i dyti, edhe pse në dukje më i moderuar, iu dha hakun “druvarëve” politikë dhe i zgjodhi ata si shenjë civilizimi.

Në të vërtetë, me cilët e kanë: me figurën e Enver Hoxhës, si është predikuar, apo me vetë Luftën antifashiste nacionalçlirimtare, të cilën e kanë urryer aq shumë, që nga dita e parë e themelimit të kësaj force politike?

Lëndimi i veteranëve, sidomos në një vend që pak ose aspak ka lidhje me pëdëistët, më shumë se gjithçka tjetër, ishte një akt i pritur, dhe, nëqoftëse nuk ishte i përgatitur, për deri sa ishte mes goditësve edhe një ish deputet si Babasi, u përgatit furishëm për të goditur jo një figurë të dikurshme politike, si Enver Hoxha, por luftën që përfaqëson ai vend.

Demokratët kanë që në krye të herës që nuk e njohin luftën nacionalçlirimtare, e quajnë atë si luftë civile, si fillimin e diktaturës komuniste, si sundimin e jugut mbi veriun; ata nuk i njohin as dëshmorët e heronjtë e kësaj lufte, as ata që u vranë në përleshje me forcat pushtuese dhe pararendësit e falangës pëdëiste, e as ata që më pas arritën të nxjerrin vendin nga terri ku e kishin lënë gjyshërit e tyre, kaosi dhe jeta e nxirë, analfabetizmi dhe mjerimi.

Atëherë, kur nuk i njohin dhe i mallkojnë, kur njerëzit e tyre , të parët e tyre, dikur, krahas forcave pushtuese, i kanë vrarë këto djem e vajza të reja, ndaj të cilëve duan të përulen një grusht veteranësh, atëherë çfarë duan aty; përse tinzisht shkojnë të nëpërkëmbin vlerat antifashiste të një populli që bëri të vetmen zgjidhje të drejtë në periudhën e errët naziste?

Falanga e re pëdëiste nuk e ka me Enver Hoxhën. Në fakt, nuk e kanë pasur kurrë me të. Veset më të rënda të pushtetit të shkuar kanë përfunduar tek ata; pikërisht tek ata që u japin zemër falangistëve, edhe kur duken të moderuar; që pikëllohen se nuk mund të rivrasin edhe një herë; që lumturohen kur një pakicë veteranësh, të lënë në harresën e tyre duan të ndjehen se kanë qenë të devotshëm në bindjet e tyre.

Asnjëri prej tyre nuk e ka me Enver Hoxhën. Enver Hoxha nuk u prish punë atyre. Po t’i ndihmonte për të ardhur në pushtet do e kishin vendosur nëpër zyra, do i këndonin këngë. Me 3 mijë votat e komunistëve , kreu i tyre, Basha, arriti të bëhej kryetari më dembel i Bashkisë së Tiranës. Nëse do të kishin 10 mijë vota përsëri do i thërriste.

Atyre u duhet fashizmi për të luftuar edhe një herë antifashistët. Ata mendojnë se të jesh antikomunist do të thotë të jesh domosdo demokrat.

Ndoshta për to, si kurrë ndonjëherë, do të duhej të bëhej një varrezë e posaçme, në të cilën do të ishin, të paktën emrat, e gjithë atyre që u vranë në këtë kohë demodiktature, në të cilën, ata që nuk janë më , e kanë kaluar me disa herë të rënët në luftën e dikurshme.

Dhuna e shfaqur dhe gëzimi pas saj, sikur kishin përmbytur një botë, është dëshira për të rikthyer edhe një herë një kohë tjetër, që e mbështjellë me përgjakjen, do të mund të ndryshonte edhe historinë.

Nuk do të mund të ndryshohet.

Në varrezat e “Dëshmorëve të Kombit”, edhe sikur të duan të përmbysin historinë, mbetin ata që ju gjenden vendit të tyre kur ishte koha e duhur për të bërë një histori fitimtarësh.

Mund të godasësh, dhunosh, përgjakësh dhe pastaj të mbrosh fillesën e një krimi, por e pamundur të bësh një histori ndryshe. Në fund të fundit, edhe një herë, ata dëshmojnë se çfarë do të ndodhte me antifashistët dhe njerëzit që mendonin ndryshe, nëse kjo furi falangistësh dhe mbështetësit e tyre, do të kishin qenë në pushtet. (Dita)

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …