Viktor Malaj: Kundërshtoj t’ i pranoj si të vërteta pohimet e Kancelarit gjerman, Sholc, se “Izraeli po ushtron të drejtën e tij për vetëmbrojtje

Kundërshtoj të pranoj se lufta që po zhvillon aktualisht Izraeli kundër organizatës palestineze Hamas është “luftë e civilizimit kundër barbarisë”, siç e përcaktoi atë kryeministri izraelit Netanjahu, një sërë qeverish evropiane të paparimta të cilave dëshpërimisht iu bashkua dhe qeveria jonë për ta kërcyer bashkërisht vallen e të padrejtës dhe të pavërtetës. Si qytetar i kësaj bote, populli hebre gëzon gjithë admirimin tim për qëndresën stoike, mbijetesën unike dhe ruajtjen e pashembullt të identitetit të vet etnokulturor për dhjetëra shekuj, ashtu siç gëzon simpatinë time për kalvarin shumëshekullor që ka kaluar dhe përndjekjen çnjerëzore që ka pësuar nga sundimi nazist gjerman gjatë viteve ’30-’40 të shekullit të kaluar. E, megjithatë, kundërshtoj të justifikoj apo pranoj sjelljet dhe politikat fqinjësore të shumicës së qeverive të këtij populli, veçanërisht asaj të sotme.

Vetëdija ime e vlerëson dhe e dënon pa asnjë lloj ngurrimi aktin e 7 tetorit si akt terrorist të kryer nga organizata palestineze Hamas, por, gjithashtu, arsyeja ime më bind se aktet e shumta të bombardimeve të kryera nga ushtria izraelite mbi qendra banimi me popullsi civile palestineze mbas asaj dite janë akte të padiskutueshme terroriste. Lufta pushtuese në vetvete, për nga kohëzgjatja dhe pasojat njerëzore, materiale dhe socio-psikologjike është akti më terrorist i mundshëm.

Kundërshtoj të pranoj si të vërteta pohimet e përsëritura të Kancelarit gjerman Olaf Sholc se “Izraeli po ushtron të drejtën e tij për vetëmbrojtje… Tel Avivi është i përkushtuar ndaj ligjit ndërkombëtar dhe vepron në përputhje me të”, si një pohim që ulë ndjeshëm dinjitetin e tij vetjak politik dhe reputacionin e qeverisë së njërit prej vendeve më prestigjioze të botës. Përkundrazi, gjykimi i Kryeministrit kanadez, Xhastin Trudo  se: “Çmimi i drejtësisë nuk mund të jetë vuajtja e vazhdueshme e të gjithë civilëve palestinezë. Edhe luftërat kanë rregullat e tyre”, është në përputhje me të Drejtën Ndërkombëtare dhe moralin dominues të njerëzimit. Një shtet që është gjetur fajtor dhjetëra herë për shkeljen e konventave ndërkombëtare dhe që nuk ka zbatuar shumicën e rreth 130 rezolutave të OKB-së që i kërkonin tërheqjen nga hapësirat e pushtuara, ndalimin e ndërtimit të ngulimeve jashtë territorit të vet dhe mosdëbimin e popullsive fqinje nga shtëpitë e tyre, nuk ka si të jetë një shtet “i përkushtuar ndaj Ligjit Ndërkombëtar”.

Kundërshtoj të marr apriori si të vërtetë gjithçka thonë të mëdhenjtë, të pasurit dhe të fortët e kësaj bote. Zaptimi i territoreve të popujve të tjerë nuk është luftë mbrojtëse. Dëbimi masiv i popullsisë civile nga vendbanimet e veta dhe ndalimi me çdo mjet i të larguarve të mëparshëm për t’u kthyer në vatrat e veta jo vetëm është akt moralisht i papranueshëm, por edhe ndërkombëtarisht i paligjshëm. Kryerja e këtij akti nga qeveria e një populli i cili, me të drejtë u lejua të kthehej në trojet e veta pas mbi dy mijë vitesh, kundrejt një populli që u zbua me forcë nga vendbanimet e veta vetëm pesëdhjetë vjet më parë, është dyfish më e dënueshme. Territoret e banuara nga palestinezë  vetëm tkurren, ndërsa ato të shtetit izraelit, në emër apo jo të “popullit të zgjedhur”, vetëm zgjerohen.

Ku është drejtësia këtu?!

Kundërshtoj të pranoj se individët, politikat apo shtetet e qytetëruar ua mohojnë popujve të tjerë të drejtën e shtetformimit. Nuk mund të pajtohem me konkluzionet se goditjet me gurë, shkopinj apo granata që iu bëhen ushtrive zaptuese të një vendi nga vendasit qenkan barbarizëm, ndërsa lëshimi i bombave dhe raketave me avionë supersonikë mbi popullsinë civile nga pushtuesit qenka dëshmi e civilizimit.

Kam bindjen se vendet e civilizuara shtojnë shkollat për arsimim, ndërtesat për strehim, spitalet e qendrat shëndetësore për shërimin dhe rritjen e jetëgjatësisë së popujve dhe nuk bombardojnë shkolla, spitale apo qendra fetare ku ndodhen pjesa më e pafajshme e popullsisë, me pretendimin se aty apo këtu strehohet një armik apo terrorist.

Përdorimi i standardeve të dyfishta e të shumëfishta për përcaktimin e karakterit të një lufte sulmuese nga ana e shteteve apo qeverive që pretendojnë se përfaqësojnë qytetërimin botëror është një cinizëm i egër dhe një përgënjeshtrim spektakolar i predikimeve të tyre teorike. Kundërshtoj të besoj se dhënia e dhjetëra miliard dollarëve shtetit sulmues, i cili i përdor ato për vrasjen e mijëra njerëzve të pafajshëm dhe zgjerimin e territoreve të veta në kurriz të të tjerëve dhe, nga ana tjetër, akordimi i disa dhjetëra milion dollarëve për mbijetesën e atyre që mbeten gjallë nga bombat e të parit, përbëka në thelb akt humanitar dhe në shërbim të paqes dhe drejtësisë.

Vrasja dhe rrëmbimi i dhjetëra fëmijëve izraelitë nga organizata Hamas është një akt çnjerëzor dhe barbar, por vrasja dhe gjymtimi i gati dhjetë mijë grave e fëmijëve palestinezë nga ushtria izraelite është një akt po ashtu çnjerëzor e barbar, por i përmasave shumë më të mëdha, është shkelje flagrante masive e të drejtave të njeriut dhe e legjislacionit ndërkombëtar që i mbron ato.

Kundërshtoj të pranoj se vendosja dhe zbatimi i “hierarkisë së jetëve njerëzore” është dëshmi e qytetërimit. Një shpirt që nuk tronditet njësoj dhe një mendje që nuk shqetësohet njëlloj nga vrasjet dhe gjymtimet e fëmijëve hebrenj dhe atyre arabë, nuk është dhe nuk mund të jetë as një shpirt human dhe as një mendje e qytetëruar.

Kundërshtoj të pranoj se qeveria e një vendi të qytetëruar mund të pohojë se “një sulm bërthamor” është opsion i mundshëm, siç bëri Ministri izraelit Amikai Eliahu. Të pohosh dhe aq më tepër të planifikosh “një sulm bërthamor” mbi një territor apo popullsi civile ke rrëzuar çdo maskë për humanizëm e përkushtim të shtetit tënd për respektimi të rregullave ndërkombëtare. Përdorimi i armës bërthamore është shprehja më ekstreme e barbarizmit “modern”.

Kundërshtoj të pranoj se në qytetërim bën pjesë e drejta e cilitdo shteti të imponojë popujt e tjerë se kush duhet të jetë qeverisësi apo administratori i punëve të tyre.

Duke qenë pjesë e një populli që edhe ligji kanunor mesjetar i të cilit e dënonte cenimin e grave dhe fëmijëve, unë kundërshtoj të pranoj si vepra të qytetërimit vrasjet dhe gjymtimet e fëmijëve dhe grave palestineze në shtëpitë e tyre në shekullin njëzet e një. Gjithashtu, izolimi dhe heqja e mundësive për ushqim, ujë, medikamente dhe strehim masivisht e popullsisë civile nuk ndeshet as në manualet e kohëve të barbarëve dhe assesi në kohët moderne.

Rendi botëror, drejtësia dhe paqja njerëzore nuk do të ndreqen dhe as gjejnë prehje për aq kohë sa të ekzistojë hendeku lemeritës midis fjalëve, predikimeve e legjislacionit përgjithësisht human ndërkombëtar dhe vlerësimeve, sjelljeve e qëndrimeve shumëstandartëshe dhe në kundërshtim flagrant me të parat, nga establishmentet politike, qeveritë dhe institucionet përkatëse ndërkombëtare.

Në këtë botë ku mbizotëron hipokrizia dhe trushplarja është më e ndershme të jesh qoftë edhe një zë i mekur në shkretëtirën e së vërtetës se një borizan në oborrin e Mbretërisë së Gënjeshtrës. (DITA)

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …