Zahrie Podrimqaku-Subashi: Letër_drejtuar Parlamentit_të_Kosovës_dhe_të_Shqipërisë

1. #Çfarë_duhet_të_bëjë_Parlamenti_i_Kosovës?

1. Të kërkojë shqyrtim të plotë të aktgjykimit

Kuvendi duhet të kërkojë nga institucionet përgjegjëse dhe ekspertët juridikë një analizë të hollësishme të:

Arsyetimit të aktgjykimit;

Provave të përdorura nga gjykata;

Mënyrës së vlerësimit të dëshmive;

Respektimit të të drejtës për mbrojtje;

Zbatimit të standardeve të gjykimit të drejtë.

Kjo analizë duhet të bëhet pa ndërhyrë në pavarësinë e gjykatës.

2. Të kërkojë mbështetje për ankesat e mbrojtjes

Mjeti kryesor ligjor është ankesa në Panelin e Apelit të Dhomave të Specializuara.

Kuvendi nuk mund ta zëvendësojë gjykatën dhe as ta rrëzojë vetë aktgjykimin. Megjithatë, mund të kërkojë që të sigurohen:

Mjete të mjaftueshme për ekipet mbrojtëse;

Ekspertë ndërkombëtarë të së drejtës penale;

Përkthim dhe analizë të plotë të aktgjykimit;

Mbështetje për shqyrtimin e të gjitha shkaqeve të mundshme të ankesës.

3. Të krijojë një komision parlamentar për dokumentim dhe mbikëqyrje

Kuvendi mund të shqyrtojë krijimin e një komisioni që:

Dokumenton shqetësimet për procesin gjyqësor;

Analizon raportet e institucioneve ndërkombëtare;

Shqyrton përgjegjësinë e institucioneve të Kosovës për mbështetjen e mbrojtjes;

Përgatit rekomandime për institucionet shtetërore.

Komisioni nuk duhet të japë urdhra gjykatës dhe as të shpallë fajësinë ose pafajësinë e të pandehurve.

4. Të kërkojë transparencë dhe informim të publikut

Kuvendi duhet t’i kërkojë institucioneve kompetente të informojnë qytetarët për:

Ecurinë e ankesave;

Të drejtat e të dënuarve;

Mundësitë ligjore që ekzistojnë;

Shpenzimet dhe mbështetjen shtetërore për mbrojtjen.

Informimi duhet të jetë i bazuar në dokumente dhe jo në deklarata të pakonfirmuara.

2. #Çfarë_duhet_të_bëjë_Parlamenti_i_Shqipërisë?

1. Të miratojë një rezolutë për mbështetje institucionale

Kuvendi i Shqipërisë mund të miratojë një rezolutë ku:

Shpreh shqetësimin për pasojat e aktgjykimit;

Kërkon respektimin e të drejtës për gjykim të drejtë;

Mbështet përdorimin e të gjitha mjeteve ligjore;

Kërkon që çështja të trajtohet me seriozitet nga institucionet ndërkombëtare.

Rezoluta nuk mund ta ndryshojë aktgjykimin, por mund të shërbejë si qëndrim institucional dhe diplomatik.

2. Të kërkojë angazhim diplomatik

Parlamenti i Shqipërisë mund t’u drejtohet:

Parlamentit Evropian;

Këshillit të Evropës;

Parlamenteve të vendeve aleate;

Organizatave ndërkombëtare për të drejtat e njeriut.

Kërkesa duhet të jetë për respektimin e standardeve të drejtësisë dhe shqyrtimin e rregullt të ankesave, jo për ndërhyrje në vendimmarrjen e gjykatës.

3. Të mbështesë dokumentimin historik dhe juridik

Shqipëria mund të ndihmojë në:

Mbledhjen dhe ruajtjen e dokumenteve historike;

Mbështetjen e studimeve juridike;

Organizimin e konferencave me ekspertë të pavarur;

Dokumentimin e kontekstit të luftës së Kosovës.

Kjo duhet të bëhet në mënyrë profesionale dhe pa cenuar provat apo procedurat gjyqësore.

3. Çfarë mund të bëjnë së bashku Kosova dhe Shqipëria?

Një veprim i përbashkët do të mund të përfshinte:

Krijimin e një grupi të përbashkët ekspertësh juridikë, me pjesëmarrje të juristëve nga Kosova, Shqipëria dhe vende të tjera.

Përgatitjen e një raporti të pavarur mbi çështjet juridike të aktgjykimit.

Mbështetjen e ekipeve të mbrojtjes në përgatitjen e ankesave.

Kërkesën për transparencë dhe respektim të standardeve ndërkombëtare.

Organizimin e aktiviteteve paqësore dhe konferencave publike.

Bashkëpunimin me organizatat ndërkombëtare për të drejtat e njeriut.

4. Cilat janë rrugët konkrete juridike?

Në këtë fazë, rruga kryesore është:

Aktgjykimi i shkallës së parë → Ankesa në Apel → Mjetet e tjera të lejuara nga ligji i Dhomave të Specializuara.

Duhet të shqyrtohen edhe mundësitë e tjera procedurale, sipas rastit konkret, nga avokatët e mbrojtjes. Gjykata Speciale është pjesë e sistemit të Dhomave të Specializuara të Kosovës, por ka seli në Hagë dhe vepron sipas kuadrit të saj juridik. Prandaj, Kuvendi i Kosovës dhe Parlamenti i Shqipërisë nuk kanë kompetencë ta anulojnë drejtpërdrejt aktgjykimin.

Protesta është një e drejtë qytetare, ndërsa ankesa është rruga juridike. Për këtë arsye, mbështetja institucionale duhet të përqendrohet në ligj, prova, të drejtat e mbrojtjes dhe përdorimin e të gjitha mjeteve që lejon sistemi gjyqësor.

Ky është një propozim i përgjithshëm institucional; për hapa konkretë në çështjen e katër të dënuarve duhet të shqyrtohen aktgjykimi i plotë, rregullat e procedurës dhe afatet e ankesës nga avokatë të specializuar.