RKL:“Traktati i paqes” me Serbinë një ide e rrezikshme në rrethanat ekzistuese

Ideja për një “Traktat paqeje” mes Kosovës dhe Serbisë, në kohën kur Qeverinë e Beogradit e udhëheqin forcat retrograde nacional-shoviniste, në kohën kur kryetari i Serbisë Nikoliq, insiston rikthimin edhe faktik të sovranitetit mbi vendin tonë, në rastin më të butë, duket ide anakronike, politikisht naive, madje  në një masë edhe prepotente.


Pretendimi për ta bindur opinionin se “Traktati i paqes” me Serbinë, nënkupton një traktat të lidhur mes dy shteteve është më së paku një “non sens” politik, kur dihet mirëfilli se traktate miqësie e paqeje  lidhin shtetet, që e kanë pranuar dhe e njohin njëri-tjetrin. Në rastin konkret, Serbia jo vetëm që nuk e ka njohur Kosovën, por rikonfirmon qëndrimin se kurrë nuk do ta pranojë pavarësinë e saj, duke ofruar zgjidhje për një status të një autonomie, sipas Rezolutës 1244 të KS të OKB-së.


 


Në një situatë të  tillë, ideja e Qeverisë së Kosovës për “pajtim me Serbinë”, në kohën kur Qeveria e Beogradit kërcënon madje edhe me intervenim ushtarak, në rast se Policia e Kosovës pretendon ta shtrijë sovranitetin në këtë pjesë të saj, është një ide e rrezikshme, e cila deklamohet për hatër të ndërkombëtarëve dhe për të rikonfirmuar një lojalitet të neveritshëm ndaj Brukselit.


Duke komentuar këtë nismë, ish-kryeministri i Shqipërisë në kohën e luftës në Kosovë dhe deputet i Partisë Socialiste, Pandeli Majko, u shpreh kundër idesë së zëvendës-kryeministrit të Kosovës, Hajredin Kuçi, për një traktat paqeje me Serbinë. Ai ka thënë se aktualisht një traktat paqeje mes Serbisë dhe Kosovës do të vendosej detyrimisht në kuadër të një dokumenti ndërkombëtar, që do të ishte Rezoluta 1244.  A do të pranonte Kosova të hynte në kontekstin e këtij dokumenti në bisedime për një traktat paqeje? Për Serbinë, Rezoluta 1244, e cila përmban edhe fjalën ‘Jugosllavi’, do të nxiste perceptime juridike dykuptimëshe. Për Serbinë kjo do të ishte marrëveshja mes “Shtetit’ dhe Krahinës’”, ka saktësuar  Majko, i cili ka paralajmëruar  se një situatë e tillë do të rihapte debate edhe në NATO rreth vazhdimit të pranisë ushtarake në Kosovë.


Ideja e zëvendës-kryeministrit, Hajredin Kuçi që Kosova të lidh një traktat të paqes me Serbinë, ka nxitur reagimin edhe të kryetarit  të Lëvizjes Vetëvendosje, Albin Kurti, i cili ka saktësuar se Kosova nuk mund të lidh traktat, pasi që nuk ka ushtri dhe një Traktat i Paqes ishte Marrëveshja e Kumanovës ndërmjet NATO-s dhe Ushtrisë së Jugosllavisë. Edhe LDK-ja një traktat të tillë e ka quajtur të pamundshëm dhe të paarsyeshëm në rrethanat aktuale.


 


Dihet tashmë se Qeveria e Kosovës, në bisedime me Serbinë, detyrimisht e ka pranuar “fusnotën”, e cila nënkupton një mbështetje, jo vetëm sa për sy e faqe,  në Rezolutën 1244. Kjo ide e Serbisë ka qenë projektuar si nismë për rifillimin e bisedimeve politike mes Prishtinës dhe Beogradit, të cilat tashmë nuk po quhen bisedime teknike, meqë asnjëherë edhe nuk kanë qenë të tilla, por ishin kamufluar për t’ i qitë hi syve opinionit të painformuar.


Duke lëshuar pe në të gjitha proceset e deritanishme gjatë bisedimeve me Serbinë, Qeveria e Kosovës ka hyrë në rrugë pa krye, nga ku nuk mund të dilet me pranimin e kompromiseve të një pas njëshme, as me retorikë boshe e bombastike, se gjoja Serbia me vetë faktin e pranimit të procesit të bisedimeve e paska pranuar pavarësinë e Kosovës. Këto dëngla naive, nuk i beson askush, nuk i besojnë madje as ata që i deklarojnë, sepse vetë realiteti që po mbretëron në Kosovë i demanton më së miri ato deklarata boshe, të cilat jepen për konsumin ditor politik.


 


Politikanët dhe individët e caktuar edhe mund të pajtohen me Serbinë, edhe mund t’i ringjallin miqësitë e moçme dhe mund të lidhin miqësi të reja, por askush në Kosovë, asnjë instancë qeveritare e shtetërore nuk ka të drejtë të kërkojë pajtim me Serbinë në emër të popullit të Kosovës. Për një vendim të tillë, duhet plebishiti i popullit, i familjarëve të dëshmorëve e martirëve, i invalidëve e veteranëve, i të burgosurve politikë dhe i të keqtrajtuarve nga regjimet okupatore.


Pretendimet për pajtim me Serbinë, për hir të ruajtjes së posteve në Qeveri, Presidencë dhe në Kuvend, janë pretendime të turpshme, sepse pushtetet bien e ndërrohen, por populli mbetet dhe ai nuk mund të anashkalohet me kalkulime e mashtrime të politikanëve. Të kërkosh pajtim me Serbinë, në kohën kur ajo shfaq gatishmëri për të intervenuar ushtarakisht, të kërkosh pajtim me kreun kriminal të Serbisë të trashëgimisë së Milosheviqit, Sheshelit, Arkanit, Stanishiqit, është vetëvrasje, është një “harakiri anakronik”, të cilin  mund ta bëjë secili për veten e tij por jo në emër të popullit pa e pyetur atë dhe pa marrë pëlqimin e tij.


 


Për fatin, apo fatkeqësinë e tyre, shqiptarët dhe serbët kanë historinë 13 shekullore të armiqësisë, dhe kjo armiqësi historike nuk mund të kthehet në miqësi, përmes bisedimeve, traktateve e marrëveshjeve, përderisa, në radhë të parë është vetë Serbia ajo që nuk e dëshiron miqësinë me shqiptarët e pavarur, por e pranon bashkëjetesën  vetëm me shqiptarët e “ndershëm” me shqiptarët e kohës së Sinan Hasanit, Xhavit Nimanit, Azem Vllasit, Rrahman Morinës dhe sojit të tyre.


Serbia nuk heq dorë nga Kosova meqë për më shumë se 80 vjet rresh ajo kishte rekrutuar në radhët e veta  shqiptarë poltronë dhe trutharë, me të cilët kishte bashkë-qeverisur dhe kishte bashkëjetuar në epokën e bashkim vëllazërimit të panatyrshëm dhe antihistorik, të cilin e shembi përgjithmonë Rezistenca aktive gjithë popullore shqiptare dhe Ushtria Çlirimtare e Kosovës.


 


Pajtimi “historik” me Serbinë edhe mund të ndodh në të ardhmen e largët, nëse pushon ndonjëherë armiqësia 13 shekullore, që historikisht lidhet me dyndjen e dhunshme dhe barbarinë që ushtruan popujt sllavë në  shkatërrimin e qytetërimeve në Ballkan, qysh prej ardhjes së tyre në shekujt 7 dhe 8 të epokës sonë. Pajtimi mund të ndodh në kohën kur do të bashkohen të gjitha trojet shqiptare në një shtet të vetëm. Pas një procesi të tillë, një traktat paqeje me Serbinë edhe mund të ketë kuptim.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …