Nebih Rexhepi

Nebih Rexhepi: Radio Kosova e Lirë, lule 20 vjeçare, me rrënjë të përjetshme

Pas Nëntorit, që konsiderohet muaji më historik gjithëkombëtarë, edhe Janari i rri karshi me vlera historike. Kësaj radhe do veçuar një datë me vlera historike 4 Janarin e vitit 1999. Kjo datë duhet të hyjë në enciklopedi  si paralajmërim i Lirisë së Kosovës. Ashtu ndodhi, me këtë datë në Kosovë u dëgjua në Radio një zë i ëmbël me erë të Lirisë: Ju flet Kosova e Lirë, ju flet Kosova e Lirë… Këto fjalë nuk kam për t’i harruar kurrë e për jetë. Me të drejtë thuhet fjala e mirë plagë shëron, “Ju flet Kosova e Lirë” në acarin e Janarit filloi t’i ngrohë Zemrat dhe të shëroj plagë. Në atë kohë kur nuk dihej se çfarë sillte e nesërmja, Radio Kosova e Lirë  ditë e për ditë hynte në çdo shtëpi për t’ua përhapur lajmin e Lirisë.

Për t’i përshkruar ato kohë të vështira veprimi, të Radios Kosova e lirë, është një ndjenjë mjaft e thellë shpirtërore. Shpeshherë them se vetëm ai staf i pa lodhshëm ka mundur t’ipërballojë ato kohë të vështira. Sepse të punosh në ato kushte lufte përballë atyre granatimeve si nga toka ashtu edhe nga ajri, vërtet është një heroizëm që jo gjithkush mund ta bëjë.  Atë staf të Radios Kosova e Lirë nuk e ndalën as acari, as granatimet nga ajri e toka, as granatime mediatike pacifiste e çka jo tjetër. Lirisht mund të konkludojmë se Radio Kosova e Lirë është Institucion Heroik i llojit të vet.

Çdo përvjetor është i rëndësishëm, por 20 vjetori Radios Kosova e Lirë e ka atë specifikën e vet. Me rastin e këtij përvjetori madhështor, me një kënaqësi të veçantë vendosa që edhe unë  të jem një pikë uji në detin e hapur mediatik sikur është Radio Kosova e Lirë. Më 3 Janar në orën 6 të mëngjesit kisha fluturimin me aeroplan, nga aeroporti i Londrës për në aeroportin “Adem Jashari” të Prishtinës. Nuk mbaj mend kur kisha  fluturim më të gëzuar se sa ky. Kur u ula, disa pasagjer më njihnin më përshëndetnin kurse unë vetëm ua ktheje me një përshëndetje të rëndomtë, sepse e tërë vëmendja ime ishte përqëndruar te 4 Janari në Prishtinë.

Një herë më shkoi mendja, kur isha nxënës i shkollës së mesme ish profesori im i nderuar i Gjuhës Shqipe Sheqir Zejneli na udhëzonte që t’i përcjellim filmat nga Shqipëria dhe ti analizojmë tematikën dhe idenë e atyre filmave. Nuk më kujtohet se çfarë kisha folur me një shok timin ulur në një bankë, kur pa pritmas profesori im i nderuar Sheqir Zejneli mu drejtua me fjalët: Ti Nebih Rexhepi, ku e ke vëmendjen? Kjo pyetje aq më erdhi e ëmbël, por ishte vështirë si ti përgjigjem, ia dhashë përgjigjen: Profesor isha duke e pyetur këtë shokun tim, se kush e luante rolin  Murat Shtagës te “Njeriu me Top”. Ai më dha fjalë të mira. Po ashtu edhe gjatë fluturimit disa shokë në aeroplan mezi i njoha, sepse e tërë vëmendja ime ishte te 4 Janari 2019 në Prishtinë.

4 Janari i vitit 2019 erdhi, për mua një ndjenjë e veçantë sepse për herë të parë pas lufte kisha kënaqësinë që fizikisht me trup dhe shpirt të jem prezent në një përvjetor, nuk kam fjalë për ta përshkruar.

Ishte ora 12 pa një çerek, isha tek sheshi Zahir Pajaziti e mora drejtimin për te Salla e Kuqe të pallatit të rinisë. Me të marrë atë rrugë, vërehej një nxitim i shumë njerëzve që kishim të njëjtin qëllim. Krijohej bindja se të gjitha rrugët të shpien drejtë asaj salle. Kur arrita në sallë unë dhe të tjerët hasëm në një mik-pritje çfarë vetëm ata dinë ta bëjnë. Pas urimeve fillestare, i tërë stafi i Radios Kosova e Lirë, kishin përgatitur nga një dhuratë me librin: RADIO KOSOVA E LIRË   ZËRI I LIRISË   (4.1.1999-4.1.2019) si dhe kalendarin e kësaj Redaksie. Pjesëmarrësit aq ishin të shumtë sa u desh të silleshin karrige shtesë, unë personalisht nuk e parashikoja një numë aq të madh.  E posaçme ishte kur i shihja shumë njerëz me paterica, të cilët nga lufta kishin pësuar por as kjo nuk i pengonte që të jenë të pranishëm . Në këtë manifestim ishin të pranishëm: Akademikë, profesorë, deputetë, ish luftëtar të drejt-për drejtë të UÇK-së, mërgimtarë në mesin e tyre edhe unë. Ishte kënaqësi të shohësh atë staf të para dhe pas lufte. Liria është mbretëresha e fitoreve, kurse lulet janë mbretëreshë e bimëve. Stafi i Radios Kosova e Lirë dukej si një Lule që nuk vyshkët asnjë herë, kurse ata të pranishëm si gjethe lulesh të freskëta, Radio Kosova e Lirë është një Lule me rrënjë të përjetshme.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …