Në moshën 79 vjeçare ndërroi jetë drejtori i Radios-Kosova e Lirë, profesor, Ahmet Qeriqi

Ahmet Qeriqi: Kosova, a po ecën vetë?

Shteti më i ri në Evropë, Kosova jonë e dashur, në 11-vjetorin e lindjes, ka filluar të ecën vetë, me një vonesë të pazakonshme për shtetet. Periudha e “rakitizmit” ka zgjatur dhe po zgjat, edhe pse vendi ka lëshuar shtat, natyrisht  jo si bir i nënës, të cilin e merr etja,  por si bir i njerkës, të cilin e merr uria.

E lindur me vështirësi, nga gjaku i derdhur i sa e sa brezave, e nëpërkëmbur si asnjë vend tjetër në Evropë e në botë, Kosova e cila në shekullin 19-të zotëronte 61.000 km katrorë, si Vilajet i Arnautistanit, më 17 shkurt të vitit 2008 u shpall shtet i pavarur, në një territor rreth 11.000 km.2. Edhe ky territor i reduktuar pesë fish, dikujt po e pengon, sepse emri shqiptar dhe trualli Shqipëri, vazhdojnë të jenë të papranueshme dje nga Evropa Plakë e Bizmarkut dhe tani nga kjo e sotmja, e Mogherinit,  e cila ka krijuar “geton” për 2 milionë banorë, që i kushtëzon për lëvizje të lirë në mënyrën më të panjerëzishme.

Shekujt e rëndë nën robëri, që nga  koha e Romës, Bizantit, sllavëve në mesjetë, Perandorisë Osmane, Serbisë, Austrohungarisë, Bullgarisë, Jugosllavisë, Italisë, Gjermanisë, Jugosllavisë së Titos e të Milosheviqit kanë kaluar mbi kokat tona duke na nxirë jetën, gjatë dy mileniumeve të ekzistencës. Dhe tani, pas më shumë se dy mijë viteve, ende jemi gjallë, edhe pse në geto, ende frymojmë, edhe pse të kërcënuar madje edhe nga miqtë tanë, apo ata që i konsiderojmë miq dhe i duam më shumë se vetën, por ja që edhe dashuria qoftë më e sinqerta nuk bën dobi, sepse ende nuk jemi mësuar që para së gjithash ta duam e të mbështetim njëri tjetrin, e pastaj miqtë që kurrë nuk i kemi pasur të vërtetë.

Se jemi të tillë, se e kaluara na ka deformuar dhe ka pjellë me shumicë tipa adaptë, askush nuk na ka faj, sepse askush nuk e do të huajin më shumë se të vetin,  sikur kemi bërë dhe bëjmë ne. Ky deformimet tipik shqiptar është pengesa jonë e pakalueshme për unifikim dhe ndërgjegjësim kombëtar, sepse derisa të gjithë shqiptarët nuk angazhohen për të krijuar një shtet të vetëm, ashtu sikur i kanë shtetet e tyre, kombet e krejt botës, ne nuk bëjmë dot një faktor elementar, për të mos lejuar të na nëpërkëmbin sot,  ata që na kanë vrarë e na kanë masakruar gjatë shekujve dhe janë të gatshëm të na vërsulen sërish dhe të na zhdukin krejt, nëse do të munden.

Krerët e Kosovës në 11-vjetorin e pavarësisë janë më e përçarë se kurrë më parë. Tani  rrezikohemi  më shumë nga brenda sesa nga jashtë, sepse kryetarët e klaneve e bajraqeve, secili ngreh në anën e vetë, secili tregohet më trim, më i ditur dhe më i mençur se tjetri. Secili bazohet vetëm në të drejtën e tij, edhe kur ajo e drejtë minon vendin e pavarësinë. Secili bën turr ta rrëmbejë pushtetin për ta zhvatur shtetin, burimin e vetëm të pasurimit pa djersë, por me djallëzi, hipokrizi, nënshkrim ndaj çdo të huaji. Krejt kjo luftë bëhet jo për Kosovën, jo për Shqipërinë, jo për bashkimin e kombit, jo për interesin e kombit, por për interesa të partive, klaneve, mujsharëve, kapitalistëve latifundistë, pronarëve që janë bërë milionerë e miliarderë duke plaçkitur pasurinë e përgjithshme kombëtare  dhe ç’është më e keqja dhe më hipokritja, krejt këtë luftë e bëjnë në emër të popullit, të cilit sapo të vinë në pushtet ia dredhin lëkurën, ia kërrusin kurrizin e shfrytëzojnë deri në palcë dhe duke e lavdëruar me fjalë dhe retorikë të shpifur, në anën tjetër në heshtje, në shpirtin e tyre djallëzor  e shajnë dhe ia japin munxët

A jetojmë për hir të miqve e partnerëve, apo për veten dhe kombin tonë?

Në Kosovë, në Shqipëri e kudo në trojet tona, politikanët të zgjedhur e të vetë-zgjedhur, drejtuesit e institucioneve dhe mujsharët kapitalistë janë raca më tipike e gjakut  të  servilëve shekullorë, të cilët janë mësuar të jetojnë sipas shijeve të miqve, të atyre që i duam aq shumë, mbase edhe  ata na duan,  por vetëm në nënshtruar, skllevër e servilë, sepse ne gjatë shekujve jemi adaptuar të jetojmë në hijen e të mëdhenjve, sepse e kemi përjashtuar vetën të jemi subjekt e objekt në punët dhe angazhimet tona, meqë më lehtë na vjen të jetojmë nën kujdesin e miqve, sipas shijes, bindjes dhe interesave të tyre, sesa të jetojmë vetë me dinjitet dhe identitet, sikur kombet e tjerë.

Ky është fati ynë historik dhe për këtë nuk kemi kujt i ankohemi por vetvetes, sipas atij vajtimit në nënëmadhes shqiptare, Bir, Shemua i nënës, kë të qaj më parë, njërin e kam nip, tjetrin e kam djalë. Vaj e pikëllim për nënën por jo për plangprishësit që ia nxjerrin sytë njëri tjetrit,  për ta rrëmbyer pushtetin. Kjo është ndeshtrasha shqiptare.

Ishte dikur një Skënderbe që i bëri ballë Perandorisë më të madhe të botës. Ishte një Ali Tepelena, i cili trondit jo vetëm Sulltanin por edhe Napoleonin e Carin e Rusisë, të cilin më në fund  e tradhtuan madje edhe bijtë e vet.

Ishte dikur një Enver Hoxhë, që mllefin e zemërimin shekullor shqiptar ua derdhi në fytyrë mujsharëve më të mëdhenj të botës dhe nuk nënshkroi traktatet që rikonfirmonin kufijtë e dhunshëm të ndarjes imperialiste të botës, të cilat  e kishin copëtuar Shqipërinë në gjashtë pjesë.

Sot një kryeministër i Kosovës, 11 vjet pas shpalljes së pavarësisë po mundohet t’ i tregojë botës  se për hir të vendit dhe interesit të kombit mund t i thuhet jo edhe mikut më të mirë. Por qëndrimin e tij e përbuz shumica shqiptare e Kosovës, sepse jeton me mentalitetin e robit, të skllavit e servilit të pandreqshëm. Për mentalitetin pacifist shqiptar të mos përfillësh këshillat e Amerikës, do të thotë vetëvrasje, vetë-shkatërrim, njëjtë  sikur bënin gjysh-stërgjyshërit tanë, për ata që ngriheshin kundër urdhrave të  Baba Dovletit.

11 vjet pas pavarësisë, Kosova mori një vendim për interesin e vet pa u konsultuar me protektorët, miqtë tanë, që na “duan” aq shumë, sa  edhe kur na kafshojmë bëhemi se po na përqafojnë. Ky vendim, i vetmi  në dobi të Kosovës, kundër një shteti, kundër Serbisë kriminale, që vazhdon në na kërcënojë me zhdukje totale,  ngrit në këmbë një botë e tërë.

Madje edhe miqtë tanë më të mirë, në Amerikë, po na qortojnë, sepse ata kanë do interesa të tjera, që në këtë segment nuk përputhen me interesat tona, andaj duhet të përulemi dhe të përkulemi, sepse kështu po thotë Amerika.

Është koha që Kosova më në fund të ecën vetë. Duket se kemi filluar mirë, por a do të na mbajnë  këmbët rakitike, kjo mbetet të shihet, kjo varet nga raporti i forcave. Kështu e kemi filluar vetë, luftën e UÇK-së pa i pyetur miqtë, të cilët fillimisht jo vetëm nuk na përkrahën por na quajtën terroristë, njëjtë sikur  na etiketon edhe sot Beogradi i Vuçiqit.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …