Sadri Ramabaja

Sadri Ramabaja: Libri i ndaluar, pjesë e strategjisë antishqiptare të Beogradit

Libri shqip tutje për Serbinë mbetet arma më tronditëse. Prandaj tutje konsiderohet i ndaluar. Ndërkaq përpjekjet e Beogradit që, përmes ndalimit të librit të ecet tutje me politikat e spastrimit etnik, janë pjesë e strategjisë së kultivuar serbe që nga Garashanini.

Lajmi se pas plot gjashtë muajsh bllokimi në terminalin doganor në Preshevë, më se një qind mijë ekzemplarë libra dedikuar nxënësve shqiptarë të Luginës, si  dhuratë nga MASHT-it, janë kthyer sot në Kosovë, ishte sa i pritshëm, aq edhe tronditës.

Librat, siç u potencua nga RTK-ja, janë kthyer, me kërkesë të Ministrisë së Arsimit të Republikës së Kosovës, meqë autoritetet serbe nuk lejuan që ato të shfrytëzoheshin nga nxënësit shqiptarë atje.

Sipas informacioneve që i bën publike televizionet tona dhe mediat e shkruara ndërkohë, nga nëntë shtatori i vitit të kaluar,  Ministria e Arsimit, është obliguar të paguaj autoriteteve serbe shumë të madhe parash (430 euro në ditë) për këta dy kamionë me libra.

Pamjet nga Konçuli, ku shprehej një lloj proteste legjitime nga nxënësit shqiptarë dhe prindërit e tyre të demoralizuar, ishin tejet prekëse. Libri shqip tutje për Serbinë mbetet arma më tronditëse. Prandaj ajo ua heq atë nga dora nxënësve shqiptarë. Ndërkaq përpjekjet e Beogradit që, përmes ndalimit të librit të ecet tutje me politikat e spastrimit etnik, janë pjesë e strategjisë së kultivuar serbe që nga Garashanini. Fatkeqësia është se, këtë strategji, në vend se ta luftojnë ashtu si e kërkojnë aktet politike të Brukselit, qarqe të veçanta pro serbe duket se e kanë tumirë! Në këto rrethana,  qeveritë e dy Republikave Shqiptare, asaj të Shqipërisë deh Kosovës, ende heshtin, nuk ngrenë zërin protestues që meriton kjo çështje.

Vetëm për një çast le të supozojmë se diçka e tillë do të ndodhte me tekstet e nxënësve serb në Kosovë, si do ët sillej Beogradi. Brenda njëzetë e katër orëve Beogradi do të thërriste mbledhje urgjente të Këshillit të Sigurimit.

Diplomacia shqiptare, para së gjithash ekipi i zonjës Edita Tahiri, e katapultuar jo rastësisht në krye të të ashtuquajturit ekip teknik të delegacionit kosovar në bisedimet Prishtinë-Beograd, të ndërmjetësuara dhe lehtësuara nga Federica Mogherini, përfaqësuesja e lartë e Bashkimit Evropian për Punë të Jashtme dhe Politika të Sigurisë, këtë fakt, e ka heshtur!

Delegacioni i Kosovës në këto bisedime, duke marrë në konsideratë këtë gjendje të rëndë, do të duhej t’i rikthehej argumenteve të fuqishme që i garantojnë aktet juridiko-ndërkombëtare që marrin në mbrojtje popullsitë etnike autoktone, siç është rasti me shqiptarët në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë.

Të rikujtojmë faktin se Karta për të Drejtat Fondamentale të Kopenhagës për të Drejtat e Njeriut, por edhe një një varg dokumentesh tjera që rregullojnë çështjen e minoriteteve, do të duhej të shfrytëzoheshin si armë e fuqishme në mbrojtje të interesave politike, ekonomike e sociale (ku hynë edhe e drejta për arsim në gjuhën amtare), të shqiptarëve në Luginë, ashtu si veprohet me minoritetet gjithandej në Evropë.

Të kujtojmë faktin se me këtë akt, Serbia ka cenuar rënd nenin  22 të Kartës Evropiane të të Drejtave Fondamentale të Njeriut, meqë kështu, duke ua mohuar të drejtën për shfrytëzim të literaturës në gjuhën e vetë nxënësve shqiptarë, ka cenuar diversitetin kulturor dhe atë gjuhësor, që garanton ky dokument, i obligueshëm edhe për Serbinë.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …